Δεν θέλουν πόλεμο οι λαοί. Θέλουν της γης τη χάρη

Με τα χλωρά τριαντάφυλλα και το ξανθό σιτάρι.

Μα ή βροντερά ή αμίλητα με τα όπλα ή με πάθη

Για πάντα ο πόλεμος λυσσά μες της καρδιάς τα βάθη. Κωστής Παλαμάς.

Σίγουρα αν ζούσε το αηδόνι της ελληνικής ελευθερίας Δ. Σολωμός (είχε πεθάνει στα 1857) θα επαναλάμβανε τους στίχους του από τον «Κρητικό» με μελανότερα χρώματα αυτή τη φορά:

«Τʼ αδέλφια μου τα δυνατά οι Τούρκοι μου τʼ αδράξαν,

την αδελφή μου ατίμασαν και αμέσως την εσφάξαν.

Το γέροντα πατέρα μου εκάψανε το βράδυ,

και την αυγή μου ρίξανε τη μάνα στο πηγάδι»

Ο Βίκτωρ Ουγκώ, που εκείνη την εποχή και για σχεδόν εικοσιπέντε χρόνια ζούσε εξόριστος και απομονωμένος στο νησί Γερνεζέ της Μάγχης (1855-1870), για τα δημοκρατικά του ιδεώδη, με αγωνία παρακολουθούσε το μεγάλο αγώνα της Κρήτης, για τη λευτεριά της και την ένωση και ανάμεσα στα τόσα που έγραψε, ξεχωριστή θέση κατέχει η αναφορά του στην ανήκουστη τραγωδία του Αρκαδίου και στην αδιαφορία των ισχυρών εκείνων των καιρών:

«Εν Αρκαδίω Μονή υπό την Ίδην κτισθείση παρά του Ηρακλείου, εκκαίδεκα χιλιάδες Τούρκων επιτίθενται κατά 197 ανδρών και 343 γυναικών και παιδίων.

Οι Τούρκοι έχουσιν 26 πυροβόλα και δύο βομβιδοβόλα. Οι Έλληνες (240) διακόσια σαράντα τουφέκια. Η μάχη διαρκεί δύο νυχθήμερα, το μοναστήριον τρυπείται υπό 1200 μεγάλων σφαιρών, κρημνίζεται εις τοίχος, εισορμούν οι Τούρκοι, εξακολουθούν οι Έλληνες μαχόμενοι. 150 τουφέκια είναι άχρηστα, εξ (6) ώρας εισέτι αγωνίζονται εν τοις κελλίοις και επί των κλιμάκων και δισχίλιοι νεκροί κείνται εν τη αυλή.

Καταβάλλεται βεβαίως η τελευταία αντίστασις…Αναρίθμητοι Τούρκοι πληρούσι την Μονήν. Μίαν και μόνην πεφραγμένην αίθουσαν της πυριτιδαποθήκης. Η φοβερά επέμβασις, η έκρηξις, βοηθεί τους

ηττημένους, η αγωνία μετατρέπεται εις θρίαμβον και η Μονή η ηρωική δίκην φρουρίου αγωνισαμένη αποθνήσκει ως ηφαίστειον». «Τοιαύτα τα γεγονότα. Τι δε πράττουσιν αι πολιτισμέναι κυβερνήσεις; Υπομονή, διαπραγματευόμεθα. Ναι, αλλά εκριζούνται οι ελαιώνες, πυρπολούνται αι κώμαι, καίονται αι συγκομιδαί, κατεδαφίζονται τα ελαιοτριβεία, βιάζονται αι γυναίκες, καρατομούνται οι άνδρες, καίονται οι γέροντες. Οίμοι! Η πολιτική της υπομονής των κυβερνήσεων συγκεφαλαιούται εις την άρνησιν της δικαιοσύνης προς την Ελλάδα, εις την άρνησιν της ευσπλαχνίας προς την ανθρωπότητα.

Βασιλείς, μία μόνον λέξις της Ευρώπης θα έσωζε τον λαόν της Κρήτης. Είπατε αυτήν ταχέως. Προς τι ωφελεί η καθυστέρησις; Ουχί. Σκοπούσι και απαντούσιν όπως πάντες σιγήσωσι.

Απαγορεύεται το περί Κρήτης λαλείν. Έξ(6) ή επτά (7) μεγάλαι κυβερνήσεις συνώμοσαν εναντίον μικρού λαού. Τις η συνωμοσία αυτή; Η πλέον άνανδρος απασών. Η συνωμοσία της σιωπής».

Των Εθνών την αγάπην η αιματόβρεχτη γη

τήνε κράζει ονειρεύτρα ? μα δεν έρχεται, αργεί. Κ. Παλαμάς

Ο Γαριβάλδης από τις ηρωικότερες μορφές της Ιταλίας, έγραψε τότε: «Λαός έχων να επιδείξει φοβερά επεισόδια, ως του Αρκαδίου και του Μεσολογγίου, είναι άξιος να τύχει της ευνοίας των πεφωτισμένων ανδρών». «Η Κρήτη αξίζει να απελευθερωθεί, δεν υποτάσσεται εις ξένον ζυγόν και μετά πολλών αιώνων βίαν». Λ. Μαρίνης, Ιταλός Αρχαιολόγος και φιλέλληνας.

Είναι της Κρήτης η μοίρα: με το τίμιό της αίμα

λευτεριά να κρατεί,

που με φθόνο τριγύρα ξενικό πάντα βλέμμα

να της πάρει ζητεί.

Σε κάθε ξεσηκωμό οι Τούρκοι ρήμαζαν το νησί: έσφαζαν, έκαιαν, λεηλατούσαν και παίρνανε γυναίκες και παιδιά, τροφοδοσία για τα δουλοπάζαρα της Ανατολής.

Ο Αλέξανδρος Βυζάντιος, που με όλες τις δυνάμεις υπηρέτησε την ιερή υπόθεση της Κρήτης και την απολύτρωση της από το φοβερό δυνάστη, γράφει σε επιστολή στο βασιλόπαιδα Γεώργιο «Μακαριστός συ, ότι εξελέγης ως όργανον απονομής βραδείας και ατελούς έτι δικαιοσύνης προς έναν μαρτυρικώτατον λαόν της γης, προς το εκλεκτότερον ίσως τμήμα του ελληνικού έθνους».

Έχει ο Θεός αφρόλουστη πʼ ανθρώποι δεν μπορούνε

Οι πίκρες και τα βάσανα χαρές να σου γενούνε.

Αν είχα δύναμη πολλή τη γη να κυβερνήσω

Αιώνια τη λευτεριά στον κόσμο θα χαρίσω.

Η εφημερίδα «ΚΑΙΡΟΙ» του Λονδίνου, σε άρθρο της, 17/12/1866, εξυμνούσε τα του ολοκαυτώματος και την γενομένη αυτοθυσία: «Δεν αμφιβάλλομε ότι ο κρητικός λαός θα δρέψει τους καρπούς του φρικαλέου τούτου κατορθώματος. Η φιλοπατρία είναι θρησκεία, ήτις πρέπει να έχει και το βωμό και τα ολοκαυτώματά της. Ο υπομείνας μέχρι τέλους σωθήσεται και ο πάσχων νικά». Και ο Γάλλος φυσιοδίφης Βίκτωρ Ρωλέν, στα 1869, προβληματισμένος, πικραμένος κι αγανακτισμένος από την αρνητική στάση των Ευρωπαίων διπλωματών έγραψε ως επίλογο της μεγάλης τραγωδίας τα παρακάτω: « Χάριτι της ανηλεούς πολιτικής των βασιλέων της Δύσεως και προπάντων της Αγγλίας, η Κρήτη επανείδε το 1866-69 παν είδος κατερημώσεως των οποίων υπήρξε το θέατρον του 1821 έως 29. Τα χωρία αυτής λεηλατημένα και κατακεκαυμένα, τους ελαιώνες κατακεκομμένους ή κεκαυμένους, τας πεδιάδας και τα όρη πεποτισμένα δια του αίματος των τέκνων αυτής και των γενναίων εθελοντών των δρομόντων προς βοήθειαν αυτής …… Η οικονομική εξάντληση της Ελλάδος και της Τουρκίας, η κατερήμωσις της Κρήτης, ην το τελικόν αποτέλεσμα τριών ετών ενεργείας της Ευρωπαϊκής διπλωματίας». Η Αρκαδική τραγωδία και γενικότερα ο μεγάλος ξεσηκωμός του 1866-69, παρά την τραγική του κατάληξη είχε ως αποτέλεσμα να ανοίξει διάπλατα ο δρόμος της αυτονομίας, της ανεξαρτησίας και της ένωσης του νησιού μας. Μετά από τόσες θυσίες και αιματοχυσίες ήρθε και η δικαίωση. Οι Γολγοθάδες των αδάμαστων Κρητικών φέρανε την ανάσταση και τη λευτεριά.

«Αυτή είναι η Κρήτη, με τη φλόγα της, ας την πούμε ψυχή, κάτι πιο πάνω από τη ζωή και το θάνατο, που είναι δύσκολο να το ορίσεις. Υπάρχει αυτή η περηφάνια, το πείσμα, η παλικαριά, η αψηφισιά, και μαζί τους κάτι άλλο, ανέκφραστο κι ασταμάτητο, που σε κάνει να χαίρεσαι που είσαι άνθρωπος» Ν. Καζαντζάκης.

Οι μεγάλες πατρίδες δεν μετριένται

Με τον πήχη και με τον διαβήτη?

Μεγάλες είναι, και δοξολογούνται

Κι ανίσως εινʼ η Αθήνα, η Σπάρτη, η Κρήτη.

Βροντοφωνεί με υπερηφάνεια ο εθνικός μας βάρδος, Κωστής Παλαμάς.

Η Κρήτη των αγώνων και της προσφοράς, της σύγκρουσης και της παλικαριάς, ανυπότακτη και αδάμαστη, αδούλωτη και ανυποχώρητη, σε μια διαδρομή 5000 χρόνων, γεμάτη δοκιμασίες και θυσίες, γιγαντομαχίες και αιματοχυσίες, για να παραμείνει αυτή που είναι, ελεύθερη, σεβαστή και δημιουργική, στην ιστορία και στη ζωή. Και οι Κρητικοί, που χαρακτηριστικά τους είναι: ο ανδρισμός, η ευθύτητα, το φιλότιμο, η περηφάνια, η λεβεντιά, η ευαισθησία, η αμεσότητα, η πράξη και η θυσία.

Η Ρωμιοσύνη είνʼ φυλή ξεχωριστή του κόσμου?

κανένας δεν ευρέθηκε για να την εξαλείψει.

Κανένας γιατί σκέπη της ο Θιός από τα ύψη.

Η Ρωμιοσύνη θα χαθεί όταν ο κόσμος λείψει. Βασίλης Μιχαηλίδης.

«Έλληνες εσμέν το γένος ως η τε φωνή και η πάτριος παιδεία μαρτυρεί», κατά το μεγάλο μας φιλόσοφο, αρχαιομαθή, πολυμαθή και μεταρρυθμιστή Πλήθωνα, το Γ. Γεμιστό (1360-1452).

Λίγοι είναι εκείνοι που τους παρωθεί

μια ανάγκη ακατανίκητη να δράσουν,

που φλέγονται από την ορμή,

που κατακλύζει την καρδιά τους. Ρίλκε, Ελεγεία 6η.

Ανάμεσα στους ολίγους εκείνους του Ρίλκε ξεχωριστή θέση κατέχουν, δε διστάζω να πω, οι ήρωες της Δαντικής τραγωδίας του Αρκαδιού.

Σήμερα εμείς οι νεοέλληνες, μετά από 140 χρόνια, υποκλινόμαστε ξανά με σεβασμό και ευλάβεια σε όλους εσάς, που ξεσηκωθήκατε στα 1866-69 για τη λευτεριά της Κρήτης. Σας ανήκουν τα καλλιμάρμαρα αγάλματα και μνημεία, οι έπαινοι, οι πανηγυρισμοί και οι σεβασμοί, οι ύμνοι των μουσικών και των ποιητών και τα κελαϊδίσματα των αηδονιών. Σας ταιριάζουν τα αφηγήματα των ιστορικών, τα ριζίτικα των Σφακιανών, τα δίστιχα των Κρητικών και τα πεζογραφήματα των λογοτεχνών. Σε σας αξίζουν τα πάντα, που «ποτέ απʼ το χρέος μη κινούντες» κατακτήσατε την αθανασία, τηρήσατε την προγονική προσταγή «εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης» και με το αίμα, τις σάρκες και τις πράξεις σας διδάξατε σε ολόκληρη την οικουμένη την αξία της ελευθερίας, αυτό το ύψιστο αγαθό που είναι πάνω και από τις ανθρώπινες υπάρξεις. «Ανδρών αγαθών έργω γενομένων, έργω και δηλούσθαι τας τιμάς». Θουκυδίδης, Επιτάφιος Περικλέους.

Αρκάδι…! Αιώνιο σύμβολο σε παγκόσμιο επίπεδο και πανανθρώπινων αξιών, δικαιοσύνης, ανδρείας, φιλοπατρίας, ελευθερίας και εθελοθυσίας.

Αιώνιες αξίες που ποτέ δε θα χαθούν, όσο θα υπάρχει Κρήτη κι η ψυχή του Κρητικού.

Ήθελα ναʼ μουνε ψυχή, ναʼ βλεπα το στεφάνι,

πουʼ χει τα γράμματα χρυσά, γραμμένα σμιλεμένα

και λένε και διαλαλούν σʼ Ανατολή και Δύση

πως: Είναι εδώ η Λευτεριά! Πως: Είναι εδώ τʼ Αρκάδι!!!

Υ.Γ.: Για όσους αμφιβάλλουν ακόμη για το όνομα του πυρπολητή της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, αν ήταν δηλαδή ο Κων/νος Γιαμπουδάκης από το Άδελε ή ο Εμμανουήλ Σκουλάς από τα Ανώγεια έχω να τους πω τα εξής: πιστεύω απόλυτα στηριζόμενος σε μαρτυρίες σοφών ιστορικών και ακούραστων και χαλκέντερων ερευνητών ότι την πυριτιδαποθήκη, την κρίσιμη στιγμή, ανατίναξε ο Κων/νος Γιαμπουδάκης. Επιτέλους πρέπει να αφήσουμε να ακουστούν οι ειδικοί και στην περίπτωσή μας οι ιστορικοί, γιατί κανείς δεν είναι αρμοδιότερος και ειδικότερος από τους ειδικούς. Και μαρτυρίες όπως του ιστορικού, φιλολόγου και ερευνητή Βασίλη Ψιλάκη, σύγχρονου των γεγονότων, που τα κατέγραψε με αμεροληψία στον τέταρτο τόμο της ιστορίας του, του Αρ. Κριάρη, του Ιωάννη Μουρέλλου, των σοφών πανεπιστημιακών Ν. Τωμαδάκη, και Μανούσακα, του επιστήθιου φίλου του Καζαντζάκη Παντελή Πρεβελάκη, του Στέργιου Γ. Σπανάκη και τόσων άλλων ων ουκ έστιν αριθμός, δεν πρέπει να μας αφήνουν αδιάφορους. Μόνο τότε θα αλλάξω γνώμη, όταν ένας νέος Σαμπολλιόν (σοφός αρχαιολόγος, που αποκρυπτογράφησε τα ιερογλυφικά της Αιγύπτου και άνοιξε διάπλατα το δρόμο της επιστήμης της αιγυπτιολογίας) παρουσιαστεί μπροστά μου χαρίζοντάς μου το κλειδί που θα ξεκλειδώσω τη μεγαλοπρεπή αίθουσα του ανακτόρου και θα αντικρύσω ένα νέο πυρπολητή να αναπαύεται στις δάφνες του υπερήφανα και απτόητα, και που δεν θα αμφισβητείται από κανένα.