Του Γιώργου Καλογεράκη Δασκάλου-Ερευνητή





Εμένα με πήρε ένας δεσμοφύλακας και με κατέβασε από μια εξωτερική σκάλα στο υπόγειο του σπιτιού που ήταν διασκευασμένο σε μοναχικά κελιά κρατουμένων και με μια κλωτσιά με έβαλε στο κελί υπʼαριθμ. 3. Ήμουν ο μόνος κρατούμενος στα 5 κελιά, εκεί αμπαρωμένος με μια τεράστια αμπάρα απʼέξω χωρίς φως, χωρίς αέρα, χωρίς ελπίδα με μόνη παρέα τις στρατιές των κοριών, τι να σας πω, μυριάδες αυτοί οι άσπλαχνοι κοριοί που ανέβαιναν στο στόμα σου, στα μάτια σου, παντού και που βρωμοκοπούσαν όταν τους σκότωνες. Πέρασε αρκετή ώρα μέχρι να συνειδητοποιήσω το χώρο που θα έμενα κύριος είδε πόσες μέρες. Το κελί ήταν στενό, 1 μέτρο περίπου φάρδος και 2,10 μήκος, που τον καταλάμβανε ένας πάγκος κατά μήκος πλάτους 80 εκατοστών. Η πόρτα ήταν ξύλινη, χονδρή με ένα στρογγυλό ανοιγματάκι σαν τον πάτο ενός ποτηριού προφανώς για να ρίχνει μια ματιά ο σκοπός που υπήρχε απʼέξω και ένα φεγγιτάκι ψηλά που είχε ένα δικτυωτό σύρμα ατσάλινο από εκείνα που δεν λυγίζουν (τσακίζουν). Άρχισα τώρα να συνειδητοποιώ πόσο τραγικά άσχημη ήταν η κατάστασή μου, πόσο θα μπορούσα άραγε να αντέξω λέγοντας δεν ξεύρω ; Έπρεπε να το πάρω απόφαση. Ούτως ή άλλως ο θάνατος ήταν σίγουρος, τουλάχιστον να μην προδώσω τους συναγωνιστές μου γιʼαυτό έπρεπε να παραμείνω στο δεν ξεύρω μέχρι να ιδώ τι εξέλιξη θα έχουν τα πράγματα. Το απόγευμα πέρασε, χωρίς φωνή ούτε ακρόαση, άκουγα μόνο το ποδοβολητό των Γερμανών από πάνω μου. Η νύχτα ήταν φοβερή, χωρίς κλινοστρωμνή, στο ξερό ξύλο με τους αμέτρητους κοριούς, τους ψύλλους και τις ψείρες, που να κοιμηθείς, δεν σʼάφηναν άγρυπνο μόνο τα ζωύφια αλλά και οι κατάμαυρες σκέψεις τόσο απελπιστικά σκληρές.

Η νύχτα η πρώτη πέρασε έτσι μέσα στο έρεβος της σκοτεινιάς και της απελπισίας και άμα ξημέρωσε για καλά και άρχισαν πάνω τα σούρτα φέρτα, κάπως ηρέμησε το πνεύμα μου και με προκαλούσε η προσμονή της ημέρας. Τι θα γινόταν σήμερα ;

Κάποια ώρα άκουσα βήματα στη σκάλα, ανοίγει η έξω πόρτα και ο Γερμανός έρχεται στο κελί μου, ξεκλειδώνει και με βγάζει έξω όπου με οδηγεί στο διπλανό σπίτι του Καλιγέρη, από την τρύπα που είχε ανοίξει στον τοίχο, στο πλυσταριό να κατουρήσω και να πλυθώ στις γούρνες. Δίπλα στις γούρνες ήταν ένα παραθυράκι που έβλεπε σε μια στενή αυλή, στο βάθος της οποίας ήταν η κουζίνα, (μαγειρείον), των Γερμανών. Ο σκοπός μου δεν με άφησε να κάνω κακά μου στην τούρκικη λεκάνη παρά έξω στο δάπεδο και όταν τελείωσα πήρε ένα ξύλο και τα σκάλιζε, έψαχνε προφανώς τις λίρες που δεν μπορούσαν να έχουν κατʼαυτούς εξαερωθεί. Καθώς πλυνόμουν είδα μια φιγούρα μέσα από την πόρτα του μαγειρείου, μια γυναίκα που σαν να προσπαθούσε κάτι να μου πει. Ήταν μια λαντζέρισσα, ήταν η Ευανθία που εργαζόταν στο ζαχαροπλαστείο του Βασίλη Ραφτόπουλου στο Καμαράκι παλαιότερα και που πηγαίναμε κανένα μήνυμα, αραιά και που, γιατί ο Βασίλης ήταν δικός μας. Το τι χαρά πήρα δεν περιγράφεται, όμως εφʼόσον πλύθηκα ο σκοπός με πήρε και με έβγαλε κατʼευθείαν επάνω σε ένα μεγάλο δωμάτιο με ένα τεράστιο τραπέζι στη μέση, βαρύ, δρύινο και 3-4 Γερμανούς μέσα με βούνευρα στα χέρια.

Πριν καλά καλά να καταλάβω τι γίνεται βρέθηκα ξαπλωμένος μπρούμυτα στο τραπέζι, 2 να μου κρατούν χέρια και πόδια και 2, ένας από κάθε μεριά, να βαράνε ανελέητα το σώμα μου, όπου την πάρω. Με ταράξανε στο ξύλο, με εξουθενώσανε, με έκαναν σωστό αγρίμι να σφαδάζω, να ουρλιάζω από τους πόνους, να σκοτεινιάζει ο κόσμος, χωρίς κουβέντα από αυτούς !

Βρε κτήνη το γνωρίζατε και χθες αυτό το παιδί ; Δεν έχει μάνα, πατέρα αδέλφια ; Τι σας έκανε και χτυπάτε με τόση κτηνωδία ; Ήταν η πρώτη φαίνεται επαφή με την γνήσια ανάκριση και ποιος ξέρει τι θα με περίμενε ακόμα ! Με οδήγησαν καταπτοημένο, καταβεβλημένο σε ένα άλλο δωμάτιο που είχε 2 γραφεία μέσα με 2 Γερμανούς πεταλάδες. Ο ένας ήταν γνωστός μου ο Φρανς, νέος, με τον οποίον είχαμε κάνει και ψευτοπαρέες τον καιρό που δούλευα σαν διερμηνέας στα ρακάδικα και στον οποίον μάλιστα είχα πει το περιστατικό με το απειλητικό γράμμα του Μπαντουβά.

Δεν ξεύρω γιατί αναθάρρησα μόλις τον αντίκρισα απέναντί μου χαμογελαστό, χωρίς κριμπάτσι στο γραφείο ή στα χέρια, ούτε και στου άλλου επίσης. Μου είπε χωρίς περιστροφές πως αυτοί θα ήσαν οι ανακριταί μου και με διαβεβαίωσε ότι πρέπει να του έχω εμπιστοσύνη σε ότι μου υποσχεθεί και ότι προτιμότερο από όλα είναι να πάψω να παριστάνω τον τρελό και να του πω όλη την αλήθεια γιατί έτσι όχι μόνο θα τον βοηθήσω να κάνει καλή έκθεση για μένα αλλά και για να ελαφρύνω τη θέση μου, δεδομένου ότι θα τους είμαι πολύ χρήσιμος στη Γερμανία με τη γλώσσα που ξεύρω και που έχουν σκοπό να με στείλουν μετά που θα τελειώσει αυτή η ιστορία.

Φρανς, του λέω, δεν βλέπεις σε τι κατάσταση είμαι ; Μπορώ να μιλήσω ή να σκεφθώ τίποτε κάτω από αυτούς τους αφόρητους πόνους, την πείνα, τη δίψα, την αϋπνία ; Είναι σωστό ράκος έτοιμος να καταρρεύσω από στιγμή σε στιγμή. Άφησέ με σήμερα να συνέλθω λίγο και αύριο, ίσως μπορέσω να θυμηθώ κάτι που θα τους βοηθήσει. Διέταξε ένα φρουρό απʼέξω και μου έφερε μια καραβάνα στάρι με κονσέρβα κρέας. Και αφού το καταβρόχθισα κυριολεκτικά με οδήγησαν κάτω στο κελί μου όπου και πέρασα την υπόλοιπη μέρα χωρίς καμιά επαφή με τους από πάνω.

Η δεύτερη νύχτα πέρασε σαν την πρώτη και η δεύτερη μέρα άρχισε σαν την πρώτη, στο πλυσταριό το πρωί, κατούρημα ακριβώς όπως χθες και πλύσιμο στις γούρνες, όταν εμφανίζεται στην αυλίτσα η Ευανθία και κουβαλάει κάτι στα σκουπίδια, και αφήνει ένα χαρτάκι στο περβάζι του παραθύρου. Το πήρα με λαχτάρα και το φύλαξα με δέος στην τσέπη μου και μετά πάλι στο κελί μου. Φαίνεται ότι κάτι σοβαρό απασχολούσε τους ανακριτές μου και δε με πήγαν κατʼευθείαν επάνω ! Στο διάδρομο του υπογείου που ήταν τα κελιά κρεμόταν ένας γλόμπος ηλεκτρικός που άναβε μέρα νύχτα και ψευτοφώτιζε το διάδρομο. Όταν λοιπόν έμεινα μόνος έβγαλα από την τρύπα έξω το σημείωμα και προσπάθησα να το διαβάσω. Ήταν από το Μιχάλη τον Ακουμιανό που προσπαθούσε να με εμψυχώσει, διαβεβαιώνοντάς με ότι θα έκαναν το παν για να με σώσουν. Μια αχτίδα φωτός στην απελπισία μου, μου έδωσε κουράγιο να κάτσω και να σκεφθώ πως θα χειριζόμουν σήμερα την ανάκριση.

Κατά τις 10 π.μ. με ανέβασαν επάνω για να αρχίσει η κυρίως ανάκριση. Στο διάδρομο πηγαίνοντας επάνω για το γραφείο δυο Γερμανοί άσχετοι έλεγαν ο ένας στον άλλο «Ξεύρεις πιάσανε τον γιατρό Μανταλενάκη και όπου ναʼναι τον φέρνουν», αυτό δήθεν μεταξύ τους, αλλά οπωσδήποτε να το ακούσω εγώ. Κόλπο βέβαια που δεν έπιανε δεδομένου ότι εγώ εγνώριζα ότι ο Μανταλενάκης ήταν σε ασφαλές μέρος. Μπήκα στο γραφείο που ήταν ο Φρανς και ο άλλος και αφού με βάλανε και κάθισα και μου προσέφεραν τσιγάρο, μου λέει ο Φρανς :

-Νίκο ας ξεκινήσουμε από την ημέρα που έλαβες το απειλητικό γράμμα από τον Μπαντουβά, τι έγινε μετά ;

Ιδού το θαύμα, να η εξ ύψους βοήθεια, αμέσως το μυαλό μου πήρε στροφές να περιορισθώ σʼαυτά που ήδη γνωρίζουν από τον Αναστάση και τίποτε άλλο ότι και να γίνει. Έτσι και έγινε.

-Μετά που έφυγα από το Καστέλλι, του λέγω, κάθισα στο σπίτι μας στον Τεκέ και βοηθούσα τον πατέρα μου να καλλιεργούμε λίγη γη σαν περβόλι και να βγάζομε μερικά τρόφιμα γιατί δυστυχούσαμε. Έτσι περνούσε ο καιρός μέχρι πριν 20 μέρες περίπου μια μέρα που κατέβαινα στο Ηράκλειο με πλησίασε στο δρόμο προς τον Άγιο Ιωάννη κάποιος άγνωστός μου σε ένα ποδήλατο καβάλα και με σταμάτησε. Μου συστήθηκε με το όνομα Μιχάλης και μου είπε ότι δεν έχω εξοφλήσει το χρέος μου προς την πατρίδα με το που έφυγα από την υπηρεσία σας και πως για να εξιλεωθώ και νʼαποδείξω έμπρακτα την αθωότητά μου, έπρεπε να αναλάβω να φέρω σε πέρας μια αποστολή άλλως η απειλή κατά της ζωής μου και της οικογένειάς μου εξακολουθεί να υφίσταται. Μα τι να κάνω εγώ ; του λέω, δεν βαρύνομαι με προδοσίες ή κάτι τέτοιο, δούλευα απλώς για το μεροκάματο, γιατί διαλέγετε εμένα, τι ξεύρω εγώ από τέτοια πράγματα ! Θα σου πω τι θα κάνεις αύριο την ίδια ώρα εδώ μου λέει και φεύγει. Φίδια με ζώσανε, άραγε τι θα θελήσουν να κάνω, αναρωτήθηκα, και γεμάτος αμφισβητήσεις και φόβους χωρίσαμε. Φρανς, ούτε στιγμή δεν αμφέβαλα πως θα πραγματοποιούσαν τις απειλές, έτσι γεμάτος αγωνία περίμενα τι θα μου έλεγε αύριο. Την επαύριο λοιπόν που συναντηθήκαμε μου είπε το τι έπρεπε να κάνω. Τι δηλαδή ; Θα συναντήσεις κάπου εκεί τον τάδε τύπο, Αναστάση τον λένε, και θα του μεταδώσεις αυτό το μήνυμα και θα μου φέρεις την απάντησή του εδώ αύριο πάλι ! Το έκανα Φρανς. Βρήκα τον Αναστάση που μου ζήτησε να τον βοηθήσουν να φύγει και να του δώσουν και μερικά χρήματα γιατί δεν είχε, αλλιώτικα θα έλεγε όσα ήξερε στην G.F.P. Αυτό ήταν όλο κι όλο ότι έκανα, ότι μου έλεγε ο ένας έλεγα στον άλλο, σαν ένα είδος μεσολαβητού. Δεν ξεύρω τίποτα πάρα πάνω από όσα σας είπε ο Αναστάσης !

-Ξεύρεις και δε μας λες. Ποιος είναι ο Μιχάλης ; Ποιο άλλοι είναι στην οργάνωση ;

-Δεν ξεύρω τίποτε, μα τίποτε σας λέω.

Ξεύρεις αυτοί, δεν ξεύρω εγώ, δίπλα στο τραπέζι μπρούμυτα και που σε πονά και που σε σφάζει. Είχε ένα Πορτ Μαντώ με ένα καθρέφτη στο διάδρομο έξω και καθώς περνώντας έριχνα ένα βλέμμα αυτό που έβλεπα ήταν το κάτι άλλο ! Ποιος είναι αυτός ; Εγώ ; Τέτοιο χάλι άλλο να σας λέω και άλλο να με βλέπατε. Αυτό κράτησε για κάμποσες μέρες γιατί είχα με το μέρος μου ένα ατράνταχτο επιχείρημα. Αν ήμουν δικός τους άνθρωπος, δεν θα έπρεπε λογικά να με απομακρύνουν μετά την επιστροφή του Αναστάση από τον Τσούτσουρα ; Εξ όσον γνώριζαν ότι είχε έλθει σε σας ; Όμως τι τους ένοιαζε αυτούς αν ένας συνεργάτης των Γερμανών την πλήρωνε χωρίς να διακινδυνεύσουν αυτοί τίποτε ; Γιʼαυτό ακριβώς το λόγο μου έδωσε ο Μιχάλης την εντολή για πάρα πέρα συνεννοήσεις με τον Αναστάση !

Χωρίς οι ανακριτές μου να μπορούν να μου αποδείξουν ότι ξεύρω πολύ περισσότερα, εξακολούθησαν τη μέθοδο της παντοειδούς πίεσης με ξυλοδαρμούς ανελέητους από τη μια, υποσχέσεις από την άλλη. Δεν με έκαμψαν, στάθηκα για την ηλικία μου παλικάρι και εξακολουθώ και σήμερα να υπερηφανεύομαι γιʼαυτό.

Είχα ζητήσει από την Ευανθία χαρτί και μολύβι, πράγμα που μου προμήθευσε ας είναι καλά η κοπέλα όπου και αν βρίσκεται γιατί ήταν όχι απλώς μια όαση ανάσας, αλλά πηγή του Σιλωάμ για μένα απʼόπου αντλούσα δύναμη και θάρρος. Μέχρι ιδιόχειρο σημείωμα γράμμα του Τομ Ταμπάμπιν του Άγγλου Ταγματάρχη μου έφερε στην φοβερή απομόνωσή μου, που για μένα ήτανε τόσο μεγάλο πράγμα που με γέμισε με περηφάνια και κουράγιο. Είναι μεγάλο πράγμα στην απελπιστική κατάσταση που βρίσκεσαι να παίρνεις γράμμα από τον ανώτερο Άγγλο υπεύθυνο που σου εκφράζει το θαυμασμό του και σε βεβαιώνει ότι θα γίνει ότι χρειάζεται για να σωθείς. Γιγαντώνεις εκείνη την ώρα, μυθοποιείσαι, είναι πράγματα που δεν περιγράφονται. Η ανάκριση άρχισε να αραιώνει γιατί δεν έβγαινε τίποτε πέρα από τα γνωστά παρʼόλες τις πιέσεις και τα βασανιστήρια μέχρι που έκανα την απόπειρα. Απόπειρα απόδρασης από εκεί μέσα μια νύχτα ! Μην μου πείτε ότι όποιος κρατούμενος δεν ονειρεύεται την ελευθερία του, γιατί θα είναι αυτό ένα φοβερό ψέμα. Έτσι και εγώ μελετούσα πως θα μπορούσα τυχόν να αποδράσω από την φωλιά του λύκου. Μου είχε γίνει έμμονη ιδέα γιατί η τρύπα που οδηγούσε στην διπλανή αυλή, έδινε κάποιες πιθανότητες, αρκεί να έβγαινες μια νύχτα στην αυλή. Είχε ένα παλιό Χαζινέ, (δεξαμενή νερού), που ήταν χαλασμένος και οι τοίχοι του ήταν ημικατεστραμμένοι από όπου ευκολότερα μπορούσες να αναρριχηθείς στις διπλανές ταράτσες.

Στο πλυσταριό είχε ξυλαράκια διάφορα, από τα οποία διάλεξα 2 γερά κομματάκια και χώνοντάς τα κάτω από τα ρούχα μου τα πέρασα κάτω από το κελί μου. Συμπτωματικά είχα βρει ένα σκουριασμένο πιρούνι, το οποίο χρησιμοποίησα με μεθοδικότητα και υπομονή και άρχισα να ξηλώνω το δικτυωτό του μικρού φεγγίτη του κελιού μου. Το ξήλωμα γινόταν από μέσα προς τα έξω, δηλαδή ξήλωνα τις άκρες, τις 2 κάθετες πλευρές και την κάτω οριζόντια, μέχρι που το τελείωσα. Αυτό όταν το άφηνες επειδή ήταν από τα πυκνά χαλύβδινα, έκλεινε αυτομάτως και χρειαζόταν πολύ μεγάλη προσοχή για να το δεις απʼέξω. Έτσι όταν πια ήμουν έτοιμος μια νύχτα όταν κατάλαβα από την σιωπή που επικρατούσε πάνω, ότι ήλθε ο χρόνος, σιγά σιγά χωρίς τα στιβανάκια μου, γιατί δεν χωρούσαν, σκαρφάλωσα στο φεγγίτη και με το κεφάλι έξω πάλεψα δεν ξεύρω πόση ώρα ώσπου κάποτε κατάφερα να περάσω το σώμα μου έξω και να το αφήσω να πέσει με τα χέρια προς το δάπεδο του διαδρόμου. Ήμουν τώρα στο διάδρομο, η ησυχία βασίλευε μεσʼστη νύχτα, θεοσκότεινα γιατί το φως τοʼσβηναν και με τα δυο ξυλαράκια και με μεγάλο χτυποκάρδι και φόβο βέβαια γιατί στο κελί δεν μπορούσα να ξαναμπώ, επειδή τα σύρματα εξείχαν προς τα έξω εκτός του ότι ήταν ψηλά γιατί από μέσα ήταν ο πάγκος κρεβάτι που βοηθούσε πολύ στο να φτάσω το φεγγίτη.

Η έξω πόρτα του διαδρόμου που θα με έβγαζε στην τρύπα της διπλανής αυλής ήταν και αυτή ξύλινη με ένα μεγάλο φεγγίτη στο πάνω μέρος, κλεισμένο με κοτετσόσυρμα, δηλαδή φαρδύ δικτυωτό, καρφωμένο και στερεωμένο με πήχες ξύλινες και κοινά καρφιά. Χρησιμοποιώντας τα 2 ξυλαράκια σαν μοχλούς άρχισα να λασκάρω μια μια τις πρόκες ώστε να ελευθερώσω ένα γάμα, δηλαδή τις δύο πλευρές μια κάθετη και την κάτω οριζόντια, που με χωρούσε να βγω έξω.

Ο σκοπός πάνω πηγαινοερχότανε, αλλά ήταν μέσα στο σπίτι, δεν μπορούσε να βλέπει τι γίνεται στο υπόγειο. Με υπομονή και αγωνία κατάφερα χωρίς θόρυβο να λασκάρω τις 2 πλευρές και είχα φτάσει πια στην αριστερή κάτω γωνία, που ήταν και το δύσκολο σημείο. Βλέπεις ήταν η συμβολή των 2 πήχεων και ήταν καρφωμένες με 2-3 καρφιά. Η δουλειά αυτή γινόταν σιγά σιγά για να μην πάρουν χαμπάρι οι σκοποί και όταν άρχισα να ζορίζομαι με την γωνιά και να μην καταφέρνω εύκολα να την λασκάρω, ξάφνου ένας πετεινός στη γειτονιά έκραξε κουκουρίκου, πράγμα που με προβλημάτισε γιατί υπέθεσα ότι σε λίγο ξημερώνει. Έχασα λοιπόν την ψυχραιμία μου και με μιαν απεγνωσμένη προσπάθεια απότομη λασκάρισα τη γωνιά όχι όμως τελείως. Αυτό ήταν, οι πρόκες είχαν σκουριάσει και με το τράβηγμα έτριξαν φοβερά, που ακούστηκε καθαρά μες στη σιωπή της νύχτας. Αμέσως άκουσα ποδοβολητά πάνω και να ανοίγει η πόρτα της σκάλας που κατέβαινε προς το υπόγειο. Τα θεμέλια των οικοδομών τότε ήσαν λιθόκτιστα και πιο φαρδιά από την ανωδομή έτσι έκανε ένα πατάρι φάρδους γύρω στα 20 εκατοστά πίσω από την πόρτα όπως θα άνοιγε και έκλεινε. Ανέβηκα λοιπόν στο παταράκι αυτό με την ελπίδα να ανοίξει ο σκοπός την πόρτα να με κλείσει από πίσω της και όταν αυτός θα γύριζε στο διάδρομο για το κελί μου, εγώ να την κοπανούσα. Αλλά δυστυχώς και αυτή η τελευταία μου ελπίδα αποδείχθη φρούδα, διότι στο μέσον της σκάλας που κατέβαιναν οι σκοποί είχε το διακόπτη, που άναψαν και με είδαν σκαρφαλωμένο στο πατάρι μέσα από το φεγγίτη. Κατέβηκα κάτω βέβαια και στάθηκα στριμωγμένος στη γωνιά πίσω από την πόρτα οπότε, άκουσα ένα όπλο να οπλίζεται και μια φωνή να ρωτάει :

-Soll ich ;

Αυτό σημαίνει στην κυριολεξία «οφείλω» ; και μεταφορικώς να ρίξω ;

Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης με έκανε να πηδήξω από τη γωνιά που βρισκόμουν στην απέναντι μεριά, ακριβώς όταν έπεφτε σαν κεραυνός η πιστολιά. Μια ξύλινη πόρτα με χώριζε από το πιστόλι, η σφαίρα έκαψε τα μούτρα μου και η βρώμα σαν από θειάφι με στούμπωσε. Μπήκα στο νούμερο 1 κελί που η πόρτα του ήταν ανοιχτή, μια και δεν υπήρχε άλλος κρατούμενος και κάθισα στον πάγκο εξουθενωμένος, αποκαρδιωμένος σε κατάσταση πλήρους αναισθησίας με ένα αναίσθητο κενό μέσα μου !

Το τι επακολούθησε δεν μπορώ βέβαια να το περιγράψω γιατί ήμουν τόσο αδιάφορος με το τι συνέβαινε δίπλα μου ή πάνω μου, ώστε να μη βγάνω άχνα στο τρομερό ξύλο που μου έριχναν και οι 2 κραδαίνοντας τα πιστόλια στο κεφάλι μου. Με πήγαν επάνω και με χτυπούσαν ανελέητα δεν ξεύρω πόση ώρα, ύστερα ράκος σκέτο αιμόφυρτο και παραζαλισμένο με κατέβασαν σε ένα άλλο κελί και εκεί με ένα σύρμα μου έδεσαν τα χέρια πίσω και τα πόδια, το ένα πιο ψηλά από το άλλο και με πέταξαν κυριολεκτικά μέσα. Έχω περάσει πολλές φριχτές νύχτες μέχρι την απελευθέρωση όμως δεν θυμάμαι φριχτότερη απʼαυτήν. Σκεφτείτε με, εξουθενωμένο, φριχτά δαρμένο και βασανισμένο, να τρέχει το αίμα στα μούτρα μου, στα χέρια μου και προ παντός στα πόδια μου, όταν κουρασμένο πια το ένα πόδι βάρυνε, και πιέζοντας προς τα κάτω, το σύρμα χωνότανε στη σάρκα και την έσχιζε όλο και πιο βαθιά. Αυτό το φριχτό μαρτύριο ολοκλήρωναν οι στρατιές των κοριών που έπεσαν πάνω στις πληγές στα μούτρα μου, στο κεφάλι μου, στα χέρια πόδια και μου ρουφούσαν το αίμα. Το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν να τους φυσώ από το στόμα μου, τίποτε άλλο, μόνο πόνο και παράπονο. Παράπονο φριχτό για την τύχη μου ! Δεν ξεύρω πως ξημερώθηκα, όμως όταν με έλυσαν το πρωί και με ανέβασαν επάνω οι ανακριτές μου κόντεψαν να μη με γνωρίσουν Είχα τέτοια χάλια που και αυτοί απόρησαν και κάλεσαν τους σκοπούς της νύχτας και τους επίπληξαν αυστηρά γιʼαυτό που έκαναν. Μάλιστα τους είπαν θα τους περάσουν στρατοδικείο γιατί έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή κρατουμένου του οποίου η ανάκριση δεν είχε τελειώσει ακόμη και πως πόθος ενδόμυχος κάθε αιχμαλώτου είναι πως να δραπετεύσει. Στην κατάσταση που ήμουν δεν μπορούσαν να σκεφθούν καν για ανάκριση. Κάλεσαν νοσοκόμο που με περιέθαλψε καθαρίζοντας τις πληγές και με κατέβασαν στο κελί όπου με άφησαν 2-3 ημέρες χωρίς ανάκριση.

Σε μια πρωινή έξοδο, στο πλυσταριό, είχα με νεύματα δώσει να καταλάβει η Ευανθία ότι χρειαζόμουν χαρτί και μολύβι, πράγμα που είχε κάνει με επιτυχία και τα είχα πάντα χωμένα στην κωλότσεπή μου. Γιατί το αναφέρω αυτό ; Γιατί με την πάροδο του χρόνου οι Γερμανοί προχωρώντας τις έρευνές τους με τη βοήθεια του Αναστάση και άλλων καλοθελητών είχαν εντοπίσει το Μιχάλη δηλαδή είχαν μάθει πως λέγεται Ακουμιανάκης από την Κνωσό κλπ. και μάλιστα ο Φρανς μου το είπε με υπερηφάνεια ζητώντας μου να παύσω να τον προστατεύω γιατί αυτός δεν μπορεί να κάνει τίποτε για μένα, δεδομένου ότι η σύλληψή του ήταν πλέον ζήτημα χρόνου. Εγώ βέβαια υποστήριζα πάντα πως μόνο το Μιχάλη ξεύρω και τίποτε άλλο. Όταν με κατέβασαν στο κελί κουτσά στραβά έγραψα ένα σημείωμα και ενημέρωνα το Μιχάλη να λάβει τα μέτρα του γιατί ήταν ήδη γνωστός και την άλλη μέρα το πρωί με την Ευανθία πάντα το έστειλα έξω. Τι έκανε ο Μιχάλης έκτοτε μόνο μετά την απελευθέρωση το έμαθα, πάντως τόσο αυτός όσο και τα άλλα παιδιά είχαν αναθαρρήσει δεδομένου ότι ήταν πια φανερό πως ύστερα από τόσες μέρες βασανισμών και ανακρίσεων δεν είχα προδώσει τίποτε και κανένα !

Κάποτε οι Γερμανοί μη μπορώντας να αποδείξουν τίποτε περισσότερα από όσα γνώριζαν και είχα και εγώ επιβεβαιώσει έκλεισαν το φάκελο και με έβγαλαν από τα κελιά του υπογείου και με μετέφεραν στο διπλανό σπίτι σε ένα ημιυπόγειο δωμάτιο που έβλεπε στην μεγάλη αυλή, με άλλους κρατουμένους μέσα, πράγμα που άλλαξε κάπως τη ζωή μου. Βλέπαμε περιορισμένα βέβαια χώρο, όμως βλέπαμε φως, ήλιο, κουνέλια απέναντι να κάνουν έρωτα.

Πλησίαζαν Χριστούγεννα όταν ένα πρωί η Ευανθία μου έδωσε ένα ιδιόχειρο σημείωμα–γράμμα του Τομ ο οποίος πέρα από το θαυμασμό του μου εξέφραζε τις ευχαριστίες του και μου γνώριζε πως κατεβάλλοντο σοβαρές προσπάθειες ώστε να μην καταδικασθώ σε θάνατο ! Εξʼάλλου τι άλλο θα μπορούσε να μου πει ο άνθρωπος ; Εκείνο που με χαροποιούσε περισσότερο από όλα ήταν ότι η δική μου υπόθεση δεν είχε κανένα αντίκτυπο στην οικογένειά μου. Δεν πείραξαν κανένα οι Γερμανοί.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8

Η κατάσταση βέβαια εκεί δεν συγκρίνεται καθόλου με τις συνθήκες της απομόνωσης. Το ξύλο είχε σταματήσει και παίρναμε κανονικά συσσίτιο καθημερινώς γιατί μέσα σʼαυτό το ημιυπόγειο δεν ήμουν μόνος, φέρνανε για μια μέρα διάφορους ή περισσότερο από τη μια μέρα πάντως είχα εκεί μέσα από την αρχή που με πήγαν ένα συγκάτοικο Λασιθιώτη, χωριατόπαιδο γνήσιο αφελές και ανήξερο παλικάρι. Το λέγαν Κρασανάκη δεν θυμάμαι το μικρό του, όμως θυμάμαι ότι παραβγαίναμε στις ψείρες. Τι να σας πω, στα εσώρουχά μας οι ψείρες ήταν ολόκληρες σειρές στις ραφές, παρʼόλο το κρύο που επικρατούσε βγάζαμε τα εσώρουχα και τις εξοντώναμε με τα νύχια, αλλʼαυτές παιδί μου ήταν ανεξάντλητες, τι να σας πω, τέτοια ψείρα δεν είδα ούτε στα

στρατόπεδα συγκεντρώσεως αργότερα. Βγάζαμε τα εσώρουχα και τις εξοντώναμε με τα νύχια, αλλʼαυτές παιδί μου ήταν ανεξάντλητες, τι να σας πω τέτοια ψείρα δεν είδα ούτε στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως αργότερα. Η ημέρα περνούσε χωρίς παραλλαγές και εγώ ο νέος φιλόδοξος και ενθουσιώδης αναπολούσα τα μικράτα μου. Τα παιδικά μου χρόνια τις ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, τότε που ο πατέρας μου μας έδινε ένα εικοσάρικο για καλή χέρα, γιατί το χαρτζιλίκι μας ήταν ένα φράγκο, (δραχμή), κάθε Κυριακή και ένα λουκούμι που αγόραζε με την κούτα. Τι χρόνια αξέχαστα και ανεπανάληπτα, να τα θυμάσαι και να κλαις μέσα σου, έτσι όπως έχεις καταντήσει μια τραγική φιγούρα του νεανικού εαυτού σου. Ήμουν δυνατός χαρακτήρας τότε στη φυλακή έτσι ενσυνείδητα αλλά μπορεί και ασυνείδητα, δεν ξεύρω, εκείνο που ξεύρω είναι ότι τότε δεν έπλαθα όνειρα για το μέλλον μου, το θεωρούσα απευκταίο να ξαναμπώ στη ζωή, συνήθιζα στην ιδέα του θανάτου και διερωτόμουν άραγε θα βρω τίποτα εκεί που θα καταλήξω ; Και τι να είναι άραγε αυτό ; Είχα







































διαβάσει διάφορα βιβλία φιλοσοφικά από ωραίους διηγηματογράφους και δεν είχα ακόμη ξεκαθαρισμένες απόψεις αν υπάρχει τίποτε μετά θάνατον και ξέρετε ; Πλησίαζα πάντα να πιστεύω πως και ο θάνατος είναι ένα θείο χάρισμα ένα επεισόδιο και αυτό μπροστά στην αιωνιότητα. Έτσι καθησύχαζα κάπως τον εαυτό μου και τον προετοίμαζα για να έλθουν οι μέρες και οι ώρες πιο ανώδυνες !

Σήμερα ακούμε διάφορα, διαβάζουμε περισσότερα για παρόμοιες καταστάσεις αλλά αν δεν τις έχεις ζήσει δύσκολα θα μπεις στο πετσί των μελλοθανάτων. Είναι σαν να συμβεί ένας θάνατος στη γειτονιά σου και εσύ να πεις «βρε τον φουκαρά πάει κι αυτός;». Όμως αν συμβεί στο δικό σου σπίτι τότε είναι άλλο πράγμα, κλαυθμός και οδυρμός, ξενύχτια και δεν συμμαζεύεται. Έτσι είναι όταν είσαι απʼέξω !

Ξεχαστήκαμε λιγάκι από την ιστορία μας αλλά όλα χρειάζονται, βοηθούν λίγο να βγει η ψυχή μας και η νόησή μας από τα μαύρα και τράχαλα. Οι Γερμανοί, όπως συνηθίζουν τα Χριστούγεννα σφάζουν και αυτοί χοίρους και συνέβη και εδώ ένα τέτοιο πράγμα στην αυλή του σπιτιού. Τον ξάπλωσαν τον χάιδεψαν και ένας με μια βαριά τον βαρούσε στο κεφάλι και τον αναισθητοποίησε οπότε ο σφάχτης του έμπηξε το μαχαίρι στο λαιμό. Ένας άλλος κρατούσε μια λεκάνη και τσίριζε το αίμα μέσα, το οποίο ανακάτευε συνεχώς. Όπως μου είπαν έκαναν κονσέρβα το αίμα το λεγόμενο Blutt-wurst, (Μπλουντ- Βουρστ). Έτσι περάσαν τα Χριστούγεννα και εκεί μεταξύ Χριστουγέννων-Νέου Έτους ένα πρωινό ήλθε το καμιόνι και φόρτωσε εμένα και 2-3 άλλους και κινήσαμε για την Αγυιά στα Χανιά όπου και θα με δικάζανε στο Γερμανικό Στρατοδικείο !

Θυμάμαι ακόμα την πρώτη στάση μας στο Γενί Γκαβέ από όπου πήγαινα πάντα με τα πόδια στʼΑνώγεια γιατί λαχτάρισα για μια στιγμή που μας κατέβασαν να ουρήσουμε να ορμήσω προς τα πάνω και να σκαρφαλώσω σαν κατσίκι στο βουνό, όμως οι γερμαναράδες με τα αυτόματα μας είχαν στα 2 μέτρα έτοιμοι και έμεινα μόνο με τη λαχτάρα.

Συνεχίζεται