Του Γιώργου Καλογεράκη Δασκάλου - Ερευνητή

Μας πήγαν στο Ρουφ και μας έβαλαν σε ένα φορτηγό βαγόνι για 8 ίππους. Το βαγόνι ήταν διασκευασμένο ως εξής : Οι δυο συρόμενες έναντι πόρτες είχαν δεξιά και αριστερά χωριστεί με συρματόπλεγμα που άφηνε μια τρύπα και περνούσε ο άνθρωπος μπρούμυτα μέσα, στο μέσον ήταν μια σόμπα και 3 καθίσματα για τους φρουρούς στα 3 χωρισμένα τμήματα δεξιά και αριστερά είχαν στρώσει το δάπεδο με στάχυα. Έτσι χωρισμένοι στα δύο εμείς και οι φρουροί στο μέσον ξεκινήσαμε για το μεγάλο πράγματι ταξίδι προς το άγνωστο εν μέσω σκληρού χειμώνα, περίπου 25/2/1944. Μας είχαν δώσει βέβαια ξηρά τροφή και το φορτηγό αυτό τρένο, που ποιος ξεύρει τι κουβαλούσε, (πάντως όχι άλλους ομήρους), τραβούσε αγκομαχώντας προς τα βόρεια σιγά σιγά με πάμπολλες στάσεις γιατί τα δίκτυα δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθούν στις ανάγκες της εποχής. Ψιλό μας κατουρούσαμε σε τενεκεδάκια και μόνο τις πρωινές στάσεις υπό αυστηρά επίβλεψη μας επέτρεπαν να κάνομε τα κακά μας. Εγώ πολύ εύκολα συναγελάστηκα με τους φρουρούς μας που και αυτοί είχαν ανάγκη κουβέντας και συντροφιάς στη μονοτονία του ταξιδιού που γρήγορα με κάλεσαν έξω, δίπλα στη σόμπα για κουβεντολόι. Ξέρετε τώρα απʼαυτά κατʼαρχήν οι τόποι καταγωγής, οι οικογένειες, οι απαραίτητες φωτογραφίες, η σκληρότητα του πολέμου, οι προσδοκίες, όλα αυτά ήταν αντικείμενο συζητήσεων και αυτοί οι Γερμανοί δηλαδή είχαν αρχίσει πια να αντιλαμβάνονται ότι το εις βάρος τους τέρμα του πολέμου πλησίαζε. Ο μεγαλύτερος φόβος τους ήταν μια μετάθεση στο Ρωσικό μέτωπο, φρικιούσαν μπροστά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο και εξέφραζαν, καθόλου πειστικά βέβαια, την ελπίδα τους σε ένα υπερόπλο που ούτε οι ίδιοι γνώριζαν τι ήταν ! Είχαμε αποκτήσει τέτοια φιλία και εμπιστοσύνη που με άφηναν και άνοιγα καθώς κυλούσε το τρένο την πόρτα και κατουρούσα έξω. Ο σκοπός μου ήταν να πραγματοποιήσω, αν γινόταν, το πήδημα προς την ελευθερία στον τόπο που ο Φίνος με είχε δασκαλέψει και πράγματι όταν φτάσαμε σε επίμαχο σημείο ήταν νύχτα ώστε πηδώντας εγώ κάτω, έτσι αργά που πήγαινε το τρένο ήταν 100% ασφαλές ότι θα γλίτωνα. Πριν βραδιάσει περνούσαμε από κάτι μέρη προς τη Λαμία με πολλές σιδερένιες γέφυρες πανύψηλες. Είμαστε στην περιοχή του Γοργοποτάμου που καθώς άνοιξα την πόρτα για να ουρήσω δήθεν με κατέλαβε δέος και φόβος, δεν έβλεπα τίποτε που να πρόδιδε στεριά προσγειώσεώς μου, ήταν θεοσκότεινα και δείλιασα αυτό είναι αλήθεια, σκέφτηκα προς στιγμή το σπίτι μου, μήπως θα υπήρχαν αντίποινα, σκέφτηκα που οι σύντροφοί μου κρεμόντουσαν από μένα και πήρα τη μοιραία ίσως απόφαση, να οδεύσω μαζί τους το δρόμο του μαρτυρίου μας μέχρι τέλους. Ήταν το πεπρωμένο μια καλή δικαιολογία, ώστε να δειλιάσω την τελευταία στιγμή ! Μην ξεχνάτε ότι ήμουν 21 έτους νεαρό και άπειρο παλικαράκι και ο τόπος που περνούσαμε τελείως άγνωστος για μένα έστω κι αν ήταν η Ελλάδα. Από κει και πέρα εγκατέλειψα κάθε ιδέα πλέον αποδράσεως.

Με αυτόν τον αργό ρυθμό περνούσαν ατέλειωτες οι ημέρες με τις τόσες καθυστερήσεις στους σταθμούς και καθʼοδόν, έτσι περάσαμε από την Θεσσαλονίκη και μετά ο επόμενος σταθμός, δηλαδή κύριος σταθμός, ήταν η Σόφια της Βουλγαρίας. Εκεί βρεθήκαμε ξαφνικά μόνοι κατάμονοι χωρίς μια κουβέντα Ελληνική, χωρίς ένα φιλικό πρόσωπο γύρω μας, φωνές αγριεμένες, διαταγές, φορτοεκφορτώματα, φασαρία, κακό μεγάλο, όλα γινόντουσαν γρήγορα, οργίαζε η μαύρη αγορά. Οι Βούλγαροι με σπασμένα Γερμανικά μου είπαν πως στο στρατόπεδο που θα μας πάνε θα μας πάρουν όλα μας τα ρούχα και γυμνούς θα μας περάσουν από κλιβάνους και μετά καραντίνα. Έτσι εκεί στη Σόφια πούλησα τις κουβέρτες μου τα πουλόβερ μου και ότι καλό είχα και πήρα τσιγάρα. Είπα πούλησα στην ουσία αντάλλαξα τα ρούχα με 150 περίπου πακέτα τσιγάρα που τα έβαλα σε μια μαξιλαροθήκη. Ήταν μια πάρα πολύ έξυπνη κίνηση αυτή, γιατί όπως θα δείτε παρακάτω ήταν σωτήρια κατά κάποιον τρόπο για εμάς τους 9. Τώρα πια ταξιδεύαμε όλο και πιο βόρεια μέσα στο καταχείμωνο πρώτη μας φορά περνούσαμε από αυτά τα άγρια μέρη της Βουλγαρίας και της Σερβίας τα καταχιονισμένα και κάτασπρα, πρώτη μας φορά βλέπαμε τους σταλακτίτες του παγωμένου νερού στους φεγγίτες των βαγονιών, κρυώναμε πολύ παρʼόλο που η σόμπα άναβε διαρκώς και είμαστε σχεδόν ολημερίς κουκουλωμένοι στα στρωσίδια. Τώρα πια είχαμε αφεθεί στο έλεος του αγνώστου χωρίς σκέψη γυρισμού.

Υπήρξαν επιθέσεις από αέρος στο τρένο και από αντάρτες του Τίτο όμως δεν είχαμε κανένα μοιραίο συμβάν, ώσπου φθάσαμε μια άγρια νύχτα με ένα φοβερό παγωμένο βοριά στο Ζεμούν. Δεν κατάλαβα ποτέ μου τι γυρεύαμε εκεί φαίνεται όμως ότι ήταν ένας βοηθητικός σιδηροδρομικός και ναυτικός σταθμός σε κάποια μικρή απόσταση από το Βελιγράδι. Όπως μας ξεφόρτωσαν σπεύσαμε και στριμωχτήκαμε σε ένα απάγκιο αλλά εις μάτην. Το κρύο ήταν φοβερό και εμείς τελείως ασυνήθιστοι σʼαυτό, γιʼαυτό και υποφέραμε φριχτά μέχρι που ήλθε ένα καμιόνι και μας φόρτωσε για να μας μεταφέρει μέσω Βελιγραδίου στις φυλακές Μπάνιτσα. Αυτά όλα γίνονται νύχτα, καθώς διασχίζομε τους δρόμους στο Βελιγράδι με καλντερίμια και λιγοστά φώτα. Αισθανόμαστε πια πως το τέλος του πρώτου μέρους του ταξιδιού έφθανε με τελείως άγνωστες προβλέψεις. Είναι δύσκολο να μεταφέρει κανείς σε ποια ψυχολογική κατάσταση βρισκόμαστε μη γνωρίζοντας που μας πάνε και τι θα συναντήσομε εκεί.

Κάποτε το αυτοκίνητο σταμάτησε μπροστά σε μια πύλη χωρίς σκοπιές γύρω, μόνο συρματοπλέγματα και περάσαμε σε μια αυλή μεγάλη με πολλά παραπήγματα όλα σκοτεινά με ένα μόνο φωτισμένο όπου και μας οδήγησαν. Ήταν παράπηγμα κλίβανος, μας υποδέχτηκε ένας ηλικιωμένος άνδρας κρατούμενος κι αυτός με 1-2 βοηθούς και μας είπαν να γδυθούμε γιατί θα περάσουν τα ρούχα μας από κλίβανο και εμείς θα κάνομε ένα ζεστό μπάνιο, (είχα ξεχάσει τι ήταν αυτό). Αντιλήφθηκα γρήγορα πως είχα να κάνω με ένα καλοπροαίρετο άνθρωπο, ξέρετε μιλούσα κάμποσες γλώσσες και συνεννοούμην εύκολα στον οποίο είπα το μυστικό με τα τσιγάρα φιλοδωρώντας τον με 5 πακέτα έτσι ώστε παρʼόλο που απαγορεύονταν μου έκανε πλάτες και τα πέρασα στο κατάλυμά μας στο παράπηγμα της καραντίνας που μας έβαλαν εμάς τους 9, ψυχή ζώσα στα υπόλοιπα παραπήγματα. Θυμούμαι τον Πασχάλη Χατζηθεοδώρου που ξυπνούσε τη νύχτα και φοβερός καπνιστής μου έκλεβε τα τσιγάρα και κάπνιζε κρυφά για να ακούει τα εξʼαμάξης όταν τον έπαιρνα χαμπάρι. Σε ένα δυο μέρες όλο αυτό το στρατόπεδο καραντίνα γέμισε από Γιουγκοσλάβους κρατούμενους που τους είχαν συλλάβει οι Γερμανοί για τους γνωστούς αντιστασιακούς λόγους. Αυτοί οι άνθρωποι δεχόντουσαν δέματα με τρόφιμα κάθε εβδομάδα και μου έκανε φοβερή εντύπωση πόσο πλούσια ήταν. Κοτόπουλα ροδοκόκκινα, ψωμιά αφράτα, λαρδί, γλυκά, αυγά, τυριά, του πουλιού το γάλα που λέμε ! Την πρώτη λοιπόν μέρα που γέμισε η αίθουσά μας από μια σαρανταριά ανθρώπους μετά το καθημερινό μεσημεριανό φαγητό που ήταν φασολάδα στεγνή και ένα κομμάτι μπομπότα ροδαλή και όμορφη στην όψη, φάνταζε σαν παντεσπάνι αλλά άνοστη στη γεύση, έκανα μια χειρονομία όπως καθόμαστε γύρω γύρω και τους προσέφερα από ένα τσιγάρο, πράγμα που επανέλαβα το βραδάκι. Ε, το πιστεύετε ; Αυτό ήταν. Την άλλη μέρα περνούσαν και άφηναν στην κουβέρτα μας η κάθε παρέα από αυτούς και κάτι φαγώσιμο αν όχι ανταποδίδοντας την χειρονομία μου δείχνοντας έστω έτσι μια στοιχειώδη αλληλεγγύη. Για να μην μακρηγορούμε, τα τσιγάρα μας έσωσαν, γιατί άρχισε μια ανταλλαγή την ώρα που μας έβγαζαν βόλτα και με τους υπόλοιπους κρατούμενους. Ένα τσιγάρο τρία αυγά ή ένα κόμματοι λαρδί κλπ. ώστε όσο καιρό περάσαμε εκεί κάπου 20 ημέρες να μην αισθανθούμε καθόλου το αίσθημα της πείνας ή της ανέχειας. Μετά το χρόνο της καραντίνας μας μετέφεραν στα κυρίως κτήρια των φυλακών κάτι τεράστια οικοδομήματα με επίσης τεράστιες αίθουσες όπου και παραμείναμε λίγο καιρό. Ήταν Πάσχα του 1944 όταν ακούσαμε γιορτινές ψαλμωδίες από το πρώην στρατόπεδό μας, σχεδόν από κάτω μας, και τότε αντελήφθημεν πως είχαμε μια μεγάλη παρέα Ελλήνων που γιόρταζαν το Πάσχα. Τέλος ήλθε η ώρα της μεγάλης αποστολής προς τα γνήσια στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Κόσμος ανάκατος πολύς, πανσπερμία, Βαβέλ και Έλληνες πολλοί γνωστοί και άγνωστοι από την άλλη Ελλάδα. Πάλι τα γνωστά στριμώγματα στο τρένο και μια και δυο μέσω Βουδαπέστης φτάσαμε γρήγορα στον προορισμό μας. Στο σιδηροδρομικό κόμβο του ξακουστού στρατοπέδου Μαουτχάουζεν !

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10

Το Μαουτχάουζεν ήταν χτισμένο πάνω στην κορυφή ενός λόφου στην νοτιοκεντρική Αυστρία και ο δρόμος από το σταθμό μέχρι επάνω ήταν ανηφορικός, ελικοειδής και δύσκολος για όλους μας, πολύ περισσότερο βέβαια για τους ηλικιωμένους ή άρρωστους που είμαστε υποχρεωμένοι πεζοπορώντας φορτωμένοι να κάνομε αυτή την επώδυνη διαδρομή. Μας οδηγούσαν οι Γερμανοί με κραυγές προπηλακισμούς κλωτσιές και κοντακιές στους βραδυπορούντες λες και βιαζόντουσαν να μας παραδώσουν στο στρατόπεδο γιατί τους περίμενε δεν ξεύρω κι εγώ τι. Τι να πει κανείς γιʼαυτούς τους ανθρώπους ; Άνθρωποι ήσαν αυτοί ή αιμοβόρα κτήνη, άγρια θηρία χωρίς ίχνος οίκτου ή συμπόνιας για την αγέλη αυτή των ανθρώπων που θα είμαστε περί τους 2000. Στο μυαλό μου την ώρα που οδοιπορούσα με τάξη για να αποφεύγω το ξύλο ήλθε η εικόνα που είχα όταν είχαμε στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο πιάσει τους πρώτους αιχμαλώτους και τους είχαν φέρει στο Ηράκλειο. Τότε που οι φαντάροι μας τους οδηγούσαν στην σταφιδαποθήκη του Ακράτου στο Μπεντενάκι και εμείς οι Έλληνες μικροί μεγάλοι τους πετούσαμε διάφορα τρόφιμα και φρούτα και τσιγάρα και αυτοί μας κοίταζαν με μια ανείπωτη ευγνωμοσύνη στα μάτια. Τόση άραγε διαφορά υπάρχει μεταξύ των λαών του Βορρά και του Νότου ; Ή ήταν θέμα ανατροφής όπως έλεγε η μάνα μας ; Γιατί τόσο μένος και τόση βάρβαρη κακία ; Σε τι τους είχαν φταίξει αυτοί οι ταλαίπωροι άνθρωποι και τους φερόντουσαν με τόση σκληρότητα ; Ανεξήγητα ομολογουμένως πράγματα για ένα απλοϊκό άνθρωπο, πρέπει να έχεις ειδικευτεί και πάλι θα δυσκολευθείς να εξηγήσεις τέτοια φαινόμενα ανθρώπινης συμπεριφοράς. Βαδίζαμε αγκομαχώντας γιατί η απόσταση δεν ήταν μικρή χωρίς αναπαμό με καρδιά άδεια από συναισθήματα, από το δέος του άγνωστου και φοβερού εκείνου τέρατος που μας περίμενε και μόνο που ακούγαμε το όνομά του διαλυόμαστε ψυχικά και πνευματικά ! Ήταν για μας το φριχτό εκείνο κολαστήριο που έμπαινες στην κόλαση χωρίς ελπίδα εξόδου και επιβίωσης. Και όντως ήταν φοβερή η εικόνα που αντικρίσαμε από μια κάποια απόσταση όταν πρωτοείδαμε το μυθικό, το τερατώδες εκείνο κάστρο με τα ψηλά τείχη και τις κατά διαστήματα σκοπιές με τους φρουρούς οπλισμένους με τα πολυβόλα τους. Ήταν ένα τέρας που μας περίμενε απόμακρο σαν Λεβιάθαν της μυθολογίας μας ! Όσο πλησιάζαμε τόσο και καλπάζανε τα φυλλοκάρδια μας και κοβόντουσαν τα γόνατά μας. Τι θα βλέπαμε άραγε μέσα ; Η μεγάλη πύλη άνοιξε και το στρατόπεδο άρχισε να ρουφά το μακρύ σκουλήκι των κολασμένων ! Μπαίνοντας μέσα όμως τι να πω ; Μια εικόνα τελείως διαφορετική από αυτήν που είχα στο νου μου με περίμενε. Τσιμεντοστρωμένη όλοι οι δρόμοι με παρτέρια και πρασινάδες με λουλούδια περιποιημένα, παραπήγματα και κτήρια όλα πεντακάθαρα και βαμμένα στην εντέλεια με όμορφα χρώματα. Ήτανε το κάτι άλλο, γαλήνιο και προσιτό με μόνο τις διαταγές που μας έδιναν σε σκληρή γλώσσα για το που θα σταθούμε και το τι θα κάνομε. Μας τοποθέτησαν σε σειρές στην αυλή όπου και μας διέταξαν να γδυθούμε τελείως με την σειρά του ο καθένας και πάντα με τη σειρά μπήκαμε σε ένα παράπηγμα όπου μας περίμεναν πολλά συνεργεία μπαρμπέρηδων. Μας κούρευαν με ψιλή μηχανή και μας ξύριζαν όλα τα τριχωτά μέρη του σώματος κατόπιν μας οδηγούσαν σε ντους όπου με ζεστό νερό και σαπούνι κάναμε ένα γερό πλύσιμο και κατόπιν πάντα στη σειρά μας εφοδίαζαν με τα υποτυπώδη ρούχα του φυλακισμένου και για παπούτσια ξύλινες γαλότσες. Ύστερα κατά ομάδες ανεξαρτήτως εθνικότητας μας παρέδωσαν στα διάφορα παραπήγματα που θα μέναμε και τα οποία διαφέντευαν Ισπανοί κρατούμενοι με λαστιχοσωλήνες περασμένους στο χέρι και που μας πήγαιναν και μας στρίμωχναν σε διάφορες κάμαρες όρθιους γιατί ήτανε το αδιαχώρητο. Τόσοι πολλοί σε κάθε κάμαρα ! Εν πάση περιπτώσει είχαμε από πολλά ξαλαφρώσει, η ψυχική μας κατάσταση είχε πολλαπλασίως βελτιωθεί, όπλα αγριότητες και αγριοφωνάρες δεν είχαμε γύρω μας και αυτό γλύκανε το πνεύμα και το κορμί μας ώστε ήταν θείο δώρο όταν μας μοίρασαν κάτι φαγώσιμο σε καραβάνες, ένα είδος σούπας με χόρτα και ένα κομμάτι ψωμί και μας έβαλαν να κοιμηθούμε στο πάτωμα στριμωγμένοι ο ένας πάνω ο άλλος κάτω, κολλητοί σαν σαρδέλες ! Μας είχαν δώσει βέβαια κουβέρτες ώστε να μην ξεπαγιάσουμε την νύχτα!

Την επομένη ημέρα που ξυπνήσαμε και πήραμε το πρωινό δηλαδή λίγο μαυροζούμι, (καφέ), στην καραβάνα, λίγο ψωμί με μαργαρίνη. Βγήκαμε έξω από το παράπηγμα στο ενδιάμεσο προαύλιο και συναντηθήκαμε από κοντά με πολλούς άλλους γνωστούς και Ηρακλειώτες μάλιστα ή Κρητικούς εν γένει. Είμαστε εκεί πάρα πολλοί που δεν μπορώ να θυμηθώ τώρα. Επί τροχάδην θα αναφέρω όσους έρχονται στη μνήμη μου. Λοιπόν είδα τον Σήφη τον Μηλιαράκη, το Σπύρο το Κυριακάκη, (είχε το έμβολο του παπουτσή στην οδό Αργυράκη), τον Γιάννη το Μαντζαβάκη από την Έμπαρο, τον Άγγελο τον Αξιώτη τορναδόρο, τον στρατηγό Καλομενόπουλο από την Ιεράπετρα, τους αδελφούς Χουμά από τον Κρουσώνα τον Κώστα τον Ξεξάκη από το Ρέθυμνο, (καθηγητή), τον Αλεβυζάκη επίσης Ρεθεμνιώτη, τον Γιάννη Τζομπανόπουλο, (Μπουλνότι στην αγορά στα χασαπιά), τον Μιχάλη Μουμτζή από την Αγυιά Χανίων, τον Γιάννη τον Καγιαλή από τον Κατσαμπά και πόσους άλλους γνωστούς εκεί στα δικά μας και διπλανά παραπήγματα. Η ημέρα αυτή στάθηκε κάπως σημαδιακή για μένα εκεί που ακουμπούσα στο τοίχωμα του παραπήγματος, το βραδάκι που ετοιμαζόμαστε για ύπνο, το μάτι μου έπεσε σε μια χαραμάδα δίπλα στο πρόσωπό μου σε κάτι που γυάλιζε τυλιγμένο πολύ καλά σʼένα χαρτάκι. Τι ήταν ; Μια βέρα χρυσή. Φαντάζεσθε τη χαρά μου αλλά και την απόγνωσή μου μην το μάθει κανείς άλλος και έτσι με τρόπο την πήρα και την έκρυψα στα ρούχα μου. Όταν μετά το φαγητό μας βάλανε να κοιμηθούμε πήγα με τρόπο στους Ισπανούς και τους βολιδοσκόπησα, πόσα ψωμιά μπορεί κανείς να πάρει με μια βέρα. Μου έδωσαν 2 ολόκληρα τα οποία έχωσα στον κόρφο μου και τα καταβρόχθισα μουλωχτά μουλωχτά την νύχτα μην με πάρει κανείς χαμπάρι και τρέχα γύρευε γιατί θα γινότανε το σώσε με την πείνα που μας έδερνε ! Αμαρτία εξομολογημένη αμαρτία δεν λέγεται, αν τα μοίραζα τα ψωμιά όλοι θα πεινούσαμε γιʼαυτό προτίμησα να χορτάσω έστω και μόνος μου.

Το στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν ήταν σαν ένα κέντρο διερχομένων, ήτανε το στρατόπεδο που τροφοδοτούσε τα γύρω σπαρμένα στην Αυστρία στρατόπεδα εργασίας ! Έτσι κόσμος ερχότανε και έφευγε με συχνές αποστολές αφού έκανε μια περίοδο καραντίνας τρόπον τινά εκεί. Δουλειά δεν κάναμε καμιά, είχε σχεδόν καλοκαιριάσει, Μάιος μήνας πια και καθόμαστε με τις ώρες στον ήλιο και κουβεντιάζαμε για το τι μας περίμενε. Ακούγαμε για αρκετά στρατόπεδα εκεί. Το Λιντς το Αμστέτεν, το Γκρατς κλπ. και όλοι προσπαθούσαμε να μάθομε ποιο ήταν το καλύτερο ή το χειρότερο για να είμαστε προετοιμασμένοι όταν θα ερχόταν η ώρα της αποστολής μας ! Αυτή η ώρα ήλθε κάποτε για καμιά 450αριά Έλληνες από εμάς και με μια αποστολή μας μετέφεραν στο Μελκ!

Το Μελκ είναι μια πολιτεία 80 χιλιόμετρα δυτικά της Βιέννης επί του Δούναβη. Εκεί ευρίσκεται το επιβλητικότερο μοναστήρι που έχω δει ποτέ μου το ξακουστό Φραγκισκανό Μοναστήρι του Μελκ σαν μια χερσόνησος μέσα στο Δούναβη απʼόπου ο Ουμπέρτο Έκο, ο Ιταλός συγγραφέας, άντλησε τις πληροφορίες του, όταν έγραψε το περίφημο έργο του ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΡΟΔΟΥ. Εκεί ψηλά στις νότιες παρυφές της πόλης υπήρχαν κάτι στρατώνες, μεγάλα κτήρια κεραμοσκεπή όπου έμεναν τόσο γερμανοί στρατιώτες όσο και κρατούμενοι διαφόρων εθνοτήτων όχι πολλοί κυρίως Ρώσοι καμιά 850αριά, Γάλλοι 300, διάφοροι Εβραίοι, Ούγγροι και Γερμανοαυστριακοί που εργαζόντουσαν κατασκευάζοντας το μελλοντικό στρατόπεδο που έμελλε να δεχθεί πάνω από 10.000 κρατούμενους για καταναγκαστική εργασία. Είχαν ήδη περιτριγυρίσει μια έκταση με συρματόπλεγμα ηλεκτροφόρο που δούλευαν μέσα κατασκευάζοντας τα διάφορα παραπήγματα που θα γινόταν τόποι εγκατάστασης και εξυπηρέτησης των κρατουμένων. Μαγειρεία, πλυντήρια, ραφεία, παπουτσίδικα κλπ. Κοιμόμαστε στα μεγάλα κτήρια όπου είχαν διαμορφωμένες τις μεγάλες αίθουσες σε γραφεία αποθήκες κοιτώνες κλπ. σε ξύλινα τρίπατα κρεβάτια και γινόταν σωστός χαμός όταν κατέρρεε το πάτωμα του 3ου καμιά φορά που πεταγόμαστε όλοι φοβισμένοι όρθιοι από την φασαρία. Τις νύχτες καμιά φορά πάλι μπαίνανε τα SS και μας πέταγαν έξω με τις κλωτσιές γιατί είχαν μεθύσει και θέλανε διασκέδαση ή βάζανε τα λυκόσκυλα και μας κυνηγούσαν πέρα δώθε και καμάρωναν. Εν πάση περιπτώσει το πρώτο πρωινό που μας κάνανε προσκλητήριο μπήκε στην αυλή ο Διοικητής των SS ένας αντισυνταγματάρχης ηλικιωμένος με σκαμμένο πρόσωπο και καθώς μας επιθεωρούσε απηύθυνε την ερώτηση :

-Ξεύρει κανείς Γερμανικά ;

-Εγώ, κύριε Διοικητά, πετάχτηκα ένα βήμα μπροστά και τον ακολουθούσα σαν σκύλος στην βόλτα του που δεν κράτησε και πολύ.

Πήρε την αναφορά από τον Γεν. Γραμματέα των κρατουμένων που ήταν ένας Γερμανός παχύς, ψηλός και καλοστεκούμενος, ΟΤΤΟ ονόματι και γυρίζοντας καθώς αποχωρούσε προς εμένα μου λέει :

-Θα είσαι ο προσωπικός μου διερμηνέας δεν θα πηγαίνεις αγγαρεία και κάθε πρωί θα είσαι εδώ παρόν !

Άλλο βέβαια που δεν ήθελα γιατί η μετέπειτα εξέλιξη των πραγμάτων απέδειξε πόσο σωτήρια για μας τους Έλληνες ήταν!

Η οικοδόμηση του στρατοπέδου προχωρούσε με γοργό ρυθμό ενώ εκ παραλλήλου οι κρατούμενοι πήγαιναν για εργασία μερικά χιλιόμετρα μακριά από το Μελκ όπου δημιουργούσαν χώρους εργασίας σκάβοντας στοές μέσα στα έγκατα των βουνών, δηλαδή έφτιαχναν απυρόβλητα εργοστάσια κατασκευής βαρέων όπλων, γιατί όπως μας έλεγε ο Άγγελος Αξιώτης που ήταν τορναδόρος και δούλευε εφαρμοστής τοποθετούσαν εξαιρετικά μεγάλα αυτόματα εργαλεία για την κατασκευή των επί μέρους τεμαχίων. Με την πάροδο των ημερών προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας ενός σταθμού πρώτων βοηθειών γιατί κάποιοι χτυπούσαν στο χώρο της δουλειάς και χρειαζόντουσαν περίθαλψη, το ανέφερα το πρωί στο Διοικητή ο οποίος μου έδωσε εντολή να φροντίσω για την οργάνωση αυτού του τμήματος. Έτσι δημιουργήθηκε ο πυρήνας του αναρρωτηρίου, (νοσοκομείου), με 2-3 κρεβάτια πίσω από ένα κουβέρτινο παραβάν και με αρχίατρο τον φίλο μου Ρακόπουλο Βασίλη από τα Γιάννενα. Ήταν ένας κοντός χαρούμενος ανθρωπάκος με γλυκιά φυσιογνωμία, παθολόγος, ο οποίος συν τω χρόνω εξελίχτηκε σε ένα πρώτης γραμμής χειρουργό όταν αυτό χρειάστηκε. Ο Γενικός Γραμματέας ΟΤΤΟ μου ενεπιστεύθη την γραμματεία του νοσοκομείου το οποίο βέβαια συν τω χρόνω μεγάλωνε γιατί τα κρούσματα πολλαπλασιαζόταν, μέχρι που ετελείωσε το παράπηγμά μας και μεταφερθήκαμε εκεί με όλες μας τις ανέσεις και τρομακτική αύξηση του πληθυσμού μας όσο και του προσωπικού, δεδομένου ότι κάθε λίγες ημέρες μόλις τελείωναν τα καταλύματα έφταναν καινούριες φουρνιές κρατουμένων και το στρατόπεδο έπαιρνε μεγάλες διαστάσεις !

Από τους πρώτους Έλληνες πολλούς κατόρθωσα να τοποθετήσω σε θέσεις, πόστα μέσα στο στρατόπεδο με την βοήθεια του ΟΤΤΟ που με είχε συμπαθήσει για την ενεργητικότητά μου και την επιδεξιότητα που έκανα όλη τη γραφική εργασία σαν γραμματέας του αναρρωτηρίου. Είχαν αρχίσει οι άνθρωποι να πεθαίνουν από την πείνα και τις κακουχίες, με το παραμικρό τραύμα πάθαιναν κακοφορμίσεις από την αβιταμίνωση που γινόταν γάγγραινα και πέθαιναν. Πνευμονία, γενική κατάρρευση του οργανισμού και τόσες άλλες αρρώστιες που ήταν επακόλουθες της κακής διατροφής κατʼαρχήν και της σκληρής εργασίας επί 24ώρου βάσεως ανά οκτάωρα.

Ήμουν υποχρεωμένος να τηρώ τα τυπικά βέβαια βιβλία εισερχομένων - εξερχομένων, να αναφέρω τους θανάτους και το δικαιολογητικό τους κλπ. γραφικές εργασίες, γιατί κάθε πρωί ήταν απαραίτητη η αναφορά στον Διοικητή από όλα πια τα τμήματα του Στρατοπέδου που τα λέγαμε Μπλοκ ένα-δύο-τρία κλπ., καθώς και κάθε κρατούμενος έφερε τον αύξοντα αριθμό του, σαν ταυτότητα στο χέρι, στο παντελόνι και στο σακάκι. Είχα εν ολίγοις πολύ δουλειά να κάνω και καθώς δεν είχαμε ακόμα κρεματόριο καύσεως των πτωμάτων είχα μεταξύ των άλλων και συνεργείο μαραγκών που φτιάχνανε τα κιβώτια για την μεταφορά και ταφή των νεκρών.

Έτσι, καθώς ανέφερα και προηγουμένως, εμείς οι Έλληνες είχαμε οργανωθεί καλύτερα από κάθε άλλη εθνότητα. Αρχιπαπουτσής Έλληνας ο Κυριακάκης ο Σπύρος, μάγειροι, κουρείς, ράφτες, νοσοκόμοι και λοιπό προσωπικό του αναρρωτηρίου, είμαστε μια παροικία με ομογένεια και συνοχή ώστε να επιβιώνουμε σχετικώς εύκολα. Στο αναρρωτήριο μου περίσσευαν πολλές μερίδες φαγητό ψωμί, κλπ., όλα αυτά πηγαίνανε στους δικούς μας που γύριζαν από την δουλειά, ήταν μια έξτρα προσφορά πάρα πολύ σπουδαία. Με ονόμαζαν πατέρα και ας ήμουν ο νεαρότερός τους σχεδόν γιατί είχαμε και μικρότερους ακόμη όπως θα αναφέρω πάρα πέρα. Βέβαια αυτό είναι περιαυτολογία όμως είναι αλήθεια. Το αναρρωτήριο ήταν ένα μόνιμο καταφύγιο για τους συμπατριώτες μας, σε όλες τις πτυχές του, από ασθενείς όπως ανέφερα μέχρι μόνιμο προσωπικό. Είχα τον Αλεβυζάκη που είχε σπάσει το χέρι του μόνιμο πορτιέρη, τον Μουμτζή τον Μιχάλη αρχινοσοκόμο, τον Κώστα τον Ξεξάκη τον καθηγητή υπηρέτη θαλάμου αναφέρω 2-3 παραδείγματα αλλά φτάσαμε στο αναρρωτήριο να είμαστε πάρα πολλοί Έλληνες ώστε να μας κατηγορούν και ιδίως εμένα ότι έκανα το αναρρωτήριο Ελληνική Παροικία!

Το στρατόπεδο είχε γιγαντωθεί και από 1500 κρατουμένους ο αριθμός έφθασε τις 12-14000, οι άρρωστοι στο Νοσοκομείο τους 2000 και οι πεθαμένοι καθημερινώς από 150-200. Εν τω μεταξύ βέβαια είχε γίνει το κρεματόριο και έτσι γίνονταν οι καύσεις των πτωμάτων όλο το εικοσιτετράωρο.

Ίσως χρειάζεται εδώ να αναφέρω πως το προσωπικό του Νοσοκομείου είχε τεραστίως αυξηθεί με γιατρούς επώνυμους από την Κεντρική Ευρώπη. Τσέχους Ούγγρους Πολωνούς Εβραίους κλπ. Είχαμε ένα Αρχίατρο Αυστριακό, ένα άνθρωπο ζάχαρη φιλεύσπλαχνο και φιλάνθρωπο από τις γνωστές εξαιρέσεις που παρουσίαζαν ενίοτε οι Γερμανοί κυρίως Αυστριακοί αλλά και ένα SS Δεκανέα Μόνικερ ονόματι που δεν πρόκειται ποτέ να ξεχάσω όσο ζω. Τέτοιο κέρατο βερνικωμένο δεν έχω ξανασυναντήσει στη ζωή μου. Ανελέητο σαδιστή που με το μαστίγιο στο χέρι έδιωχνε κάθε μέρα από τους πολλούς που ερχόταν να μπουν για νοσηλεία όσους κατάφερναν να στέκονται όρθιοι. Τι φοβερός κακούργος αυτός ο άξεστος ξυλοκόπος από τη Σαξονία. Πάντα με έβλεπε με μισό μάτι γιατί εν τω μεταξύ είχαν αρχίσει οι διάφορες ίντριγκες (υποσκάψεις) ανάμεσά μας δοθέντος ότι η Γραμματεία είχε τόση δουλειά που είχε επανδρωθεί με πολύ προσωπικό κυρίως Γερμανούς και Αυστριακούς. Έχασα μέσα από τα χέρια μου το Χρήστο το Σπίρτζη και τον Χατζηγεωργίου από τον Κατσαμπά και αρκετούς βέβαια άλλους Έλληνες όμως και αυτό το λέγω με περηφάνια η θνησιμότητα των Ελλήνων ήταν η μικρότερη στο στρατόπεδό μας μόλις το 35-40% έναντι 80% και άνω των άλλων εθνοτήτων. Και οι Γάλλοι επειδή ήταν από τους πρώτους και αυτοί είχαν μικρό ποσοστό θνησιμότητας. Όλες οι φυλές του Ισραήλ είχαν μαζευτεί εκεί και το τι γινόταν δεν περιγράφεται. Εκεί ισοπεδωνόταν η προσωπικότητα κάθε ανθρώπου δεν υπήρχε περηφάνια, ούτε συνείδηση, ούτε θέληση, τα πάντα όλες οι ανθρώπινες αξίες είχαν καταρρεύσει. Αρκεί να σας αναφέρω ένα κλασικό παράδειγμα. Είχα για καθαριστή θαλάμου ένα περίφημο και επώνυμο, (μεγάλο), Ούγγρο καρδιολόγο μεγάλης φήμης με μεγάλη κλινική στη Βουδαπέστη που ερχόντουσαν να τους εξετάσει περίτρανοι SS αξιωματικοί. Αυτή ήταν η κατάσταση που επικρατούσε με τα μίση, τα πάθη, τις κλεψιές και τις διαβολές που ήταν σε ημερήσια διάταξη μέχρι που έγινε το μεγάλο κακό !

Ήταν πια 1945 είχε γίνει η αποτυχημένη απόπειρα κατά του Χίτλερ και επίσης είχε χαθεί η τελευταία ελπίδα των Γερμανών με τη μάχη των Αρδεννών και τα πενιχρά αποτελέσματα των V1-V2 και περνούσαμε κάτι αλκυονίδες μέρες με σπάνιες λιακάδες παρατηρώντας τον ουρανό που έβριθε κυριολεκτικά από τα συμμαχικά αεροπλάνα που ολημερίς πετούσαν στα ύψη κατά χιλιάδες. Τα περίφημα ιπτάμενα φρούρια Β-49 των Αμερικανών λες και είχαν προσκλητήριο συγκέντρωσης πάνω από το χώρο μας από τις διάφορες βάσεις εξορμήσεως για να αλωνίζουν τους ουρανούς και να βομβαρδίζουν όλη μέρα γιατί ακούγαμε καθαρά το γδούπο των βομβών που έσκαζαν μακριά μας. Ο Δούναβης πάντα ήρεμος, μεγαλοπρεπής, φαρδύς, τόσο που δεν έβλεπες σχεδόν απέναντι, κυλούσε τον αέναο δρόμο του προς τον προορισμό του. Έτσι είμαστε ξαπλωμένοι ένα πρωινό έξω στη λιακάδα όταν ένα σμήνος Β-49 κατέβηκε χαμηλότερα από συνήθως και άφησε δέσμες βομβών μέσα στον περίγυρο του στρατοπέδου από σφάλμα όπως τα ραδιόφωνα είπαν μετά ! Το τι χαλασμός έγινε δεν περιγράφεται. 110 βόμβες έπεσαν μέσα από τα συρματοπλέγματα του στρατοπέδου. Έπεσα μπρούμυτα εκεί που λιαζόμουν οι εκρήξεις από τις βόμβες, η χλαπαταγή, τα θραύσματα που μου κατακαίγανε τα γυμνά μέλη μου δεν έλεγαν να τελειώσουν ποτέ, τόσο πολύ μου φάνηκε πως κράτησε το κακό. Όμως όταν τελείωσε και σηκώθηκα ψαχνόμουνα και διεπίστωσα πως ήμουν αρτιμελής. Απέναντί μου το αναρρωτήριο που ήταν δυο μακρινάρια παραπήγματα ήταν σμπαραλιασμένο τόσο που κειτόταν σαν εκτροχιασμένο τρένο. Η σκοπιά απέναντί μου ήταν εξαφανισμένη οι δε εγκαταστάσεις του στρατοπέδου που ήταν ξύλινες είχαν γίνει ένας σωρός σπιρτόξυλα. Μόνο τα μεγάλα κτήρια και τα μαγειρεία που ήταν κτισμένα με πέτρες και μπετόν έμεναν κάπως όρθια. Καταλαβαίνετε το τι χαμός ακολούθησε, τι πανικός, φωνές απόγνωσης, βογκητά, εκκλήσεις για βοήθεια πανταχούθε, τρεχάματα χωρίς προορισμό. Με μια κουβέντα χαλασμός Κυρίου. Ευτυχώς ο πολύς κόσμος ήταν έξω στη δουλειά έτσι από τους 3500 ανθρώπους που είμαστε εκείνη την ώρα μέσα οι 850 ψαχνόμαστε διότι οι άλλοι είχαν σχεδόν εξαερωθεί, διαλυθεί κυριολεκτικά με άλλους τόσους τραυματίες όσοι και οι ζωντανοί. Τι τραυματίες τώρα ; Πόδια ; Χέρια ; Άστα να πάνε αυτά δεν περιγράφονται.

-Νίκο δώσε μου ένα τσιγάρο !

Του το έβαλα στο στόμα, δεν είχε χέρια ούτε πόδια, καπνός δεν βγήκε από τα πνευμόνια του, είχε πεθάνει με την πρώτη ρουφηξιά. Θα το σταματήσω εδώ γιατί ότι και να πω θα είναι λίγο μπροστά στο μέγεθος της συμφοράς !

Η αναστήλωση των παραπηγμάτων έγινε σε χρόνο μηδέν και η ζωή στο στρατόπεδο γρήγορα ξαναβρήκε τον κανονικό ρυθμό της. Εδώ θα κάνω μια παρένθεση προσπαθώντας να σκιαγραφήσω τις εντυπώσεις με τις διάφορες εθνικότητες που συναγελαζόμαστε σʼαυτό το στρατόπεδο του Μελκ. Η πιο περήφανη ράτσα ήταν αναμφισβήτητα οι Ρώσοι, φοβεροί σε πείσμα, περηφάνια και αντίσταση, δυνατοί στο σώμα και στην ατσαλοσύνη του χαρακτήρα τους. Οι μόνοι που κάθε τόσο έκαναν απόπειρες δραπετεύσεως από την δουλειά έξω, γνωρίζοντας ότι τους περίμενε η αγχόνη ενώπιον όλων των κρατουμένων, λες και θέλανε αυτά τα παιδιά να δείξουν σε εμάς τους υπόλοιπους ότι δεν σκιάζονται με τίποτα και αγέρωχα και θαρραλέα πηδούσαν πάνω στο σανίδι της κρεμάλας περνώντας το σκοινί στο λαιμό τους. Πολλά έχουν δει τα μάτια μου αλλά αποκαλύπτομαι με ευλάβεια μπροστά στην αντρειοσύνη αυτών των ξεχωριστών ανθρώπων. Όχι πως είμαι σφόδρα ή ακραιφνής φιλορώσος όμως ο θαυμασμός μου γιʼαυτούς εκεί μέσα στο στρατόπεδο είναι πάρα πολύ μεγάλος! Οι λίγοι Γάλλοι που είχαμε είχανε την έμφυτη εκείνη ευγένεια που σε σκλάβωνε, μειλίχιοι, σου φερόντουσαν με μια ανείπωτη ευγένεια και οι γιατροί γνήσια ζάχαρη ! Είχαμε τους χοντροκομμένους μπορώ να πω Έλληνες από τη Βόρειο Ελλάδα και όχι μόνο φιλοτομαριστές και σκληροτράχηλους αλλά όποιος δεν παινέσει το σπίτι του που λένε θα πέσει να τον πλακώσει. Φιλότιμοι με αγαθά και φιλικά αισθήματα για τους συμπάσχοντες φιλεύσπλαχνοι και φιλόδωροι άνθρωποι ! Οι άλλοι που ήταν οι περισσότερο Εβραίοι από διάφορες χώρες της κεντρικής Ευρώπης, χωρίς να θέλω να προσβάλω την σημερινή οντότητα των Ισραηλινών τους οποίους θαυμάζω για τους πολύχρονους αγώνες τους για επιβίωση εκεί στην Μέση Ανατολή δεν μπορώ να έχω καλή άποψη. Ας μου το συγχωρέσουν, όμως ήταν εκεί τουλάχιστον χωρίς διόλου ταυτότητα ή ίχνος περηφάνιας. Αλήθεια όμως είναι ότι ήσαν οι πιο κατατρεγμένοι οι πιο παραγκωνισμένοι αν εξαιρέσουμε μερικούς γιατρούς που περνούσαν σχετικά ανθρώπινα, οι υπόλοιποι και πολυπληθέστεροι ήσαν οι παρίες του στρατοπέδου, οι ανύπαρκτοι. Όμως μήπως εδώ πρέπει να θυμηθούμε το ολοκαύτωμα που μόνο αυτοί υπέστησαν στους ανελέητους διωγμούς και κατατρεγμούς ; Τι είχε απομείνει από τους βασανισμένους αυτούς ανθρώπους πέρα από θρήνο και τραγικές φιγούρες με ανθρώπινη όψη ; Ήσαν οι κυνηγημένοι της Ευρώπης χωρίς έλεος και οίκτο άξιοι κάθε συμπαθείας και συμπόνιας. Όμως το στρατόπεδό μας ήταν στρατόπεδο εργασίας και όχι εξοντώσεως όπως το Άουσβιτς στην Πολωνία και έτσι επέζησαν αρκετοί γενικά με το τέλος του πολέμου σε όλα τα Αυστριακά στρατόπεδα απʼότι ξεύρω τουλάχιστον εξ ιδίας πείρας.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ