Γεγονός του οποίου δεύτερον παράδειγμα δεν αναφέρει η ιστορία, γεγονός του οποίου την αισχράν κηλίδα ουδέποτε θα δυνηθή να εξαλείψη η πεπολιτισμένη και χριστιανική Ευρώπη εξετυλίχθη προ των ομμάτων μας, εν τω λιμένι Χανίων, εμπλεως ακόμη φρίκης και αγανακτήσεως δια τας πεπολιτισμένας εκείνας τίγρεις.
Σας διηγούμαι ευθύς εξ αρχής μετά πάσης ακριβείας τον βομβαρδισμόν, και πάντα τα προ αυτού γεγονότα όπως κατανοήσετε π όσον αισχρά και πόσον άτιμος και πόσον άνανδρος υπήρξεν η επέμβασις των εξ Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι ολιγίστων Κρητών μαχομένων υπέρ της ελευθερίας των.
Η άφιξις του γερμανικού θωρηκτού.
Την παρελθούσαν Κυριακήν (9 Φεβρ.) κατέπλευσεν εις τον λιμένα Χανίων το γερμανικόν θωρηκτόν “Αυτοκράτειρα Αυγούστα”. Η άφιξίς του μας ενέπλησεν ελπίδων και της αισίας εκβάσεως του Κρητικού ζητήματος, διότι ένεκα διαφόρων διαδόσεων, οι Γερμανοί, εθεωρούντο μάλλον υπέρ ημών διακείμενοι. Και ούτω συνεπληρώθησαν οι στόλοι δια της παρουσίας πλοίου της ελλειπούσης Μεγάλης Δυνάμεως.
Οι τούρκοι ήσαν οι αίτιοι.
Από της πρωίας όμως της Κυριακής επί της βορειοδυτικώς των Χανίων κειμένης θέσεως της καλουμένης Ακρωτήριον αραιοί ηκούοντο πυροβολισμοί. Ως δε ηδυνήθην ασφαλώς να βεβαιωθώ οι τούρκοι πρώτοι έδωκαν αιτίαν. Οι ημέτεροι υπερασπίζοντες εαυτούς αντεπυροβόλουν.
Οι Κρήτες κατείχον την μονήν του προφήτου Ηλία, όπου ευρίσκοντο και αρκετά γυναικόπαιδα, και κατωτέρω της Μονής ένα οικίσκον τον οποίον είχον μεταβάλει εις οχύρωμα.
Οι τούρκοι κατείχον την εκκηλσίαν του αγίου Ματθαίου.
Αι θέσεις αύται ευρίσκοντο επί της κορυφής του λόφου του Ακρωτηρίου· εις τους πρόποδας όμως τούτου, εις μέρος όπου ημείς δεν εβλέπομεν εκατέρωθεν κατείχοντο επίκαιροι θέσεις, και καθʼόλην την γραμμήν ηκούετο το πυρ, αραιόν όμως.
Και ταύτα προ μεσημβρίας διότι περί την 12ην διεκόπησαν οι πυροβολισμοί.
Μετά μεσημβρίαν.- Και τουρκικόν πυροβολικόν.
Το απόγευμα εξηκολούθησαν οι πυροβολισμοί αλλά κάπως πυκνότεροι και περί την 3ηνμ.μ. εγένετο εις τα μέρη εις τα οποία σας προέγραψα πραγματική μάχη.
Τους τούρκους υπεστήριζε και πυροβολικόν το οποίον ευρίσκετο επί υψηλού λοφίσκου εις 3.500 περίπου μέτρων απόστασιν, λίαν όμως ανεπιτυχώς.
“Η επίσκεψις του τούρκου στρατιωτικού διοικητού Χανίων.-
Προηγούμενη συνεννόησις”
Κατά την αυτήν σχεδόν ώραν ο στρατιωτικός Διοικητής των Χανίων, επεσκέφθη αλληλοδιαδόχως πάντας τους ναυάρχους, συνεννοούμενος μετʼ αυτών περί των τεκταινομένων. Εις εκάστην επίσκεψιν αυτού ερρίπτοντο και τιμητικοί κανονιοβολισμοί.
Η ύψωσις της Γερμανικής σημαίας.
Περί την 4 1/2 εγένετο επί του υψώματος εκείνου, εις ο έχουσιν αναπετασθή αι σημαίαι των Μεγάλων Δυνάμεων, του Διεθνούς εκείνου Ζυθοπωλείου, ως λίαν καταλλήλως μετωνομάσθη η τελετή της υψώσεως και της Γερμανικής σημαίας, των φρουρών εκάστης Δυνάμεως σχηματισάντων ημικύκλιον και παρουσιαζόντων όπλα.
Η πρώτη βολή.-Πόθεν εδόθη το σήμα-Από που ερρίφθη.
Ταυτοχρόνως σχεδόν ηχηρός κρότος ηκούσθη και αμέσως ο ήχος οβίδος διασχιζούσης τον αέρα.
Ευρισκόμην την στιγμήν εκείνην επί του “Ναυάρχου Μιαούλη”.
Πάντες εστράφημεν προς το μέρος όπου ηκούσθη ο κανονιοβολισμός, εν άκρα εκπλήξει, και είδομεν την ιταλικήν ναυαρχίδα “Σικελίαν” έχουσαν σήμα διεθνές σημαίνον αρξατε πυρ.
Αντελήφθημεν δε άμα, ότι το γερμανικόν θωρηκτόν εκανονιοβόλησε και μάλιστα η οβίς αυτού εξερράγη έμπροσθεν του “Πηνειού” και παρά την πρύμνην του “Ναυάρχου Μιαούλη”. Το πλήρωμα ενόμισεν ότι εκανονιοβολείτο ο “Πηνειός” αλλʼ αμέσως δευτέρα βολή και κατόπιν άλλαι αλληλοδιαδόχως μας έδωσαν να εννοήσωμεν ότι ο σκοπός των κανονιοβολισμών ήτο η εξόντωσις και η καταστροφή των ημετέρων επαναστατών.
Τον βομβαρδισμόν εξηκολούθησαν και τα λοιπά θ ωρηκτά, και δεν έπαυσαν ειμή αφού εδόθη το σημείον και πάλιν εκ της ιταλικής ναυαρχίδος προς κατάπαυσιν του πυρός, ότε πλέον και η καταστροφή εγένετο τελεία.
Ο “Ναύαρχος Μιαούλης”
Αξιοπαρατήρητος υπήρξε η ψυχραιμία του κυβερνήτου του ημετέρου καταδρομικού “Ναυάρχου Μιαούλη” κ. Κ. Ζώτου και του υπʼ αυτόν επιτελείου. Διότι μόλις ενόμισαν ότι εκανονιοβολείτο ο “Πηνειός” αυτοστιγμεί πάντες, δια παραγγέλματος, ετάχθησαν εις τας θέσεις των και ητοιμάσθησαν δια πάσαν εμπόλεμον ενέργεια.
Ποία πλοία εβομβάρδισαν
Τα κατά τον βομβαρδισμόν λαβόντα μέρος θωρηκτά εσημείωσα χάριν περιεργείας· είνε δε τα εξής:
Τα αγγλικά, “Ρέβιντζ”-ναυαυρχίς, “Ντυάϊντ” και “Χάρριορ”.
Το γερμανικόν “Αυτοκράτειρα Αυγούσταν.
Το αυστριακόν “Μαρία Θηρεσίαν”-ναυαρχίς.
Και το ρωσσικόν “Αλέξανδρος ο “Βʼ” επίσης ναυαρχίς.
Τα Ιταλικά και Γαλλικά θωρηκτά. -Διατί δεν εβομβάρδισαν.
Το Ιταλικόν θωρηκτόν “Σικελία” και το Γαλλικόν “Ναύαρχος Σαρνέρ” αμφότεραι ναυαρχίδες δεν εβομβάρδισαν κατά την έκθεσιν του άγγλου ναυάρχου επειδή η θέσις αυτών δεν επέτρεπε τον κανονιοβολισμόν άνευ κινδύνου βλάβης άλλων πλοίων ευρισκομένων έμπροσθεν αυτών.
Το τοιούτον διαβεβαιώ επισημότατα διότι εγώ ο ίδιος είδον την έκθεσιν.
Το συμπέρασμα.
Φαντάζεσθε πλεόν την φρίκην και την αγανάκτησιν των αξιωματικών του ημετέρου στόλου, μετά τα γεγονότα ταύτα· να βλέπωσι δηλαδή εξ Μεγάλας Δυνάμεις συμπραττούσας ως χωροφύλακας της Τουρκίας ή μάλλον υπηρετούσας ταύτην, με πλήρη παράβασιν του διεθνούς δικαίου και να μη δύναται να βοηθήσωσιν τους ομοφύλους αυτών ούτε καν να κινηθώσιν εναντίον μιας τοιαύτης αισχράς επεμβάσεως.
“Τι μας θέλουν εδώ κάτω, αφού δεν έχωμεν στάδιον ενεργείας, δια να μας εξευτελίζουν; μοι έλεγεν ανώτερος αξιωματικός μας.
Και μα την πίστιν μου είχε πολύ δίκαιον.
Ή να τραβήξουν μπροστά και να πνιγούν ή να γυρίσουν πίσω, και να μη εξευτελίζωνται.
Α.
(“Εμπρός”,
Πέμπτη 13 Φεβρουαρίου 1897)
