Του Γιώργου Καλογεράκη Δασκάλου-Ερευνητή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
Βρέθηκα στο Ηράκλειο σε μια κατάσταση πολύ σοβαρή, ύστερα από τη συνθηκολόγηση του Μπαντόλιο (Ιταλών), και το ολοκαύτωμα της Βιάννου που προεκλήθη ύστερα από τα γεγονότα που συνέβησαν μεταξύ ανταρτών και Γερμανών στην επαρχία αυτή. Ο Μπαντουβάς είχε συλλάβει μια δεκαριά αιχμαλώτους μετά από μάχη και παρόλες τις απειλές για αντίποινα των Γερμανών και τις παροτρύνσεις των αστικών ας πούμε αντιστασιακών, δηλαδή εξεχόντων πατριωτών, μηδέ του πρωτοσύγκελου Ψαλιδάκη εξαιρουμένου, ο Μπαντουβάς εξετέλεσε τους αιχμαλώτους και ακολούθησε η ομαδική σφαγή των αρρένων της Επαρχίας Βιάννου. Ο Στρατηγός Μύλλερ, Διοικητής Κρήτης, είχε ισχυρισθεί στην δίκη του, αργότερα μετά τον πόλεμο, ότι είχαν υποχρεωθεί τότε να λάβουν τα τόσο σκληρά μέτρα γιατί φοβόντουσαν συμμαχική απόβαση στις ακτές της Βιάννου ! Αυτοί οι άγριοι, απάνθρωποι και ανελέητοι φονιάδες, πίστευαν και αυτό είναι το φοβερό, πως έπρεπε για τους αιχμαλωτισθέντες σε μάχη να εκτελέσουν όλο σχεδόν τον άρρενα πληθυσμόν, χίλιους και πλέον ανθρώπους, καταστρέφοντας συνάμα και ολόκληρην την επαρχίαν.
Αλλά ας επανέλθομε στην αφήγησή μας και θα μας δοθεί αργότερα η ευκαιρία να ξαναμιλήσομε γιʼαυτόν το βάρβαρο λαό.
Το γερμανικό τέρας, αυτή η φοβερώτερη πολεμική μηχανή που είχε ποτέ εμφανισθεί ανά τους αιώνες, είχε αρχίσει να κάμπτεται και να υποχωρεί σε όλα τα μέτωπα. Εστίες ασυρμάτων υπήρχαν άφθονες σε ολόκληρη την Κρήτη και στο Νομό Ηρακλείου οι Εγγλέζοι κυκλοφορούσαν σχεδόν ελεύθεροι μέσα
στις πόλεις.
Η ομάδα μας στο Ηράκλειο που συνήντησα απαρτιζόταν από λίγους ενεργούς πατριώτες. Ήταν απʼότι θυμάμαι ο Μιχ. Ακουμιανάκης (αρχηγός), ο Μανόλης ο Κόπακας, οι αδελφοί Μιχάλης, Νίκος Κόκκινος, ο Αριστ. Χατζηδάκης, ο Μανόλης ο Βρελιανάκης, (δυνατό παλικάρι). Ήταν βέβαια και άλλοι που υπηρετούσαν σε διάφορα πόστα, στατικά ή μη, όπως ρίξιμο προκηρύξεων κλπ. που εγώ δεν γνώρισα για συνωμοτικούς λόγους. Να αναφέρω μερικούς που έμαθα αργότερα μετά τον πόλεμο. Αγνοί και άδολοι πατριώτες ο Κρίτων Ανδρεαδάκης, ο Βαγγέλης ο Μπιζάκης, ο Κώστας Μπουρλιδάκης, ο Κεβόρκ Μαδανιάν, ο Βασίλης Ραφτόπουλος, ο Ελευθ. Μαλαγαρδής και πολλοί άλλοι που δεν μπορώ να τους θυμάμαι όλους από τους οποίους και ζητώ συγνώμη που δεν τους αναφέρω.
Σαν τόπο συγκεντρώσεως είχαμε ένα σπίτι, από τα πολλά βέβαια που άλλαζαν για λόγους ασφαλείας, κοντά στην Πολυκλινική του Γιαμαλάκη, στα στενά όπου και κάναμε τις συναντήσεις μας, προκειμένου να καταστρώνονται τα διάφορα σχέδια δράσης και να μοιράζονται οι ρόλοι για τις κινήσεις μας. Στέκι άλλο είχαμε το σπίτι του Κόπακα, αλλά γρήγορα το εγκαταλείψαμε, όπως και το Μαγαζάκι του Κόκκινου στην Πλατειά Στράτα, από φόβο μήπως και εντοπισθούν από Γερμανούς ή Γκεσταπίτες, (Γκεσταπίτες λέγαμε αυτούς τους Έλληνες που συνεργάζοντο με τους Γερμανούς).
Είχανε περάσει μερικές ημέρες από τότε που έφθασα στο Ηράκλειο και αφʼότου κατατοπίσθηκα, άρχισα και εγώ να αναλαμβάνω διάφορες αποστολές όπως οι συναγωνιστές μου. Η προθυμία μας, η πίστη μας, ο ενθουσιασμός μας, ήταν το κάτι άλλο. Παράτολμοι νέοι μέχρι αφροσύνης αλλά και θερμοί πατριώτες όλοι, παλεύαμε για τον Συμμαχικό αγώνα, υποσκάπτοντας τα νώτα του κοινού εχθρού και εισβολέα κατακτητή.
Ένα από τα αρκετά λημέρια με Εγγλέζους ασύρματο κλπ. ήταν πάνω από τα Ανώγεια στη Νίδα, εκεί ήταν εγκατεστημένος ο αρχηγός της αγγλικής υπηρεσίας 133 άγγλος Ταγματάρχης Τομ Ταμπάμπιν με μερικούς συνεργάτες του άγγλους και Έλληνες. Ο Τομ θα ερχόταν στο Ηράκλειο για μερικές ημέρες, συντονιστής ων των εν γένει εργασιών και ο Μανόλης ο Κόπακας ανέβηκε να τον παραλάβει και πεζή να κατέβουν στο Ηράκλειο. Για να μπούνε στο Ηράκλειο έπρεπε να περάσουν το μπλόκο των Γερμανών, (φυλάκιο ελέγχου), στο δρόμο προς το Γάζι λίγο πιο πέρα από την σημερινή ΔΕΗ. Πήγαμε να τους προϋπαντήσουμε στη Γέφυρα, στη διακλάδωση προς την Ρογδιά, εγώ με ποδήλατο και ο Ακουμιανός με τα πόδια μας περίμενε στο Γιόφυρο. Πράγματι τους συνήντησα οδοιπορούντας σε ένα σημείο του δρόμου και τους πληροφόρησα πως ο έλεγχος στο μπλόκο δεν ήταν σοβαρός. Ήσαν βέβαια ντυμένοι χωριάτες με στιβάνια και σόλες λάστιχο, βούργιες και σαρίκια και έτσι πέρασαν χωρίς απρόοπτο, παρόλο το τεράστιο ξανθό μουστάκι που έτρεφε ο Τομ και το οποίο του το κόψαμε αρκετά γιατί έκανε μπαμ που λέμε. Από τα στενά δρομάκια πήγαμε στο στέκι μας, για να συσκεφθούμε περί των μελλουμένων ενεργειών μας και να συντονίσομε τις διάφορες κινήσεις μας.
Η πρώτη αποστολή που μου ανετέθη ήταν η εξής : Ώφειλα να πάω ένα μήνυμα στο Λασήθι και συγκεκριμένα στο χωριό Τζερμιάδω, όπου θα εύρισκα το δάσκαλο του χωριού Παπαδάκη να του το επιδώσω και να αναμένω απάντηση. Ο άξιος Πατριώτης αυτός έστελνε το μήνυμα στο λημέρι στο βουνό και έπαιρνε την απάντηση, όποια και αν ήταν αυτή και την διεβίβαζε αρμοδίως. Για μένα το να πάω στο Λασήθι κλπ. δεν ήταν και τόσο εύκολο πράγμα για μόνο το λόγο ότι δεν είχα ξαναπάει ποτέ μου μέχρι τότε στο Οροπέδιο. Τι να κάνω όμως ; Στρατευμένος ήμουν σʼαυτή τη δουλειά, μπήκα λοιπόν σʼένα αυτοκίνητο στην Πλατεία Δασκαλογιάννη και ξεκίνησα για το Τζερμιάδω. Είπα αυτοκίνητο αλλά ο Θεός που λένε να το κάνει. Κατοχή και αυτοκίνητα καλά γινότανε ; Έτσι έσπασε για πολλοστή φορά κοντά στο Αβδού Πεδιάδος. Το Αβδού είναι ένα χωριό στους πρόποδες, (στο κάμπο), του βουνού που οδηγεί στο Οροπέδιο και που απέχει από το Τζερμιάδω γύρω στα 12-14 χιλιόμετρα. Τι να κάνω λοιπόν ; Πήρα το δρόμο με τα πόδια γιατί άρχισε να σκοτεινιάζει και έπρεπε να περάσω τα σύνορα των Νομών πριν από τις 8 το βράδυ. Ζήτησα πληροφορίες από τους πολύ πρόθυμους και φιλόξενους χωρικούς στο Αβδού, που μου έδειξαν μονοπάτια που συντόμευαν μεν το δρόμο αλλά ήταν και πολύ ανηφορικά, γιατί για όποιον δεν ξεύρει υπάρχει μια υψομετρική διαφορά πάνω από 700-800 περίπου μέτρα.
Οδοιπορώντας με την ψυχή στο στόμα καθότι αμάθητος έφθασα στους 10 μύλους που είναι το ψηλότερο σημείο της διαδρομής, όπου είναι εγκαταστημένο το Γερμανικό μπλόκο (φυλάκιο). Λέω Γερμανικό γιατί ο Νομός που ήταν υπό Ιταλική Κατοχή μετά την κατάρευσιν της Ιταλίας περιήλθε και αυτός στα χέρια των Γερμανών. Αυτό με διευκόλυνε εμένα γιατί είχα την ταυτότητα τη Γερμανική και άλλα χαρτιά και πέρασα άνετα λέγοντας στο σκοπό ότι είμαι αδειούχος και πάω να πάρω μερικές πατάτες για την οικογένειά μου.
Οι δέκα μύλοι λοιπόν ευρίσκονται αριστερά όπως ανεβαίνουμε για το πέρασμα προς το Οροπέδιο, στη σειρά στο βουνό, όπου επειδή φυσούσαν συνήθως αέρηδες τους είχαν εκεί κατασκευάσει και με τον αέρα γύριζαν τις μυλόπετρες και άλεθαν τα γεννήματά τους, (σιτηρά), οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής.
Το οροπέδιο του Λασιθίου είναι ίσως μοναδικό για το κάλος του, όχι μόνον στην Κρήτη. Έχει ο κάμπος διαστάσεις περί τα 8 χιλ. μήκος και 5 πλάτος. Στη δυτική του πλευρά και πάνω από το χωριό Ψυχρό ευρίσκεται το Δικταίον Άντρον 950 μέτρα υψόμ. όπου η θεά Ρέα γέννησε το Δία. Στην περιφέρειά του βρίσκονται αν δεν κάνω λάθος 24 χωριά μικρά μεγάλα με πρωτεύουσα το Τζερμιάδω. Είναι ένα πανέμορφο Οροπέδιο που παράγει τα ωραιότερα προϊόντα της Κρήτης. Πατάτες, μήλα, αχλάδια, λάχανα και ένα σωρό άλλα κηπευτικά με πρώτα και καλύτερα τα ξακουστά Λασιθιώτικα φασολάκια. Παλαιότερα τα πάντα αρδεύονταν με τους περίφημους νερόμυλους τους κινούμενους με τον αέρα και τα πανιά τους. Από ψηλά η θέα ήταν και είναι μοναδική με τους χιλιάδες μύλους που γύριζαν με αναπεπταμένα τα πανιά τους για να βγάζουν νερό για πότισμα. Λέγεται πως οι μύλοι πλησίαζαν τις 10.000 και μπορεί κανείς να φαντασθεί την ομορφιά της θέας που ήταν η μοναδική στον κόσμο σε τόση έκταση που πιάνει ολόκληρη το μάτι σου. Να γυρίζουν τόσες χιλιάδες μύλοι, σκέτη ζωγραφιά ανεπανάληπτη.
Ο Άγγλος Ταγματάρχης Τομ κατέβηκε βέβαια στο Ηράκλειο για δουλειές που χρειάζονταν συντονισμό εκ του πλησίον. Έτσι το ίδιο απόγευμα που αφίχθη στο Ηράκλειο και παρόλο που είχα έρθει προ 2 ημερών από το Λασήθι μου έδωσαν εντολή να πάω στην Επαρχία Αμαρίου ένα σημείωμα με οδηγίες στον Υπολοχαγό Νικ. Σουρή που ήταν εκεί με ένα κλιμάκιο ασυρμάτου. Το Αμάρι είναι μια από τις Νότιες Επαρχίες του Νομού Ρεθύμνης στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του Ψηλορείτη με πεδιάδες αλλά και απρόσιτες τοποθεσίες στον Ψηλορείτη.
Ξεκίνησα με το αυτοκίνητο της γραμμής μέχρι τις Μοίρες της πεδιάδας της Μεσσαράς μεταφέροντας τα μηνύματα και από εκεί στους Βώρους, (χωριό πλησιέστερα στον προορισμό μου, όπου και διανυκτέρευσα στο σπίτι του τέως βουλευτή, θερμού πατριώτη και οικογενειακού μας φίλου από την γυναίκα του την Κατίνα, Κώστα Πολυχρονάκη).
Ο καλός αυτός άνθρωπος κατάλαβε σαφώς πως εγώ κάποια αποστολή εκτελούσα, αλλά ήταν τόσο ευγενής και προσεκτικός που ούτε καν με ερώτησε για τη δουλειά που έχω εκεί κάτω, μόνο με εφιλοξένησε και το πρωί μου έδειξε τα μονοπάτια που θα ανέβαινα στο χωριό Πλάτανος του Αμαρίου όπου και ο προορισμός μου. Δεν δυσκολεύτηκα να πάω γιατί ούτε Γερμανοί υπήρχαν εκεί και το χωριό ήταν τόσο ψηλά που το είχα διαρκώς στα μάτια μου. Μετά 3 ώρες, έφθασα στο ξεροχώρι τότε αυτό, με λιγοστούς ανθρώπους να κυκλοφορούν, γιατί ήταν σχεδόν 11 π.μ. και ζήτησα τον άνθρωπό μας, ένα καφετζή ονόματι αν δεν κάνω λάθος Ψαρογιώργη. Μπήκα στο καφενεδάκι, άγνωστος ων, κάθισα σε μια απόμερη γωνιά και του ζήτησα μια τσικουδιά, πράγμα που έκανε και χαμηλόφωνα του έδωσα με τρόπο το γράμμα για το Σουρή. Εντύπωση τρομερή μου έκανε όχι μόνο η φυσιογνωμία του ανθρώπου αυτού αλλά και η αμιλία του, (σιωπή ολοκληρωτική). Πήρε το γράμμα και έφυγε για να φέρει εγκαίρως την απάντηση, εγώ δε, δεν τον ακολούθησα παρόλο που το ήθελα με όλη μου την ψυχή για να μην κινήσω υποψίες και να μην μαθαίνω και πολλά πράγματα κατά τους συνωμοτικούς κανόνες.
Η γυναίκα του τον αντικατέστησε στο μαγαζί όπου μου έψησε 2-3 αυγά για μεσημεριανό και αφότου έφαγα κάθισα και παρακολούθησα 2 νεαρούς που έπαιζαν σκαμπίλι (χαρτιά), μέχρι που πέρασε η ώρα και ο Γιώργης γύρισε με ένα γαϊδουράκι καβάλα. Με κέρασε πάλι μια ρακί και με τα ρέστα μου έδωσε την απάντηση και αμίλητος πάντα, με αποχαιρέτισε με ένα απλό νεύμα. Ο γυρισμός μου στους Βώρους ήταν τώρα πολύ ευκολότερος γιατί ήταν κατήφορος και κατά το σούρουπο έφθασα στο σπίτι του Πολυχρονάκη όπου όπως χθες βράδυ με εφιλοξένησε και το πρωί μου δώρισε σε μια βούργια 4-5 κιλά ελιές πράσινες για τσάκισμα και με ξεπροβόδισε από το χωριό στο δρόμο για τις Μοίρες, όπου ξεκίνησα πεζοπορώντας με αρκετούς άλλους χωριανούς. Φύγαμε αρκετά πρωί γιατί το πρωί νωρίς έφευγε για το Ηράκλειο το αυτοκίνητο του Αλεξανδράκη για να προλάβομε όσοι προοριζόμαστε για εκεί.
Πριν καμιά 25ριά μέρες έφτασε από την Μέση Ανατολή με το γνωστό M.L. που έκανε τη διαδρομή σε τακτά χρονικά διαστήματα προπαγανδιστικό υλικό πάσης μορφής μέχρι και φωτογραφίες. Εγώ θυμάμαι είχα αναλάβει να σκορπίζω τις προκηρύξεις στον Άγιο Ιωάννη και Τεκέ (προάστιο του Ηρακλείου), μια και μέναμε εκεί με την οικογένειά μου. Στον Τεκέ ήταν ένας όρχος Γερμανικών αυτοκινήτων υπό τον Χίφερερ και διαλέγοντας μια βραδιά σκοτεινή που οι Γερμανοί έπαιζαν κινηματογράφο στο σπίτι εμπρός του ιατρού Βαγγέλη Χατζάκη, με βοηθό τον αδελφό μου Χρήστο, γεμίσαμε τον κόσμο από το υλικό αυτό.
Το προηγούμενο λοιπόν βράδυ, που οδοιπορούσαμε εμείς για τις Μοίρες από τους Βόρους και ύστερα από ένα νυκτερινό συμμαχικό βομβαρδισμό στο Τυμπάκι, γέμισαν στην περιοχή εκεί με το προπαγανδιστικό υλικό οι συναγωνιστές για να φανεί πως το έριξαν τα αεροπλάνα.
Λίγο πριν φθάσομε στις Μοίρες και σε κάποια απόσταση από την κωμόπολη, οι Γερμανοί είχαν στήσει μπλόκο στο δρόμο και ερευνούσαν τους διερχομένους για διάφορα βέβαια αλλά για προκηρύξεις περισσότερο. Ευρέθηκα προ αδιεξόδου, να γυρίσω πίσω θα κινούσα υποψίες έτσι, παρορμητικά ξέφυγα από την γραμμή και πλησίασα ένα Γερμανό αφού πέρασα κάτω από τη μπάρα και σε άπταιστα Γερμανικά του είπα το παραμύθι μου. Υπηρετώ στο Καστέλι και πήρα άδεια να επισκεφθώ συγγενείς μου στους Βώρους μόνο τον παρακαλώ να μου πει που είναι η Διοίκηση της Γερμανικής δύναμης που έδρευε στις Μοίρες γιατί επείγομαι να γυρίσω γρήγορα στο Ηράκλειο. Με άκουσε, είδε την Γερμανική μου ταυτότητα και μου έδειξε που θα βρω τα γραφεία του Διοικητού και φυσικά με πέρασε χωρίς άλλες διατυπώσεις. Πράγματι εγώ πήγα στο γραφείο εκεί γιατί το αυτοκίνητο του Αλεξανδράκη δεν θα έφευγε ή είχε φύγει, δεν θυμάμαι καλά, και παρακάλεσα αν είναι δυνατόν να με προωθήσουν για το Ηράκλειο με το πρώτο αυτοκίνητο που θα έφευγε. Έτσι και έγινε και σε λίγο καθισμένος στην καρότσα ενός φορτηγού γερμανικού έφθασα στο Ηράκλειο σαν τον καλό το νοικοκύρη χωρίς κανένα πρόσκομμα.
Μόλις έφθασα πήγα στο σπίτι που ήταν ο Τομ, του έδωσα την απάντηση του Σουρή και είπα και την περιπέτειά μου στις Μοίρες. Ο Τομ έσκασε στα γέλια με το φιάσκο των Γερμανών λες και έβλεπε κανένα κωμικό φιλμ. Φαίνεται ότι οι άνθρωποι εκ πρώτοις στιγμής δεν αντιλαμβάνονται σωστά του τι μπορούσε να συμβαίνει στον ψυχικό κόσμο του άλλου που πέρασε την δοκιμασία αλλιώς δεν εξηγείται το γέλιο. Σε λίγο σοβαρεύτηκε γιατί είχε διαβάσει εν τω μεταξύ και το γράμμα του Σουρή και μου είπε να μην είμαι απερίσκεπτος στο μέλλον, πράγμα που μας οδήγησε σε μια φαρδιά συζήτηση γύρω από τα θέματα της συμπεριφοράς μας έναντι των Γερμανών σε τέτοιες ή παρόμοιες περιπτώσεις.
Από την κουβέντα μας βγήκε το συμπέρασμα πως η καλύτερη μέθοδος σε παρόμοιες περιπτώσεις είναι η μέθοδος που ακολούθησα μια και είχα τα κατάλληλα προσόντα γιʼαυτό. Δηλαδή τη γλώσσα, τις ταυτότητες τις Γερμανικές κλπ. και τις γνωριμίες μου όπως π.χ. αυτή στις Μοίρες. Ο πρώτος που βρήκα στη Διοίκηση ήταν ένας γνωστός μου από την υπηρεσία Πεταλάς, που εκείνη την ώρα έπαιρνε το πρωινό του. Καθίσαμε μαζί μέχρι να ξυπνήσει ο Διοικητής, (Φρούραρχος), με κέρασε καφέ και μαρμελάδα με μαργαρίνη και όταν ήλθε ο Φρούραρχος αυτός τα κανόνισε για από εκεί και πέρα. Μετά λίγες ημέρες ο Τομ έφυγε για τα Ανώγεια και εμείς συνεχίσαμε την συνηθισμένη μας δουλειά, μέχρι που ήλθε πάλι η στιγμή για δράση.
Είχε μείνει ο Ασύρματος φαίνεται στο λημέρι του Λασιθίου από μπαταρία ή είχε πάθει μια κάποια άλλη ζημιά, γεγονός είναι ότι έπρεπε επειγόντως να στείλομε μπαταρία καινούρια στην Νεάπολη και από εκεί θα την προωθούσαν στο λημέρι. Την μεταφορά της από το Ηράκλειο στην Νεάπολη ανέλαβα πάλι εγώ, όχι μόνον επειδή ήμουν καταφερτζής με τους Γερμανούς αλλά δεν είχαμε και άλλους ανθρώπους κατάλληλους για τέτοιες δουλειές. Δεν ήταν εύκολη δουλειά όπως καταλαβαίνετε. Μια μπαταρία εκείνη την εποχή θα κινούσε οπωσδήποτε κάποιες υποψίες. Καθίσαμε να βγάλομε ένα σχέδιο, τίνι τρόπω η μεταφορά θα μπορούσε να γίνει με σχετική ασφάλεια, γιατί η μπαταρία ήταν μεγάλη 12 VOLT και ζύγιζε αρκετά, ίσως και 25 κιλά. Ο Ακουμιανός είπε να τη βάλομε σε ένα κασόνι και να την καμουφλάρομε με τρόφιμα. Ήταν ένας κάποιος τρόπος αυτός αλλά αν γινόταν αντιληπτό το τουφέκι δεν το γλίτωνες με καμιά δύναμη. Το πιάσαμε από εδώ το πιάσαμε από εκεί, κανένα σίγουρο τρόπο δεν βρίσκαμε. Μια στιγμή είχα μια ιδέα τολμηρή, όμως αληθοφανή ! Πάντα ήμουν ο διερμηνέας των Γερμανών σύμφωνα με την ταυτότητα την Γερμανική. Η ιδέα μου ήταν να βάλω την μπαταρία σε ένα γερμανικό τσουβάλι με τον αγκυλωτό σταυρό και το πουλί και με ένα καροτσάκι την μετέφερα στην Πλατεία Δασκαλογιάννη στο αυτοκίνητο που πήγαινε στην Νεάπολη και ξεκίνησα για το ταξίδι. Τα αυτοκίνητα αυτά ήταν σαράβαλα φορτηγά που είχαν 2-3 πάγκους για να κάθονται στην καρότσα οι επιβάτες, ελεεινά και αξιοθρήνητα, όλα σχεδόν κατασκευασμένα, (μετασκευασμένα), και συναρμολογημένα από διάφορες μάρκες αυτοκινήτων. Μαζί μας ταξίδευαν και άλλοι 5-6 επιβάτες και είχαμε και αρκετό φορτίο φαίνεται γιατί το αυτοκίνητο όλο και κάτι πάθαινε στο δρόμο. Πότε λάστιχο, πότε νερό, πότε από μηχανή, εν πάση περιπτώσει είχαμε ξεκινήσει στις 10 π.μ. και στις 2 η ώρα φθάσαμε στη Χερσόνησο που κάναμε μια στάση για να πιούμε κάτι κλπ. Εκεί πήραμε μαζί μας ένα Γερμανό στρατιώτη που πήγαινε στη Λατσίδα, με τον οποίο έπιασα ψιλή κουβέντα, άλλο που δεν ήθελε κι αυτός ο αφελής, μεγάλης σχετικής ηλικίας. Είχαν όπως ίσως δεν ξεύρετε οι Γερμανοί μια συνήθεια, λόγω της ανασφάλειας που αντιμετώπιζαν, να μιλούν για την οικογένειά τους, για τα μέρη τους κλπ., δείχνοντας μάλιστα και τις φωτογραφίες που είχαν στο πορτοφόλι τους. Όταν με ρώτησε πως και ξεύρω τόσο καλά τα Γερμανικά, του είπα πως ήμουν διερμηνέας στη Feldgemndarmerie και ότι πήγαινα στην Νεάπολη μια μπαταρία γιατί είχε μείνει ένα αυτοκίνητό μας εκεί. Και για να κάνω πιο πιστευτή την ιστορία του είπα ότι ο Διοικητής μου είχε πει το πρωί να πάω με μια μοτοσικλέτα της υπηρεσίας αλά επειδή είχα μια φιλεναδίτσα στην Νεάπολη και να γλιτώσω χρόνο και τον Γερμανό μοτοσικλετιστή, ώστε να βρω ευκαιρία με τη μικρή αποφάσισα να την πάω μόνος! Γιατί να μην με πιστέψει ο άνθρωπος, τη γλώσσα του μιλώ, μου λέει τα βάσανά του, εγώ τα δικά μου και ταξιδεύαμε κουβεντιάζοντας ώσπου 5 χιλιόμετρα έξω από τα Μάλλια, εκεί στα σύνορα των Νομών σπάει ο άξονας του αυτοκινήτου και ακινιτοποιούμεθα πια για πάντα εκεί. Τώρα τι γίνεται ; Κατεβήκαμε κάτω, έβαλα την μπαταρία στην άκρη του δρόμου και βλαστημούσα τη μοίρα μου, που δεν πήρα τη μοτοσικλέτα μαζί και από κοντά πάντα το Γερμανό. Μην στενοχωριέσαι, μου λέει θα περάσει κανένα αυτοκίνητο δικό μας και θα μας πάρει ! Πράγματι σε λίγη ώρα έρχεται ένα αυτοκίνητο D.K.W. πολυτελείας δίπορτο και ο Γερμανός με το χέρι του κάνει σήμα και σταματάει. Επιβάτης του είναι ένας Γερμανός Υπολοχαγός προφανώς αεροπόρος τιμημένος με τον Rofter-Krogfs, (ανώτατο τιμητικό παράσημο), που πηγαίνει στον Άγιο Νικόλαο. Έχει το πίσω κάθισμα φορτωμένο βαλίτσες και τσάντες και υπάρχει δίπλα του μόνο η θέση, (χωριστά). Παρακαλά ο στρατιώτης τον αξιωματικό και αυτός λέει πέρασε μέσα. Που θα κάτσει ο διερμηνέας ; Στα πόδια μου λέει ο στρατιώτης, κοντά είμαστε ας στριμωχτούμε. Βάζω που λέτε την μπαταρία στα πόδια μας, μπαίνω κι εγώ όπως όπως μέσα και φεύγομε. Στη Λατσίδα κατέβηκε ο στρατιώτης, εσύ μου λέει ο αξιωματικός ; Λέω πάω στη Νεάπολη. Απαγορεύεται μου λέει όπως ξεύρεις γιʼαυτό θα σε αφήσω στην άκρη της πόλης ! Πράγμα που έγινε. Παναγιά μου την συγκίνησή μου γιατί είχε σχεδόν βραδιάσει πια, όταν έφθασα στο σπίτι του Πατριώτη και αγωνιστή Νίκου Βασιλάκη με την μπαταρία στον ώμο ! Στο σπίτι μέσα ήτανε ο Ζαχαρίας Κατεχάκης, Έλληνας αξιωματικός, που είχε έρθει από την Μέση Ανατολή για οργανωτικές δουλειές εδώ. Ήταν βέρος Ηρακλειώτης γνωστός και φίλος και συμμαθητής του αδελφού μου του Γιώργου στην σχολή των Ευελπίδων με μια τάξη διαφορά. Ύστερα από την πρώτη χαρά και συγκίνηση που πήραμε με την περιπέτειά μου με πληροφόρησε ο Ζαχαρίας ότι ο Γιώργος μας είναι καλά κάπου στη Μέση Ανατολή και χαίρεται ιδιαιτέρως που και εγώ πιτσιρικάς παίρνω μέρος στην Αντίσταση !
Είχε σκοτεινιάσει για τα καλά όταν άνοιξε η πόρτα και μπήκε μέσα ο Σήφης ο Μιγάδης, αυτός ο υπέροχος φίλος μου, αγκαλιστήκαμε και φιληθήκαμε, γιατί ήταν η πρώτη φορά που τον έβλεπα, από τότε που φυγοδικούσε στο βουνό και μάλιστα του το είπα :
-Γιατί ρε Σήφη εσύ ; Είναι τόσο επικίνδυνο αν σε αναγνωρίσει κανείς !
-Που να βρεθούνε, μου λέει, ρε Νίκο οι άνθρωποι ; μετρημένοι στα δάχτυλα είμαστε τι να κάνομε ; Μήπως αυτές οι αποκοτιές που κάνεις είναι πιο ακίνδυνες ;
Ας είναι, όταν βράδιασε για καλά, φορτώσαμε την μπαταρία στο γαϊδουράκι που είχε φέρει από το βουνό ο Σήφης και αποχαιρετιστήκαμε. Έφυγε για το λημέρι με τις ευχές μας, καλή τύχη Σήφη, και φιληθήκαμε. Ήταν η τελευταία φορά που θα έβλεπα το Σήφη μέχρι την απελευθέρωση μας το 1945 !
Ξαπλώσαμε να κοιμηθούμε αλλά εμένα δεν με έπιανε ύπνος. Ήταν η χαρά μου που ο Γιώργος μας ζούσε κάπου στη Μ. Ανατολή και δεν κινδύνευε. Φανταζόμουν ήδη τη χαρά της Μάνας μου και του πατέρα μου καθώς και των άλλων αδελφιών μου, όταν θα τους το έλεγα. Ήλθαν οι μνήμες του παρελθόντος, του σπιτιού μας, όταν είμαστε μικρά παιδιά, να συντροφεύσουν τα συναισθήματα της στιγμής εκείνης στο φιλόξενο κρεβατάκι του Βασιλάκη.
Η μάνα μας η Παγωνίτσα η αγία αυτή γυναίκα που μικρή είχε περάσει ευλογιά στα Βουρλά της Μ. Ασίας και εκτός από τα σημάδια που είχε στο πρόσωπο και στο σώμα της είχε κουρασθεί κιόλας. Θυμήθηκα τις ιστορίες που μας έλεγε για τη χαμένη Πατρίδα, για τον πατέρα της, το μέθυσο περιβολάρη στη Σκάλα, τη μάνα και τις αδελφές της, αδελφό δεν είχε. Άνθρωποι απλοϊκοί, χαρούμενοι, που ζούσανε από τα περιβόλια τους εκειδά στα Μικρασιατικά παράλια με τις πανέμορφες θάλασσες και τα ολόφρεσκα θαλασσινά τους. Μου θύμισε τα πειράγματα από τα παλικάρια, (έτσι λέγανε εκεί τους νεαρούς), όταν κοπελίτσα πια μεστωμένη και πεταχτούλα έκανε το μοδιστράκι, (τη ράφτρα όπως μας τοʼλεγε). Και πως την παντρέψανε μικρούλα με το Σωκράτη, τον μπαμπά μας από τα Βουρλά, που δούλευε στη δούλεψη των Κωνσταντινίδηδων. Ύστερα ήρθε η σειρά του πατέρα μου του μπάρμπα Σωκράτη. Άνθρωπος σοβαρός, τίμιος στο έπακρον, λίγα τα λόγια του και μετρημένα, οικονόμος, δουλευτής ακάματος ! Δούλευε στου Φλώρου-Κωνσταντινίδη, (υιούς), τη σταφιδαποθήκη και εδώ στο Ηράκλειο, ο Γραμματικός όπως τον λέγανε οι εργάτες. Καμπούρης και μικρόσωμος, αυστηρός, αλλά στο βάθος άνθρωπος άκακος και νοικοκύρης που δεν πήγαινε άλλο. Μου θύμισε την φοβερή περιπέτεια της προσφυγιάς που μας έλεγε η μάνα μας, την αγάπη που έτρεφε γιʼαυτήν και τις ζήλιες του, γιατί η μάνα μας μπορεί να ήταν κουφή αλλά ήταν δροσερή γυναίκα με όμορφη κορμοστασιά, μοδίστρα μικρή και γεμάτη κοκεταρία που την ζήλευε ο πατέρας μου. Γιατί μιλάς σʼαυτόν ; με ρωτούσε βρε γιε μου όταν με έβλεπε να μιλώ καμιά φορά με τον Νίκο Κωνσταντινίδη που ήταν κουμπάρος μας (μας είχε βαφτίσει παιδί). Τι να κάνω η κακομοίρα, τα μάτια κάτω και τσιμουδιά. Είχε καταφέρει ο πατέρας μου με τις οικονομίες του να χτίσει ένα ωραίο καινούριο σπίτι με κεραμίδια, πολλά δωμάτια πλυσταριό με γούρνες και καζάνι χτισμένο, με λουτρό, εδώ πάνω από την ΟΑΣΗ, με πλακάκια κάτω και όμορφα βαψίματα. Τώρα το είχαν επιτάξει οι Γερμανοί γιατί είχε λίγες ζημιές από τους βομβαρδισμούς κι εμείς μέναμε στο Μετόχι, ένα σπίτι που είχε χτίσει το 1938 ο πατέρας μου σε ένα αμπέλι που είχε αγοράσει ανατολικά του Τεκέ,
πίσω από το λιόφυτο του Χατζάκη, προς το νεκροταφείο του συνοικισμού, έτσι λέγαμε τα προάστια που χτίστηκαν για τους πρόσφυγες της Μικρασίας. Θυμήθηκα τα όμορφα ξένοιαστα χρόνια που είχαμε περάσει τα αδέλφια μου και εγώ, η Αφροδίτη, μοναδική αδελφή μας, ο Γιώργος ο μεγάλος, ο Κώστας ο λυπημένος διαρκώς, εγώ ο χωρατατζής και πειραχτήρι και ο μικρός ο Χρήστος μας πανέξυπνος και πανούργος καταφερτζής. Καθόμουνα λέει στη σκάλα που έβγαινε στη σοφίτα του κάτω σπιτιού μας και την ώρα που τρώγανε στο τραπέζι γύρω όλοι, έκανα μορφασμούς καραγκιόζη στο Χρήστο και αυτός ο χάχας έμπηξε τέτοια γέλια που φεύγανε τα φαγιά από το στόμα του και τον πατέρα μου να ξεσηκώνει τον κόσμο με τις φωνές του. Θυμήθηκα και τι δεν θυμήθηκα. Τότε που ο Γιώργος μας είχε έλθει για πρώτη φορά από την Αθήνα πρωτοετής Εύελπις, όμορφος καμαρωτός στην πανέμορφη για την εποχή στολή του με το ξιφάκι του, στην βόλτα στις τρεις Καμάρες. Πριν να βαρύνουν τα μάτια μου από τη νύστα και την κούραση της ημέρας είδα το σπίτι μας στον Τεκέ με το αμπέλι και τα παρτέρια, (κηπάκια), του πατέρα μου, που φύτευε διάφορα, κουκιά, ρεβίθια, πατάτες, ραπανάκια, κρεμμυδάκια, που με το γαϊδουράκι του ανεβοκατέβαινε στη δουλειά του στο Ηράκλειο, με τις κότες, τα κουνέλια και το Μίνω, το μικρό γουρουνάκι που είχε φέρει από το Αρκαλοχώρι και μεγάλωνε στα πόδια μας.
Ήτανε στιγμές ευφρόσυνες που με κατείχαν εκείνη την νύχτα, ευφρόσυνης νοσταλγίας και αγάπης, γεμάτες αλλόκοτα συναισθήματα από τη χαρά μου φαίνεται που είχα μάθει για το Γιώργο μας και το πια χαρά θα έδινα στους δικούς μου την άλλη μέρα, προπαντός στη μάνα μου που το βλέμμα της ήταν διαρκώς θλιμμένο και παραπονεμένο για το Γιώργο της ! Με πήρε πια ο ύπνος και κοιμήθηκα μέχρι που με ξύπνησε ο Βασιλάκης γιατί θα έφευγε το αυτοκίνητο για το Ηράκλειο. (Γράφω αυτοκίνητο γιατί τότε λεωφορείο δεν υπήρχε).
Επέστρεψα στο Ηράκλειο και αφού πέρασα και είπα τα σχετικά στον Μιχάλη Ακουμιανάκη έτρεξα στο σπίτι για να γεμίσω με φιλιά και δάκρυα τη μάνα μου για τα καλά μαντάτα του Γιώργου μας ! Από τότε η μάνα άρχισε κάτι να ψυλλιάζεται για μένα αλλά δεν μου έλεγε τίποτε, μόνο πρόσεχε γιε μου, πρόσεχε παλικάρι μου μη μου πάθεις τίποτε γιατί θα πεθάνω από τον καημό μου !
Συνεχίζεται

