
Νίκος Καραγιάννης - Η είσοδός του στην Αντίσταση - Διερμηνέας στην Αγία Γαλήνη στα έργα του πολεμικού αεροδρομίου Τυμπακίου
ΜΕΡΟΣ 1ο
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ο Νίκος Καραγιάννης γεννήθηκε στις 24 Απριλίου 1923. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες από την Μικρά Ασία και βρέθηκαν στο Ηράκλειο μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Ο πατέρας του Σωκράτης και η μητέρα του Παγωνίτσα, από τα Βουρλά, δούλευαν στις σταφιδαποθήκες του Κωνσταντινίδη.
Απέκτησαν οικογένεια με πέντε παιδιά. Την Αφροδίτη, μοναδική κόρη, και τον Γιώργο, Κώστα, Νίκο και Χρήστο. Τον Νίκο η Κατοχή βρήκε δεκαεφτάχρονο μαθητή της 5ης τάξης της Εμπορικής Σχολής Ηρακλείου. Το 1941 οργανώθηκε από τους Σήφη Μιγάδη και Γεώργιο Δουνδουλάκη στην Φορς 133, υπηρεσία αντικατασκοπίας των Συμμάχων και δούλεψε σαν διερμηνέας κατʼαρχήν στην Αγία Γαλήνη και έπειτα στο πολεμικό αεροδρόμιο Καστελλίου. Από το Καστέλλι, όταν πια είχε ατονήσει το πολεμικό ενδιαφέρον του αεροδρομίου για τους Γερμανούς, έρχεται τέλη του 1943 στο Ηράκλειο προσφέροντας τις κατασκοπευτικές υπηρεσίες του και αναλαμβάνοντας επικίνδυνες αποστολές πάντοτε ενταγμένος στην Φορς 133-τμήμα αντικατασκοπίας. Σε μια τέτοια αποστολή με ένα επικίνδυνο προδότη της πατρίδας του, τον Αναστάση Συμεωνίδη, προδίδεται και συλλαμβάνεται. Βασανίζεται σκληρά στα μπουντρούμια της Γκεστάπο στην οδό Πεδιάδος (στου Πλεύρη), αλλά παρʼόλα τα βασανιστήρια δεν ομολογεί τίποτα. Δικάζεται στο στρατοδικείο της Αγυιάς στα Χανιά σε θάνατο. Κλείνεται στα κελιά των μελλοθανάτων όπου την τελευταία στιγμή του δίδεται χάρη και η ποινή του θανάτου μετατρέπεται σε υπερορία (εγκλεισμό στα Γερμανικά Στρατόπεδα Συγκέντρωσης της Γερμανίας). Μέσω Βουλγαρίας και Γιουγκοσλαβίας μεταφέρεται με άλλους 9 Ηρακλειώτες στο Στρατόπεδο Μαουτχάουζεν και από εκεί στο Στρατόπεδο Συγκέντρωσης του Μελκ στην Αυστρία. Όταν η Γερμανία αρχίζει να καταρρέει, μεταφέρονται οι κρατούμενοι του Μελκ στο Στρατόπεδο Συγκέντρωσης του Εμπενζεέ κοντά στο Τυρόλο της Αυστρίας. Στις 5/5/1945 απελευθερώνονται από τον Αμερικάνικο στρατό και ο Νίκος Καραγιάννης επιστρέφει στο Ηράκλειο την 1/8/1945. Η διήγηση του Νίκου Καραγιάννη είναι χειμαρρώδης, αφοπλιστική και συγκινητική. Χωρίς να χρησιμοποιήσει υπερβολές, έγραψε σε ένα κείμενο 120 χειρόγραφων σελίδων την διαδρομή του από την ημέρα της Μάχης της Κρήτης μέχρι τον Μάιο του 1949. Οι εικόνες σκληρές, απάνθρωπες αλλά δυστυχώς πέρα για πέρα αληθινές. Στο χωριό μου Καστέλλι Πεδιάδος, τον Νίκο Καραγιάννη τον θυμούνται ακόμη οι παλαιότεροι. Όλοι εκείνοι που έκαναν αγγαρείες στο αεροδρόμιο Καστελλίου. Έτσι αποφάσισα να τον πλησιάσω. Με βοήθησε ο Κίμωνας Ζωγραφάκης συστήνοντάς με σʼαυτόν το καλοκαίρι του 2003. Τον Φεβρουάριο του 2005 μου έδωσε μια συνέντευξη ποταμό για τα κατοχικά χρόνια. Πάνω στην συζήτηση μου αποκάλυψε ότι το 1994 έγραψε μετά από παρότρυνση των φίλων του ένα χειρόγραφο 120 σελίδων με την ιστορία του.
-Δάσκαλε, τοʼχω για τα παιδιά και τα εγγόνια μου !
Στο χειρόγραφό του έδωσε τίτλο ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΥΤΧΑΟΥΖΕΝ.
-Γιατί κύριε Νίκο διάλεξες αυτό τον τίτλο ;
-Γιατί η ζωή μου σημαδεύτηκε από τα στρατόπεδα τα πέρα του Μαουτχάουζεν, του Μελκ και του Εμπενζεέ.
Ο Νίκος Καραγιάννης μου έδωσε το χειρόγραφό του. Διαβάζοντάς το ο αναγνώστης μένει άναυδος και αμήχανος. Είναι ένα κείμενο ξεχωριστό για την Αντίσταση του Ηρακλείου, για την Αντίσταση που μετείχαν εκείνοι που δεν ανέχονταν τους κατακτητές, για την Αντίσταση που πλήρωνε καθημερινά το τίμημα του θανάτου στα γερμανικά αποσπάσματα και στα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης. Είναι ένα χειρόγραφο κείμενο που μας κάνει περήφανους σαν Ηρακλειώτες και σαν Κρητικούς.
Και αισθάνομαι δέος που ο σεβαστός κ. Νίκος Καραγιάννης δέχτηκε την πρότασή μου να επιτρέψει να το κάνω γνωστό μέσα από τις στήλες της εφημερίδας ΠΑΤΡΙΣ. Γιατί πιστεύω πως τέτοια κείμενα πρέπει να γίνονται ευρύτερα γνωστά για να μπορεί και η ΑΛΗΘΕΙΑ να αναδεικνύεται μέσα απʼαυτά. Και η κατοχική ΑΛΗΘΕΙΑ ήταν σκληρή. Το πρόσωπο του κατακτητή ήταν σκληρό και απάνθρωπο. Όσο κι αν έχουν περάσει τα χρόνια, όσο κι αν θέλουν κάποιοι να το εξωραΐσουν, το πρόσωπο του Γερμανού κατακτητή ήταν και παραμένει βάρβαρο κι απάνθρωπο. Μέσα απʼαυτές τις γραμμές θέλω να ευχαριστήσω θερμά τον κ. Νίκο Καραγιάννη για την τιμή που μου έκανε να εμπιστευθεί στα χέρια μου το χειρόγραφό του για να δημοσιευτεί καθώς και τους ανθρώπους της εφημερίδας μας που δέχτηκαν με χαρά να το φιλοξενήσουν.
Το χειρόγραφο του Νίκου Καραγιάννη
Αποφάσισε.
Μην διστάζεις, λίγη καλή θέληση χρειάζεται και η προσπάθειά σου θα επιτύχη!
Έτσι μου έλεγαν αδιάκοπα οι γνωστοί μου, που συνέβαινε νʼακούσουν ένα μέρος από την ιστορία μου, γιατί βέβαια ολόκληρη ήταν αδύνατο να την αφηγηθώ, εφʼόσον θα χρειαζόμουν ώρες ατέλειωτες γιʼαυτό.
Χθες βράδυ με παρακίνησαν σε τέτοιο σημείο ώστε νʼαποφασίσω νʼαρχίσω να γράφω, μην ξεύροντας αν κάποτε θα τελειώσω ή αν καταφέρω εκείνο που θέλω. Πάντως η αλήθεια είναι ότι απαντήσεις πολλές δεν έχω από τον εαυτό μου, πράγμα που θα ζητήσω από τους τυχόν αναγνώστες, διότι πείρα συγγραφής και φιλολογίας δεν έχω. Πάντως θα καταβάλλω κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε η ιστορία μου, να παρουσιάση στον αναγνώστη το ενδιαφέρον των ακροατών.
Με την αφήγησή μου αυτή, πέρα από ορισμένες ιστορικές αλήθειες, θα επιδιώξω να δώσω μια σαφή εικόνα σε τι περιπέτειες μπορούσε ο όποιος Έλληνας να τραβηχθεί κατά την Γερμανική Κατοχή και πως ζούσαν τα εκατομμύρια των ομήρων που είχαν την ατυχία, να συρθούν σε Γερμανικά Στρατόπεδα Συγκεντρώσεως. Είναι μια προσφορά ενός περιπετειώδους οδοιπορικού, με αλλεπάλληλες εναλλαγές και πιστεύω ότι θα κρατήση αδιάπτωτο το ενδιαφέρον των αναγνωστών της γενιάς που θα έρθη.
Κεφάλαιον 1
Ήμουν στην 5η τάξη της Εμπορικής Σχολής όταν τα Γερμανικά αεραγήματα (αλεξιπτωτιστές) κατόπιν σφοδροτάτων βομβαρδισμών κατελάμβαναν το Νησί μας την Κρήτη. Είχαν βέβαια προηγηθή σφοδρές μάχες επί εδάφους σώμα με σώμα, αλλά συνέβησαν τόσα και τόσα που γράφονται σε πολλά βιβλία, ώστε μοιραίως να υποκύψουν οι υπερασπιστές στις ανώτερες Γερμανικές δυνάμεις. Πανικόβλητος ο κόσμος έτρεχε να βρη καταφύγιο για να ξεφύγη από την λαίλαπα της καταστροφής. Ο πατέρας μου (Σωτηράκης) μας πήρε ολόκληρη την οικογένεια και μας πήγε στις Μελέσες χωριό της αδερφής του Βάσω !
Πέρασαν οι πρώτες ημέρες και όταν ησύχασαν κάπως τα πράγματα, κατεβήκαμε στον Τεκέ, (Αμπελόκηποι σήμερα), που είχαμε ένα μετόχι (σπίτι με αμπέλι) γιατί το σπίτι μας στο Ηράκλειο είχε επιταχθή από τους Γερμανούς, όπως όλα τα καλοστεκούμενα σπίτια. Ο κόσμος άρχισε πια να συνηθίζη στη νέα κατάσταση, αλλά όπως καταλαβαίνεται κινιόταν με αρκετή διστακτικότητα. Πέρασαν έτσι οι πρώτοι μήνες και φθάνομε στον πρώτο χειμώνα. Κατά το ενδιάμεσο διάστημα εγώ, αν και μικρός δούλεψα σε διάφορες δουλειές, όπως όλοι σχεδόν, για να βοηθήσωμε την οικογένειά μας να επιβιώση, γιατί σαν αστοί που είμαστε δεν είχαμε τι να φάμε. Έτσι δουλεύοντας στο αεροδρόμιο π.χ. είχα την ευκαιρία να μάθω εκ του προχείρου τα πρώτα γερμανικά, μιας και επικεφαλής των Ελλήνων εργολάβων ήταν Γερμανοί. Η ηλικία μου ήταν τέτοια, που δεν με βοηθούσε, εκείνο τον καιρό να αντιληφθώ ότι ήδη είχε αρχίσει το ξεσήκωμα της αντίστασης.
Η έμφυτος φιλοπατρία των Ελλήνων, δημιούργησε τους πρώτους αντιστασιακούς πυρήνες, ενώ εγώ ήμουν ακόμη στο ότι οι Ιταλοί πρώτοι και μετά οι Γερμανοί μας είχαν κηρύξει τον πόλεμο. Και έπρεπε υπό την στυγνή κατοχή να επιζήσωμε.
Τα βράδυα συνήθως μερικοί καλοί φίλοι, συμμαθητές μαζευόμαστε και παίζαμε χαρτιά ή πηγαίναμε σε κανένα φτωχό ταβερνάκι και ανατρέχαμε στα όμορφα σχολικά μας χρόνια, που τόσο απότομα μας στέρησαν και μαζί τα όνειρά μας για τις μελλοντικές σπουδές μας.
Η ατμόσφαιρα ήταν βέβαια βαριά, όμως τα νέα παιδιά, από τη φύση τους τα ξεπερνούν όλα και μια στιγμή το γυρίζαμε και στο τραγούδι υπό την επήρεια του κρασιού.
Ένα από τα βραδάκια που τα κουτσοπίναμε με την παρέα, εγώ ο Μανόλης ο Κόπακας, ο Αλέκος ο Μελισείδης και άλλοι, αρχίσανε ένα θέμα για μια υπηρεσία που γινότανε στην Αγία Γαλήνη για να φτιάξουν ένα δρόμο που θα ένωνε τον Κόκκινο Πύργο με Αγία Γαλήνη και Μέλαμπες. Οι περισσότεροι από την παρέα είχαν ήδη προσληφθεί από Έλληνες εργολάβους. Ο Μανόλης ο Κόπακας, όπως εκ των υστέρων έμαθα, ήταν ήδη οργανωμένος στην ομάδα 133 (υπηρεσία πληροφοριών των Εγγλέζων). Στην παρέα λοιπόν απάνω πέταξε ο Κόπακας την ιδέα του ! Τώρα βαλτός ήτανε από την 133 ή όχι δεν ξεύρω γιατί δεν μου είπε τότε !
-Ρε Νίκο, εκεί ο Γκάιγγερ, (επικεφαλής του Γερμανικού κλιμακίου-μηχανικός), δεν έρχεσαι και συ εκεί διερμηνέας που χρειάζεται ένα, να συνεννοείται με τους Έλληνες μηχανικούς ;
-Σοβαρά ; του λέω εγώ. Ξέρω τόσα Γερμανικά πού να τα καταφέρω ;
Ναι από δω, ναι από εκεί με καταφέρανε και ναʼσου ο καλός στην Αγία Γαλήνη να παρουσιαστώ ως υποψήφιος διερμηνέας του Γκάιγγερ ! Από τότε βέβαια η 133 είχε υπʼόψιν της να με χρησιμοποιήσει αργότερα σε σημαντικότερες θέσεις, όμως εγώ τότε δεν ήξερα το παραμικρό και δεδομένου ότι η γερμανική υπηρεσία Baoulaitung (=κατασκευή δρόμων), δεν είχε καμιά σχέση με στρατιωτική υπηρεσία, δέχθηκα και ντροπαλός και φοβισμένος παρουσιάστηκα στον Γκάιγγερ για να με κρίνει και εγκρίνει !
Ο Γκάιγγερ ήταν δεκανεύς του βαθμού, άσχημος ψηλός ξερακιανός, όμως το βλέμμα του πίσω από κάτι άσπρα γυαλάκια που φορούσε ήταν ψυχρό αλλά και φιλικό συνάμα.
Στάθηκα δειλά μπροστά του, του είπα ότι είναι λίγα ακόμη τα γερμανικά μου, αλλά θα τα καταφέρω ! Με ενέκρινε !
Είχα θράσος αλήθεια τότε, και έτσι χωρίς άλλες ιστορίες ανέλαβα καθήκοντα διερμηνέως ευθύς αμέσως ! Στην εξέλιξή μου σαν διερμηνέας (μεταφραστής) με βοήθησε πολύ και ο ένας εκ των αδελφών Θεοδωράκη που είχε σπουδάσει στη Γερμανία και γνώριζε όλους εκείνους τους τεχνικούς όρους περί οδοποιίας.
Η ζωή μας εκεί ήταν ήσυχη. Ζούσαμε σχεδόν όλοι σε ένα σπίτι, παίζαμε το βράδυ χαρτιά, πίναμε μουρνόρακι και ακούγαμε πότε-πότε τους βομβαρδισμούς (συμμαχικούς στο Τυμπάκι).
Κάποτε, με την πάροδο του χρόνου, ήλθε στην υπηρεσία ένας Πεταλάς (Fecagendasmerye) με αποστολή να φροντίζει για την προσέλευση εργατών (επʼαμοιβή) για την κατασκευή των δρόμων ! Με έπαιρνε μαζί του ο Josef στα γύρω χωριά και συζητούσε με τους κοινοτάρχες ! Ο Κόπακας πάντα με συμβούλευε, να είμαι καλός προς πάσαν κατεύθυνσιν ! Έτσι περνούσε ο καιρός, ώσπου κάποτε κοντά στο Πάσχα του 1942 πήγαμε στο Ηράκλειο με ένα αυτοκίνητο και φορτώσαμε ψωμιά. Στο γυρισμό η νύχτα μας έπιασε στους Βώρρους. Εκεί εγώ από αφέλεια, έδωσα 2 ψωμιά σε 2 χωριάτες και το πρωί στην παράδοση που έγινε, αυτά έλειπαν. Κάποιος που με είχε δει με κάρφωσε στον Fraus και ο αιμοδιψής αυτός πεταλάς, (γιατί αν δεν ήταν δεν θα υπηρετούσε εκεί), με τιμώρησε με 25 βουρδουλιές, με έχωσε σε ένα σταύλο γεμάτο ψύλλους και μου στέρησε και την Πασχαλινή μου άδεια !
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

