Ευπραξία Τσαπάκη

Μαθήτρια Α2 Ενιαίου Λυκείου Καστελλίου

Σχ. έτος 2003-2004

Οι Κρητικοί πρόγονοί μας είχαν υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, καθώς τα προϊόντα με τα οποία τρέφονταν ήταν αγνά, απαλλαγμένα από χημικές ουσίες, τοξίνες και συντηρητικά, μια και τα παρήγαγαν οι ίδιοι. Με αυτό τον τρόπο, εξασφάλιζαν καλή κατάσταση του οργανισμού τους και μακροζωία.

Το διαιτολόγιό τους περιελάμβανε:

Ελαιόλαδο ως βασικό συστατικό σε όλα τους τα φαγητά.

Οσπρια που ήταν προϊόντα δικής τους παραγωγής και αποτελούσαν ένα από τα κύρια πιάτα τους. Αυτά ήταν τα φασόλια, οι φακές, τα ρεβύθια, τα κουκιά κ.α. Αλλες φορές τα μαγείρευαν σκέτα και άλλες με ρύζι (φασουλόρυζο, φακόρυζο, ρεβυθόρυζο). Με τα κουκιά έφτιαχναν και τη λεγόμενη φάβα. Επίσης, στα δημητριακά ανήκε ο χόντρος, με τον οποίο έκαναν χόντρο με ντομάτα, ξυνόχοντρο, χόντρο με χοχλιούς κ.α.

Λαχανικά: Ηταν προϊόντα δικής τους παραγωγής όπως και τα όσπρια. Περιελάμβαναν διάφορες βρούβες (τσιμούλια, βλήτα, αβρονιές κ.α.), οι οποίες ψήνονταν με πατάτες και ντομάτα, δηλ. γιαχνί, βραστές ή ακόμα χρησιμοποιούνταν για να γίνουν οι βρουβόπιτες.

Γαλακτοκομικά: Χρησιμοποιούσαν το γάλα δικών τους ζώων, που συνήθως έτρεφαν στο σπίτι τους, και συνεπώς δεν το είχαν καθʼ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το γάλα το έπιναν ή το έκαναν τυρί, τυροζούλι, ανθότυρο, στάκα που γινόταν με την επεξεργασία του γάλατος για να προέλθει το βούτυρο, κ.α.

Κρέας έτρωγαν σπάνια, μόνο σε ειδικές περιπτώσεις (Κυριακές, γιορτές κλπ). Μάλιστα συγκεκριμένα με το χοιρινό κρέας, έφτιαχναν λουκάνικα, σίγλινο και πηχτή.

Φρούτα: Ανάλογα με την εποχή καλλιεργούνταν διάφορα φρούτα, όπως μήλα, μανταρίνια, πορτοκάλια, κεράσια, αχλάδια.

Βότανα που προτιμούνταν κυρίως για πρωινό. Τα πιο συνηθισμένα ήταν η φασκομηλιά, η αντωναϊδα και ο έρωντας.

Ζυμαρικά: Μοναδικό είδος ζυμαρικού ήταν τα λεγόμενα “σκιουφιχτά” ή αλλιώς ζυμένια μακαρόνια, τα οποία έφτιαχναν συνήθως τις απόκριες, και κυρίως αποτελούσαν κύριο φαγητό για τις λεχώνες.

Γλυκά: Τα κυριότερα γλυκά τους ήταν η μουσταλευριά, το μέλι, το πετιμέζι, οι λουκουμάδες και οι τηγανίτες. Μια άλλη πρωτότυπη ιδέα των νοικοκυριών ήταν να δένουν τα ξηρά καρύδια σε μια κλωστή, να τα βουτούν στο μούστο και αφού στέγνωναν να τα παίρνουν ένα-ένα απʼ την κλωστή, να το αποξηραίνουν και να τα τρώνε για γλυκό το χειμώνα.

Τέλος, από το τραπέζι των παππούδων μας δεν έλειπε το ψωμί και το κρασί που οι ίδιοι έκαναν, και οι ελιές και οι τηγανίτες ή βραστές πατάτες που συχνά συνόδευαν τα φαγητά τους.

Τις παραπάνω πληροφορίες πήρα από τον προπάππου μου, Μανόλη Κοντάκη και τη γιαγιά μου Ευπραξία Τσαπάκη.