Ηδιαδρομή μας τώρα περνά από την πόλη της Ιερισσού, μια μεγάλη κωμόπολη που οι κάτοικοί της ασχολούνται κυρίως στην αλιεία, κτισμένη στα ερείπια άλλης αρχαίας πόλης της Ακάνθου, μια από τις ισχυρότερες πόλεις της Χαλκιδικής με ισχυρά τείχη από τα οποία πήρε και το όνομα, του 6ου π.Χ. αιώνα.

Οι κάτοικοί της λέγεται ότι βοήθησαν τον Ξέρξη να σκάψει τη διώρυγα, για να περάσει τα πλοία του και να παρακάμψει το ακρωτήριο του Άθωνα, που προ 10 χρόνια το 490 π.Χ. ο Μαρδόνιος έχασε 300 πλοία και 2.000 άνδρες.

Η διώρυγα είχε μήκος 2 χιλιόμετρα και πλάτος 100 μέτρα. Στο χωριό επίσης Νέα Ροδά θα δούμε ίχνη της αρχαίας αυτής διώρυγας του Ξέρξη, που έφτανε μέχρι την Τρυπητή, απέναντι από το νησάκι Αμολιανή.

Από το Στρατόνιο ο δρόμος μας οδηγεί για τα Στάγειρα της Χαλκιδικής, αρχαίας πόλης και πατρίδας του μεγάλου φιλοσόφου της αρχαιότητας Αριστοτέλη και διδασκάλου του Μεγάλου Αλέξανδρου.

Σταματήσαμε για λίγη ώρα έξω της σημερινής κωμόπολης, που υπάρχει ο ανδριάντας του μεγάλου αυτού ανδρός και πιθανώς και ο τάφος του, διότι εδώ ετάφη με μεγάλες τιμές από τους συμπατριώτες του.

Ο ανδριάντας είναι σε φυσικό μέγεθος ανδρός, σε περίοπτη θέση, ανάμεσα σε καταπράσινα δέντρα και χλωροτάπητα άριστα διατηρημένο. Σε ηλικία 18 ετών ο Αριστοτέλης ήρθε στην Αθήνα και έγινε μαθητής του Πλάτωνα. Σπούδασε κοντά του για είκοσι χρόνια ώσπου πέθανε ο δάσκαλός του. Το 342 ο Φίλιππος της Μακεδονίας τον κάλεσε για δάσκαλο του γιου του Αλέξανδρου που ήταν τότε 11 ετών. Η επίδραση της διδασκαλίας στο νέο τότε Αλέξανδρο ήταν τόσο μεγάλη, ώστε να λέει το (ευ ζην το οφείλει στο δάσκαλό του) και ότι τρια πρόσωπα κατά τον Πλούταρχο εκτιμούσε περισσότερο στη ζωή, τη μητέρα του, το δάσκαλό του και τον στρατηγό Φωκίωνα τον Αθηναίο.

Ο Αριστοτέλης, του έμαθε μεταξύ άλλων να σκέπτεται όχι μόνο την Μακεδονία αλλά και ολόκληρη την Ελλάδα. Οταν έγινε βασιλιάς ο Αλέξανδρος έφυγε και ήρθε στην Αθήνα και ίδρυσε Σχολή το Λύκειο, που ονομάστηκε Περιπατητική Σχολή, γιατί δίδασκε τους μαθητές τους περπατώντας. Τον κατηγόρησαν οι Αθηναίοι για άθεο και έφυγε για τη Χαλκίδα.

Λέγεται μάλιστα ότι παρατηρώντας τα ρεύματα του Ευρύπου και αδυνατώντας να δώσει απάντηση, έπεσε στα νερά του και πνίγηκε.

Πίστευ ότι, ό,τι ξέρει ο άνθρωπος είναι αποτέλεσμα των αισθήσεων Ακοής και Όρασης και ότι ο κόσμος είναι ενιαίος και έχει σχήμα σφαιρικό με κέντρο τη γη. Μια μουντή ατμόσφαιρα που ο ήλιος έπαιζε το κρυφτό με τα σύννεφα μας παρακολουθούσε στην πορεία μας, για τον περίγυρο της Σιθωνίας του μεσαίου σκέλους της Χαλκιδικής. Περνάμε ένα - ένα τα χωριά και τις κωμοπόλεις άλλες απλωμένες νωχελικά σε καταπράσινες κοιλάδες και άλλες σκαρφαλωμένες σε γραφικούς λόφους ή αραγμένες ναζιάρικα και πονηρά ψαρολίμανα και βαθυγάλαζους όρμους που οι γλάροι ορμούσαν να εκτοπίσουν τους παρείσακτους φτωχοψαράδες, που τους άρπαξαν βίαια τα δικά τους ψαροτόπια.

Η διαδρομή μας αυτή στο δεύτερο πόδι της Χαλκιδικής, στη Χερσόνησο της Σιθωνίας ήταν πραγματικά μια πανδαισία ψυχικής ομορφιάς και απέριττου κάλλους, το βροχερό αυτό πρωινό του Απρίλη, που ρουφούσαμε αχόρταγα κάθε γωνιά ομορφιάς, κάθε ρανίδα βροχοσταλιάς και αρωματισμένης ατμόσφαιρας πεύκου.

Η εικόνα ήταν ανεπανάληπτη με τα πεύκα να φιλούν λαχταριστά τα δαντελωτά ακρογιάλια και οι ψηλές κορφές τους ν΄ ατενίζουν τον περήφανο Άθωνα σε μια υπέρτατη ικεσία προσευχής και ταπεινότητας.

Τί άλλο αλήθεια μπορεί να ζητήσει η ψυχή του ανθρώπου για να γαληνέψει μέσα στην πάνθεη αυτή ομορφιά της δημιουργίας και να αναφωνήσει το “Ως εμεγαλύνθη τα έργα Σου Κύριε πάντα εν Σοφία εποίησες”. Μεσημβρινό φαγητό πήραμε στη γραφική κωμόπολη του Νέου Μαρμαρά και αφού κάναμε μια επίσκεψη αστραπή στα μεγαθήρια τουριστικά συγκροτήματα του Πόρτο Καράς, που είναι δίπλα (το “Μελίτων” και τη “Σιθωνία”), αναχωρούμε για Θεσσαλονίκη, που φτάνουμε νωρίς το απόγευμα, για να επισκεφθούμε και το Αρχαιολογικό Μουσείο με τους ανεκτίμητους θησαυρούς της Βεργίνας.

Διανυκτερεύσαμε στο ίδιο ξενοδοχείο, το “Μετροπόλιταν” και νωρίς το πρωί της Πέμπτης της Διακαινησίμου, πήραμε το δρόμο της επιστροφής για την Ιθάκη μας, το Ηράκλειο.

Ολοκληρώνοντας το οδοιπορικό μου στην περιοχή αυτή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, θα ήθελα να γνωρίσω στους αναγνώστες τα πιο αξιόλογα ιστορικά και αξιοθέατα σημεία των περιοχών αυτών.

Ετσι, στην περιοχή του νομού Σερρών και στην πόλη των Σερρών, τα πιο αξιοθέατα και ιστορικά μνημεία τα οποία μπορούν να επισκεφθούν είναι:

α) Στην κεντρική πλατεία της πόλης βρίσκεται το Μπεζεστένι, κτίσμα του 17ου αιώνα κτισμένο κατά το πρότυπο των βυζαντινών αγορών, πιθανώς από Ελληνα αρχιτέκτονα. Το κτίσμα αυτό χρησιμοποιείτο από τους Τούρκους σαν αγορά υφασμάτων, που ήταν πολύ αγαπητές και συνηθισμένες στις μουσουλμανικές πόλεις. Ο Τούρκος περιηγητής του 17ου αιώνα Εβλια μας το περιγράφει θαυμάσιο και μολυβδοσκέπαστο.

Στην Ελλάδα σώζονται σήμερα μόνο δύο Μπεζεστένια: της Θεσσαλονίκης και των Σερρών. Σήμερα στο κτίσμα αυτό στεγάζεται το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.

β) Η παλιά Μητρόπολη της πόλης. Πρόκειται για τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, με νάρθηκα, που χτίστηκε τον 11ο αιώνα στη θέση παλαιότερης βασιλικής. Το 1849 και το 1913 καταστράφηκε από πυρκαγιές.

Το ιερό βήμα διέθετε ψηφιδωτό του Απόστ. Ανδρέα, που σήμερα βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο.

γ) Ο λεγόμενος Πύργος του Ορέστη, το σπουδαιότερο κτίσμα από την οχύρωση της πόλης, του 1350, κτισμένη από τον Σέρβο βασιλιά Στέφανο Λουσάν.

δ) Το Τζαμί του Αχμέτ - πασά που χτίστηκε το 1942, από τα ομορφότερα μουσουλμανικά τεμένη της Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Εξαιτίας της ομοιότητας του ρυθμού του, με τους χριστιανικούς ναούς, ονομάστηκε από τους Σερραίους Αγία Σοφία.

3) Το Τζαμί Κοτζά - Μουσταφά του 16ου αιώνα. Σήμερα σώζεται μόνο ο θόλος του. Και στην κοντινή περιοχή της πόλης, το ιστορικό Μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου, του 1257-78, στο οποίο μόνασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο πρώτος Πατριάρχης μετά την άλωση της πόλης από τους Τούρκους, Γεώργιος Σχολάριος όπου και πέθανε και ετάφη.

Στην ευρύτερη περιοχή του νομού μπορούμε να δούμε το Σπήλαιο της Αλιστράτης, από τα μεγαλύτερα και ωραιότερα σπήλαια της Ελλάδας, με προθάλαμο ύψους 8 μέτρων και θάλαμο υποδοχής μήκους 100 μετ. πλατ. 60 μέτρων. Και ύψος 20-30 μέτρων καλύπτει δε έκταση 3.000 τ.μ.

Στην περιοχή αυτή και η γραφική λίμνη της Κερκίνης που καλύπτει έκταση 61 τ.χ. που αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση υγροβιότοπου, στην οποία διαβιούν 300 είδη και πλέον πουλιών, 30 είδη ψαρών και είναι από τους 11 ελληνικούς υγρότοπους. Δημιουργήθηκε το 1932 με την κατασκευή του φράγματος του ποταμού Στρυμόνα.

Στους πρόποδες του όρους Μπέλες κοντά στη λίμνη της Κερκίνης, βρίσκεται το μεγαλύτερο χωριό του δήμου της περιοχής, η Βυρωνεία που στο σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης, κάτω από ένα αιωνόβιο πλάτανο, υπογράφηκε στις 14 Ιουλίου 1913, η ανακωχή μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, παρουσία του τότε βασιλιά Κωνσταντίνου και του Ελευθέριου Βενιζέλου, με την οποία έληξε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και στην οποία οι Βούλγαροι αποδέχθηκαν τους όρους που έθεσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

Στο νομό της Δράμας και στην πόλη της Δράμας ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τις απερίγραπτου φυσικού κάλλους Πηγές της Αγίας Βαρβάρας, μια θάλασσα από αναβλύζοντα γάργαρα νερά να σχηματίζουν μικρές και μεγάλες λίμνες νερού, με αιωνόβια καταπράσινα πλατάνια και άλλα υδρόφιλα δέντρα και φυτά και γύρω να φιγουράρουν οι παλιές μορφές παραδοσιακών νερόμυλων όπως αυτός του Ζώνκε και οι σιωπηλές πολυώροφες καπναποθήκες των Εβραίων μεγαλεμπόρων Χέρμαν και Γιόσεφ Φαρατζή, που τους εξαφάνισαν το 1943 οι Ναζί.

Λίγες εκατοντάδες μέτρα βρίσκεται ο Δημοτικός Κήπος, ένα θαύμα πράσινου μεγαλείου με σιντριβάνια, παιδικές χαρές, αναψυκτήρια, χώρους αθλοπαιδιών και δεξαμενές νερού.

Ανάμεσα στα παραδοσιακά καταστήματα, στους πεζόδρομους, τις εμπορικές στοές περπατώντας θα δούμε και το ιστορικό για την πόλη και πασίγνωστο Καφέ “Ελευθερία”. Ανάμεσα δε στις πολλές βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, ξεχωρίζουν αυτές της Αγ. Σοφίας του 10μ.Χ. αιώνα, της Αγίας Βαρβάρας, του Αγ. Νικολάου και των Ταξιαρχών. Ξεχωρίζουν ακόμη τα Βυζαντινά Τείχη μηκ. 850 μέτρων. Το Τζαμί του Μεχμέτ - Αγά του 17ου αιώνα και του Κουσσαλμή - Τζαμί με αξιόλογες τοιχογραφίες της Τουρκοκρατίας.

Στην περιοχή της πόλης της Καβάλας και 17 χιλιόμετρα απ’ αυτήν, θα δούμε στο χώρο της πόλης των αρχαίων Φιλίπππων, τα ερείπια των αρχαίων τειχών, τμήμα της Εγνατίας οδού που έτεμνε διαγώνια την πόλη και που συνέδεε στα χρόνια της Ρωμαϊκής και Βυζαντινής περιόδου το Δυρράχιο με το Βυζάντιο, την Αρχαία Αγορά, μνημειακό οικοδόμημα, μήκους σχεδόν 150 μέτρων και πλάτους 70 με την πλακόστρωτη πλατεία και το βήμα, την Ρωμαϊκή Αγορά και την Παλαίστρα, τα ερείπια των ρωμαϊκών λουτρών του 3ου μ. Χ. αιώνα το θέατρο, ένα από τα μεγαλύτερα της αρχαιότητας, που σώζεται σε καλή κατάσταση σήμερα, τον Οκτάγωνο Ναό του 4ου π. Χ. αιώνα, και τις τρεις βασιλικές του 4ου και 6ου μ. Χ. αιώνα.

Στην πόλη δε της Νέας Καρβάλης, και στον λαμπρό ναό της πόλης, θα δούμε τη χρυσή λάρνακα με το λείψανο του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου που έφεραν οι πρόσφυγες το 1924 από την Καππαδοκία.

Στην περιοχή του νομού της Ξάνθης, και στην πόλη της Ξάνθης, μπορούμε να δούμε το ναό του Τιμίου Προδρόμου, κτίσμα του 1839, Τρίκλιτη Βασιλική στο κέντρο της πόλης, το ναό του Ακαθίστου Ύμνου που “φιλοξενεί” εικόνες και κειμήλια μεγάλης ιστορικής αξίας, το ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών και το Δημαρχείο της πόλης του 1830. Στο 26ο χιλμ. από την πόλη της Ξάνθης, βρίσκεται η πρωτεύουσα των Πομάκων με 2.200 κατοίκους, που εκτός από τη γραφικότητα της περιοχής και της πόλης, μπορούμε να δούμε τα τρία ιστορικά Τεμένη της πόλης, όπως το κεντρικό Τέμενος (Τεκέ Τζαμισί), το Τεκέ του Καρατζά - Αχμέτ και της αδελφής του Καρατζά Αισέ. Στην ευρύτερη περιοχή του Εχίνου υπάρχουν οι περίφημες θερμές πηγές και λουτρά του Μπουνταλά - Χότζα, ενός δερβίση που ο Μυράτ Α’ του παραχώρησε την εκμετάλλευση για τις υπηρεσίες που του προσέφερε. Εκεί υπάρχει και ο Τεκές του Μπουταλά Χότζα.

Στο νομό της Ροδόπης και στην πρωτεύουσα του νομού, την Κομοτηνή, μπορούμε μεταξύ άλλων να δούμε τα Βυζαντινά τείχη του 4ου μ.Χ. αιώνα που έγιναν από τον Θεοδόσιο τον Μέγα με σκοπό να προστατεύσει την Εγνατία οδό. Είχαν δε συνολικά 16 πύργους από τους οποίους οι 12 ήταν ορθογώνιοι και οι 4 κυκλικοί. Το ύψος δε των τειχών έφτανε τα 9,60 μέτρα.

Θα δούμε ακόμη το ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τετράκλιτο με νάρθηκα ξυλόστεγο του 1800, στα θεμέλια βυζαντινού ναου, με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του 15ου - 16ου αιώνα. Ο πύργος του Ωρολογίου του 1884, το Γενί - Τζαμί του 1884 (Νέο Τζαμί) και το Εσκί - Τζαμί (παλιό Τζαμί) του 16ου αιώνα και το Πτωχοκομείο Ιμαρέτ. Στην πόλη υπάρχουν πέντε Μουσεία: Το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Λαογραφικό Μουσείο, το Εκκλησιαστικό Μουσείο, το Βυζαντινό Μουσείο και το Μουσείο Καλαθοπλεκτικής.

Στην περιοχή τώρα του νομού Έβρου, στην πόλη της Αλεξανδρούπολης θα θαυμάσουμε τον υπέροχο Φάρο της πόλης που χτίστηκε στα 1880 μαζί με τη δημιουργία του λιμανιού και του σιδηροδρομικού σταθμού της πόλης.

Ο Φάρος έχει ύψος 27 μέτρα και ορατότητα φωτισμού 23 ν. μίλια.

Στην πόλη ακόμη θα δούμε το κτίριο της Ζαρίφειας Παιδ. Ακαδημίας του 1900 και το Ναό του Αγ. Νικολάου του 1900 που τα δύο του καμπαναριά χτίστηκαν το 1908 και ήταν προσφορά του προξένου της Αυστρουγγαρίας.

Κοντά στην πόλη και σε απόσταση 12 χιλιομέτρων, στην πόλη της Μάκρης, ο επισκέπτης θα δει το Σπήλαιο του μυθικού Κύκλωπα.

Στο χώρο της αρχαίας Τραϊανούπολης, που βρίσκεται 15 χιλιόμετρα από την Αλεξανδρούπολη, έζησε κατά τον 14ο μ. Χ. αιώνα η Αγ. Γλυκερία. Γόνος αριστοκρατικής καταγωγής, ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό και όταν την υποχρέωσαν να θυσιάσει στον Δία, όπως αναφέρουν οι βιογραφίες της, όχι μόνο αρνήθηκε, αλλά και προσευχήθηκε με αποτέλεσμα να συντριβεί το άγαλμα του Δία.

Τιμωρήθηκε τότε με κρέμασμα από τα μαλλιά, γδάρσιμο της κεφαλής, στέρηση τροφής και τέλος δόθηκε σαν τροφή των λιονταριών. Η μνήμη της γιορτάζεται στην περιοχή στις 13 Μαΐου.

Στην περιοχή υπάρχει το χωριό Τυχερό που το όνομά του το χρωστεί στο ότι στο χωριό αυτό πριν την συνθήκη των Σεβρών, μίλησε εκεί ο Ελευθέριος Βενιζέλος, γεγονός που θεωρήθηκε ότι του έφερε τύχη στην υπογραφή αυτής της συνθήκης και οι κάτοικοι το μετονόμασαν από Μπινστικλί σε Τυχερό το 1953.

Στην ίδια περιοχή και στο χωριό Φυλακτός, θα δούμε τμήματα απολιθωμένου δάσους πριν από 30.000.000 χρόνια, όπως αναφέρεται από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, παλαιοντολόγο Ευάγγελο Βελιτσέλο.

Τεμάχια από τα απολιθωμένα ευρήματα βρίσκονται στο προαύλιο του Κέντρου Οικοτεχνίας του Φυλακτού, ενώ λίγο έξω από το χωριό θα δούμε απολιθωμένη βελανιδιά ύψους 9 μέτρων.

Αξιόλογο μέρος της περιοχής για επίσκεψη είναι και η περιοχή του Δέλτα του Έβρου, που καλύπτει έκταση υγρότοπου 90.000 στρεμμάτων.

Στον υγροβιότοπο αυτό, αναπτύσσονται συνολικά 24 αυτοτελείς φυτοκοινωνίες με 350 είδη φυτικά είδη. Συνολικά δε στην περιοχή του Δέλτα ζουν 46 είδη ψαριών, 40 είδη θηλαστικών και 28 αμφιβίων ερπετών.

Ο υγρότοπος δε αυτός φιλοξενεί από τα 422 είδη πουλιών της χώρας μας, τα 314, υπάγεται δε σ’ ένα από τους 111 προστατευμένους της Συνθήκης Ραμσάρ.

Τέλος, στην περιοχή μεταξύ των πόλεων Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας σε ύψωμα κοντά στο χωριό Πύθιο, βρίσκονται σε ύψωμα, τα ερείπια της αρχαίας Βυζαντινής πόλης του Πυθίου, με το Κάστρο που χτίστηκε στις αρχές του 14ου αιώνα και χρησίμευε ως καταφύγιο και προσωπικό “Ταμείο” του αυτοκράτορα Κατακουζηνού του Στ’. Σώζονται σχεδόν ακέραιοι οι δύο κεντρικοί πύργοι.

Ο μεγάλος τετράγωνος που χρησίμευε σαν κατοικία και ο μικρότερος που είχε στρατιωτικό χαρακτήρα.

Και μια μικρή αναφορά για το υπέροχο Δάσος της Δαδιάς που βρίσκεται περίπου στο μέσο του νομού Έβρου. Καλύπτει δε έκταση προστατευόμενη 73.000 στρεμμάτων και σε περιφερειακή ζώνη 357.000 στρεμμάτων.

Στο χώρο αυτό βρίσκουν καταφύγιο 219 είδη πουλιών, 40 είδη ερπετών και 48 είδη θηλαστικών. Από τα 38 δε είδη αρπακτικών, που απαντούν στην “γηραιά Ήπειρο” , τα 36 τα συναντάμε εδώ, όπως ο Μαυρόγυπας που ζει μόνο στην Ισπανία και εδώ.

Αξίζει ν’ αναφέρω ότι στην περιοχή αυτή της πατρίδας μας, η μουσουλμανική μειονότητα που κατοικεί στη Θράκη, είναι κατά βάση Θρησκευτική και όχι εθνική και αποτελείται από Τούρκους, Πομάκους και Ρομά (Αθίγγανους).

Ετσι, στο νομό Ξάνθης κατοικούν περίπου 42.000 Μουσουλμάνοι από τους οποίους 11.000 είναι Τούρκοι, 25.000 είναι Πομάκοι και 6.000 Ρομά.

Στο νομό Ροδόπης, κατοικούν 67.000 Μουσουλμάνοι από τους οποίους 46.000 είναι Τούρκοι, 12.000 Πομάκοι και 9.000 Ρομά.

Στο νομό Έβρου κατοικούν 11.000 Μουσουλμάνοι, από τους οποίους 2.000 είναι Τούρκοι και 2.000 Πομάκοι.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συντελεστές αυτής της πραγματικά υπέροχης εκδρομής του Πάσχα που οργάνωσε ο Εκδρομικός Μορφωτικός Σύλλογος Ηρακλείου με σκοπό να χαρίσει χαρά, γνώση και ευτυχία στα μέλη του, το Ευέστω κατά τον Δημόκριτον, αρχίζοντας από την ακούραστη και ρέκτη του ωραίου πρόεδρό του, μέχρι το αρμόδιο τουριστικό γραφείο “Vai Travel” που είχε την ευθύνη εκτέλεσής της, αλλά κυρίως τους υπέροχους ανθρώπους, φίλους και μέλη του Συλλόγου που συμμετείχαν σ’ αυτή, που με το ήθος και την εκδρομική συνείδηση που τους χαρακτήριζε, άριστα βοήθησαν σ’ αυτό.

* Ο Μανόλης Σαβοϊδάκης είναι συνταξιούχος δάσκαλος