Ο βομβαρδισμός του Ακρωτηρίου στις 9 Φεβρουαρίου 1897, από τις μεγάλες δυνάμεις
Τα γεγονότα που ακολούθησαν την ελληνική κατοχή στην Κρήτη
Τα ρεπορτάζ των ημερών εκείνων από την εφημερίδα «Εμπρός»
Την περασμένη εβδομάδα παρουσιάσαμε τα γεγονότα με την απόβαση του ελληνικού στρατού στα Χανιά, την 1η Φεβρουαρίου 1897, ως αντίδραση της κυβέρνησης του Θεόδωρου Δηλιγιάννη, στην πυρπόληση της πόλης των Χανίων και στις σφαγές σʼ όλη την Κρήτη, υπό την προκλητική «ουδετερότητα» των μεγάλων δυνάμεων, που ενίσχυσε την τουρκική βαρβαρότητα.
Όπως σημειώναμε, ο υπασπιστής του βασιλιά Γεωργίου συνταγματάρχης Τιμολέων Βάσσος εκείνη την ημέρα έκανε απόβαση στο Κολυμπάρι και κήρυξε την κατάληψη του νησιού, στο όνομα του βασιλιά της Ελλάδας.
Τα γεγονότα που ακολουθούν είναι καταιγιστικά. Οι μεγάλες δυνάμεις απειλούν ότι θα επέμβουν αν δεν αποσυρθεί ο ελληνικός στρατός. Και σε αντίθεση με την ντε φάκτο ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, προτείνουν αυτονομία, την οποία απορρίπτουν Έλληνες και Κρήτες. Οι ΜΕΔ επανέρχονται με στρατιωτικά πλέον μέτρα, δημιουργώντας μια ζώνη 6 χιλιομέτρων γύρω από την πόλη των Χανίων, πρωτεύουσα της Κρήτης τότε, απαγορεύοντας στον Βάσσο να την παραβιάσει. Σε διαφορετική περίπτωση, δηλώνουν, θα χτυπήσουν με κανονιοβολισμό τις ελληνικές θέσεις. Την παραβίαση όμως, και τη στρατιωτική εμπλοκή των δυνάμεων, προκαλούν οι Τούρκοι. Σκηνοθετούν την παραβίαση της γραμμής προκαλώντας, στις 9 Φεβρουαρίου 1897, το βομβαρδισμό του Επαναστατικού Στρατοπέδου Ακρωτηρίου, που είχε οργανώσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος, με τους Αντώνιο Σήφακα, Κωνσταντίνο Φούμη, Νικόλαο Πιστολάκη και Γεώργιο Μυλωνογιανάκη. Η ελληνική Σημαία υψώνεται στο Ακρωτήρι και ο ευρωπαϊκός στόλος στοχεύει για την κατάρριψή της. Όταν πλέον ο ιστός πέφτει από τα ευρωπαϊκά πυρά, ένας επαναστάτης, ο Σπύρος Καγιαλές, κάνει το σώμα του ιστό και υψώνει εκ νέου τη Σημαία. Ο ανθρώπινος ιστός αναγκάζει τους ναυάρχους των δυνάμεων να διατάξουν παύση του πυρός. Ο Ιταλός ναύαρχος Κανεβάρο, που είχε δώσει την εντολή για τους κανονιοβολισμούς, θα γράψει αργότερα στα απομνημονεύματά του, ότι την εικόνα αυτή, εν μέσω βομβαρδισμών, ένα παλικάρι να κάνει το σώμα του ιστό, δεν θα την ξεχνούσε ποτέ.
Οι πρωτοφανείς βομβαρδισμοί εναντίον του στρατοπέδου των επαναστατών προκαλούν κύμα διαμαρτυρίας σε όλη την Ευρώπη, και μεγάλα συλλαλητήρια. Στις διαμαρτυρίες πρωτοστατούν και οι Αθηναίοι. Οι ΜΕΔ, παρά τις αντιδράσεις των ευρωπαϊκών λαών, δεν υποχωρούν και με διακοίνωσή τους απαιτούν την απόσυρση των ελληνικών δυνάμεων και επανέρχονται στη λύση της αυτονομίας, την οποία Έλληνες και Κρήτες απορρίπτουν εκ νέου. Τότε ο διεθνής στόλος αποκλείει το νησί, εμποδίζοντας τη μεταφορά εφοδίων.
Τα επεισόδια σʼ όλη την Κρήτη παίρνουν πλέον τη μορφή μιας οργανωμένης επανάστασης. Μάχες, με τη συμμετοχή και των ελληνικών δυνάμεων, γίνονται παντού. Στο Ηράκλειο η αντίσταση κορυφώνεται, με τις προκλήσεις του τουρκικού όχλου, στην περιοχή του Γαζίου. Ενώ αργότερα η περιοχή των Αρχανών μετατρέπεται σε επαναστατικό κέντρο.
Λίγο μετά τον αποκλεισμό του νησιού από τις ΜΕΔ, η Τουρκία κηρύττει τον πόλεμο στην Ελλάδα, αναγκάζοντάς την να ανακαλέσει τις δυνάμεις της από την Κρήτη. Ο πόλεμος, ο λεγόμενος ατυχής, διαρκεί από τις 8 Απριλίου μέχρι τις 8 Μαΐου και τελειώνει με ελληνική ήττα.
Τα δραματικά αυτά γεγονότα του βομβαρδισμού του Ακρωτηρίου, αλλά και όσα ακολούθησαν, με τα συλλαλητήρια στην Αθήνα και τις προκλήσεις των Τούρκων στην περιοχή του Ηρακλείου, θα παρουσιάσομε σήμερα, μέσα από τις στήλες της εφημερίδας «Εμπρός» του Δ. Καλαποθάκη, η οποία τα κατέγραψε, με απεσταλμένους της, από την πρώτη στιγμή της ελληνικής απόβασης.
Παράλληλα, από το «Κρητικό Αρχείο» της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος θα παρουσιάσομε τα έγραφα του Ελευθερίου Βενιζέλου και των συνεργατών του αμέσως μετά το βομβαρδισμό προς τον Τιμολέοντα Βάσσο.
Στη συνέχεια, και στο πλαίσιο της στήλης «Τα κείμενα των μεγάλων», θα αναδημοσιεύσομε τα όσα είχε γράψει ο Γεώργιος Σουρής στον «Ρωμηό» για τα δραματικά γεγονότα.
Πηγές- βιβλιογραφία
-Αρχείο εφημερίδας Εμπρός
-Θεοχάρη Δετοράκη, Ιστορία της Κρήτης, Ηράκλειο 1990
-Ιωάννη Σκαλτσούνη, Απομνημονεύματα αναφερόμενα εις την Αναγέννησιν της Κρήτης, εν Χανίοις 1900
-Κωνσταντίνου Γ. Φουρναράκη, Ο βομβαρδισμός, εν Χανίοις 1936
-C. Albin, Lʼ ille de Crete, Παρίσι 1899
-«Κρητικό Αρχείο» Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος
--Τμήματα, Αρχείων, Εφημερίδων και Περιοδικών, Μη Δανειζομένων Βιβλίων, Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου
-Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος
-Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Κρήτης
-Κρήτης Ιστορία, «Τα πρωτοσέλιδα», ειδικό ένθετο της εφημερίδας «Πατρίς», Α΄ μέρος, Ιούνιος 2008
-Ελευθέριος Βενιζέλος, ειδικό ένθετο της εφημερίδας «Πατρίς», Φεβρουάριος 2009
