Το κτίριο της νομαρχίας το 1928, σε φωτογραφία του 1900, όταν επισκέφθηκε το Ηράκλειο ο πρίγκιπας Γεώργιος. Δεξιά είναι το τότε δημαρχείο κι ενδιάμεσα διακρίνεται μέρος των φυλακών.

Το συγκρότημα ήταν στο χώρο του σημερινού πάρκου Θεοτοκόπουλου (φωτογραφία Αλικιώτη).



Ο νομάρχης Ηρακλείου Εμμανουήλ Λυδάκης (από το βιβλίο του Γ. Παναγιωτάκη, “Το Ηράκλειο και η νομαρχία του”)



Ο Κρητικός με ξιφολόγχη κατά του συμπατριώτη του υπουργού των Εσωτερικών, βουλευτή Ηρακλείου Γεωργίου Μαρή. Στην ξιφολόγχη έχει περάσει και τα αιτήματά του. (Γελοιογραφία Κ. Κλώνη, Η Βραδυνή 11 Φεβρουαρίου 1928)

Η κορυφαία μέρα του ξεσηκωμού ήταν η Κυριακή 29 Ιανουαρίου 1928. Την ημέρα εκείνη χιλιάδες κάτοικοι από τα χωριά του Μαλεβιζίου μπήκαν οργανωμένα στην πόλη και ενώθηκαν μαζί με πολλούς άλλους. Κατάφεραν όχι μόνο να πραγματοποιήσουν, επί ώρες, μια τεράστια διαδήλωση, αλλά στην ουσία να πάρουν, για εκείνη την ημέρα, τη διοίκηση του Ηρακλείου στα χέρια τους! Αυτό ήταν που θορύβησε περισσότερο τις αρχές και τη χωροφυλακή. Οι διαδηλωτές πέτυχαν ακόμη και την αποφυλάκιση τόσο του κρατούμενου από τα γεγονότα των Μοιρών, όσο και τριών ακόμη φυλακισμένων για χρέη! Οι επίσημες εκθέσεις της χωροφυλακής έκαναν λόγο για ένα πλήθος περίπου 3000 ανθρώπων, αλλά στις αθηναϊκές εφημερίδες, σχεδόν το σύνολο των οποίων είχε επί μέρες πρώτο θέμα τα γεγονότα του Ηρακλείου, αναφέρθηκαν σε 10-15.000 ανθρώπους! Καταλαβαίνει κανείς το μέγεθος της κινητοποίησης.

Σύμφωνα με τις περιγραφές που διαβάζουμε στις εφημερίδες της εποχής, ο κόσμος που προχώρησε προς το Ηράκλειο κρατούσε, αντί για όπλα, κορμούς δένδρων και έφτασε πεζός στην πόλη. Μερικοί είχαν όπλα, αλλά το πλήθος αντέδρασε καθώς δεν ήθελε να χυθεί αίμα και να επιμείνει στην ειρηνική αλλά δυναμική διαδήλωση.

Από νωρίς τα ξημερώματα εκείνης της ημέρας οι καμπάνες των χωριών του Μαλεβιζίου ξεσήκωσαν τον κόσμο, που ήδη από την προηγούμενη συζητούσε το ενδεχόμενο την επομένη να κατέβει στη Χώρα (έτσι λένε ακόμη το Ηράκλειο στα χωριά), να διεκδικήσει τα δίκαιά του και να ζητήσει την αποφυλάκιση εκείνων που ήταν κρατούμενοι για τα άδικα χρέη αλλά και τα επεισόδια των Μοιρών.

Οι κάτοικοι συγκεντρώνονταν στις πλατείες των χωριών κι από κει κατέβαιναν στον κεντρικό δρόμο και στη συνέχεια ενώνονταν με τα άλλα χωριά, για να μπουν οργανωμένα στην πόλη, από το δρόμο της Μεσαράς. Τα ελάχιστα αυτοκίνητα που υπήρχαν δεν κατάφεραν να κινηθούν καθώς η κατάσταση των δρόμων ήταν απελπιστική. Το γεγονός αυτό οδήγησε τους διαδηλωτές να θέσουν και το θέμα των συγκοινωνιακών υποδομών στο νησί. Επικεφαλής της πορείας ήταν ο γηραιός αγωνιστής κατά της Τουρκοκρατίας καπετάν Μιχάλης Χατζάκης, από τον Άγιο Μύρωνα.

Η πρώτη στάση έγινε στον Γιόφυρο ώστε να φτάσουν όλες οι πορείες των διαδηλωτών. Εκεί μάλιστα διαβάστηκε και ψήφισμα, το οποίο θα παραδιδόταν αργότερα στο νομάρχη. Οι συγκεντρωμένοι στον Γιόφυρο ήταν πάνω από 2.000, γράφει η εφημερίδα «Η Πρωία» της Παρασκευής 3 Φεβρουαρίου 1928. Η εφημερίδα είχε όλη την εβδομάδα κεντρικό θέμα τα γεγονότα του Ηρακλείου και στο συγκεκριμένο φύλλο παρουσίασε ένα χρονικό της μεγαλειώδους κινητοποίησης.

Την ίδια ώρα που στον Γιόφυρο έφταναν οι πρώτοι πεζοπόροι από το Μαλεβίζι, στο κέντρο της πόλης οι κομμουνιστές του Ηρακλείου οργάνωναν πολιτικό μνημόσυνο για τον Λένιν, στο θέατρο Πουλακάκη. Την τελευταία όμως στιγμή ο ιδιοκτήτης του θεάτρου, μετά από οδηγίες προφανώς της χωροφυλακής, δεν έδωσε το χώρο και η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις Τρεις Καμάρες, όπου συγκεντρώθηκαν περίπου 200 κομμουνιστές, στους οποίους άρχισε να μιλάει ο κοινοτάρχης του Μαράθου Στέλιος Παπαδομιχελάκης. Τότε επενέβη και τους διέλυσε η χωροφυλακή, με τη δικαιολογία ότι δεν είχαν άδεια για την εκδήλωση, ενώ στο λιμάνι υπήρχαν αγγλικά πολεμικά πλοία κι έπρεπε να αποφευχθούν οι κομμουνιστικές εκδηλώσεις, όπως είπε ο επικεφαλής. Ο πραγματικός κίνδυνος βέβαια ήταν να ενωθούν με τους αγρότες. Λίγο αργότερα, οι κομμουνιστές εντάχθηκαν στη διαδήλωση, αλλά προκλήθηκαν και επεισόδια με διαδηλωτές και πολλοί αποχώρησαν.

Γύρω στις 11 το πρωί ο νομάρχης Λυδάκης, μαθαίνοντας για την κάθοδο των κατοίκων του Μαλεβιζίου πήγε με όχημα στον Γιόφυρο προκειμένου να τους πείσει να μην μπουν στην πόλη. Δεν τα κατάφερε όμως και, αντιθέτως, προκάλεσε την οργή και τις αποδοκιμασίες των διαδηλωτών. Τότε, σε μια «πολιτικάντικη» κίνηση, προσκάλεσε τον καπετάν Μιχάλη Χατζάκη να μπει στο αυτοκίνητό του και να εισέλθουν μαζί στην πόλη. Οι διαμαρτυρίες έγιναν ακόμη πιο έντονες, και οι διαδηλωτές κατέστησαν σαφές στον ίδιο τον παλιό επαναστάτη ότι αν μετακινηθεί με το νομάρχη, δεν είναι μέλος της διαδήλωσης. «Θα μείνεις μαζί μας, διαφορετικά να γυρίσεις πίσω», του είπαν. Κι έτσι ο Χατζάκης παρέμεινε επικεφαλής της πορείας, η οποία είχε μεγαλώσει σημαντικά φτάνοντας, το μεσημέρι, έξω από τη Χανιώπορτα. Εκεί τους υποδέχτηκε ένα μεγάλο πλήθος από Ηρακλειώτες, ενώ στους δρόμους της πόλης ήταν επίσης συγκεντρωμένοι χιλιάδες κάτοικοι, που ενσωματώθηκαν στη διαδήλωση. Με τους διαμαρτυρόμενους τάχτηκαν και οι Μικρασιάτες πρόσφυγες.

Φτάνοντας στη νομαρχία, διάβασε το ψήφισμα από ένα παράθυρο του κτιρίου ο δάσκαλος Ιωάννης Ζωγραφάκης, από τα Κεράσια, και στη συνέχεια επιτροπή το παρέδωσε στο νομάρχη. Στο ψήφισμα, εκτός από τα αιτήματα για μείωση ή κατάργηση φόρων, ενίσχυση της σταφιδοπαραγωγής, μέσω της μείωσης της φορολογίας και της εξομοίωσης με την κορινθιακή, κατάργηση των «πορτιάτικων» (τα τέλη που πλήρωνε κάποιος για να μπει από την πύλη Παντοκράτορα!), την κατασκευή των δρόμων κ.α., οι συγκεντρωμένοι έθεσαν και άλλα σημαντικά θέματα: τη δίωξη των καταχραστών του δημοσίου και των ζωοκλεπτών, την κατάργηση των ποσοστών που έπαιρναν οι εφοριακοί υπάλληλοι σε κάθε ποσό που βεβαίωναν και την απόλυση των κρατουμένων για τη διαδήλωση των Μοιρών αλλά και τα χρέη προς το δημόσιο.

Ενώ αποκήρυξαν τους βουλευτές αλλά και τους κομμουνιστές!

«Διαδηλούμεν ότι αποκηρύσσομεν τους βουλευτάς Ηρακλείου ουδόλως ενδιαφερθέντας δια τα ζητήματα του τόπου και κηρυσσόμεθα αντιμέτωποι των κομμουνιστών», ανέφεραν χαρακτηριστικά. Το σημείο πάντως αυτό, αν και διαβάστηκε, δεν συμπεριλήφθηκε στο κείμενο που παραδόθηκε στο νομάρχη. Όμως δημοσιεύτηκε στην «Αγροτική Κρήτη» την επομένη, Δευτέρα 30 Ιανουαρίου. Προφανώς το κείμενο δόθηκε στην εφημερίδα για να προλάβει τη δημοσίευσή του, αλλά δεν ειδοποιήθηκε ότι δεν περιλήφθηκε στο κείμενο προς το νομάρχη. Μάλιστα την επομένη η «Αγροτική Κρήτη» διαμαρτυρήθηκε γι αυτό με πρωτοσέλιδο σχόλιό της. Πιθανώς είχε δεχτεί διαμαρτυρίες βουλευτών!

Παράλληλα οι διαδηλωτές έδιναν προθεσμία 8 ημερών για την αποδοχή των αιτημάτων, διαφορετικά δήλωναν ότι θα έμπαιναν στην πόλη ένοπλοι! Ενώ εξέλεξαν επιτροπή προκειμένου να επιδοθεί το ψήφισμα και να φτάσει μέχρι τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Στην επιτροπή μέλη ήταν οι: Καπετάν Μιχάλης Χατζάκης (Άγιος Μύρων) , Διονύσιος Ζουδιανός (Δαφνές), Στυλιανός Ορφανός (Βούτες), Ζαχαρίας Αϊνικολιώτης (Σίββας), Νικόλαος Πουλάκης (Πετροκέφαλο), Εμμ. Πατούχας (Πυργού), Ιωάννης Ζωγραφάκης (Κεράσια), Στυλιανός Βαρβεράκης (Αυγενική), Δρ. Κουβιδάκης (Σταυράκια) , Αντ. Γρηγοράκης (Κρουσώνας), Μιχαήλ Ξυλούρης (Σάρχος), Θρασ. Ανδρεαδάκης (Κιθαρίδα), Κ. Κατσακός (Κορφές), Εμμ. Α. Γιανναδάκης (Τύλισσος), Μυρ. Πρινάρης (Πενταμόδι), Εμμ. Χρονάκης (Άνω Ασίτες), Ιω. Καραγιωργάκης (Κάτω Ασίτες), Αντ. Χελιδόνης (Βενεράτο), Αναστάσιος Κυριαζής, πρόεδρος προσφύγων, Στυλιανός Κωνσταντινίδης, Αφεντούλης, Ραπίδης, Δαμ. Μιχαηλίδης, Κωνστ. Μπακαλάκης.

Ο λαός διοικούσε!

Μόλις παρέλαβε το ψήφισμα ο νομάρχης επιχείρησε να μιλήσει και πάλι στο πλήθος, αλλά αποδοκιμάστηκε έντονα και αναγκάστηκε να διακόψει την ομιλία του και νʼ αποχωρήσει. Οι συγκεντρωμένοι με συνεχή συνθήματα ζήτησαν την παραίτηση του νομάρχη αλλά και του γενικού διοικητή Τίτου Γεωργιάδη, ενώ αξίωσαν την άμεση αποφυλάκιση του Δασκαλάκη, κρατούμενου απʼ τα γεγονότα των Μοιρών, και των 3 φυλακισμένων για χρέη στο δημόσιο. Ο νομάρχης αμέσως βγήκε στο παράθυρο δείχνοντας ένα χαρτί, που ήταν η απόφαση για την αποφυλάκιση του Δασκαλάκη! Τόσο είχε πιεστεί από τους διαδηλωτές, ώστε μέσα σε μερικά λεπτά ικανοποίησε το αίτημά τους.

Εκείνη τη στιγμή συνέβη κι ένα ευτράπελο. Νεαρός αγρότης βγήκε στο παράθυρο και χειρονομώντας ζήτησε να γίνει ησυχία. Το πλήθος πράγματι σιώπησε και τότε ο νεαρός φώναξε: «Από τούτη τη στιγμή εγώ είμαι ο νομάρχης»! Ακολούθησε πανδαιμόνιο και ο κόσμος άρχισε να φωνάζει ότι ο λαός κυβερνά κι όχι οι ψεύτες!

Στην ουσία, έτσι ήταν τα πράγματα! Εκείνη την ημέρα ο λαός καθόρισε την πορεία των πραγμάτων στην πόλη. Οι πολιτικές αρχές δεν μπόρεσαν να αντιδράσουν, ούτε η χωροφυλακή ή ο στρατός. Το πλήθος κατέλαβε τη νομαρχία και αφού πήρε τις διαταγές των αποφυλακίσεων, μετέβη σε διαδήλωση στις φυλακές, αναγκάζοντας το διευθυντή να απελευθερώσει τους 4 κρατούμενους. Εκεί παραλίγο να προκληθεί νέο πρόβλημα, όταν στασίασαν οι υπόλοιποι 230 κρατούμενοι και απαίτησαν να απελευθερωθούν κι εκείνοι! Μπροστά στον κίνδυνο να διαφύγουν και οι υπόλοιποι φυλακισμένοι, ειδοποιήθηκε η πυροσβεστική να φέρει πυροσβεστική αντλία και να βρέξει το πλήθος, ώστε να διαλυθεί έξω από τη φυλακή. Τότε οι συγκεντρωμένοι όρμησαν στο όχημα, ξυλοκόπησαν τον οδηγό και άδειασαν το νερό! Λίγο αργότερα οι κρατούμενοι αφέθηκαν ελεύθεροι και οι συγκεντρωμένοι διαλύθηκαν, αναμένοντας τις αποφάσεις της κυβέρνησης για τα υπόλοιπα αιτήματά τους.

Από τις φυλακές βγήκαν οι, Εμμανουήλ Δασκαλάκης, κρατούμενος για τα γεγονότα των Μοιρών, Ιωάννης Χατζάκης, από το Κράσι, Βασίλειος Φασάλος (πιθανώς Βασάλος) από τʼ Ανώγεια και Ιωάννης Τσαγκαράκης, κρατούμενοι οι τρεις τελευταίοι για χρέη στο δημόσιο.

Αγχόνη για τους καταχραστές!

Το απόγευμα της ίδια ημέρας του μεγάλου συλλαλητηρίου του Ηρακλείου οργανώνονται μεγάλες συγκεντρώσεις στη Νεάπολη Λασιθίου και στον Άγιο Θωμά Ηρακλείου, και εκφράζεται η συμπαράσταση στα αιτήματα του Ηρακλείου. Η άμεση κινητοποίηση σε μια εποχή που δεν υπάρχουν μέσα άμεσης επικοινωνίας, πέραν από τον τηλέγραφο και μερικά τηλέφωνα, εξασφαλίζεται με κωδωνοκρουσίες!

Στη Νεάπολη συγκεντρώνονται κάτοικοι από τα γύρω χωριά του Μεραμβέλλου και εγκρίνουν πανομοιότυπο με του Ηρακλείου ψήφισμα, με το οποίο αποκηρύσσουν τους βουλευτές του Λασιθίου και επιπροσθέτως ζητούν να οδηγούνται στην αγχόνη οι καταχραστές του δημοσίου και όσοι τους προστατεύουν. Εκλέγεται και επιτροπή από τους εκπροσώπους των χωριών, στην οποία συμμετέχουν οι, Κωνστ. Τσιχλής ή Σπίθας (Νεάπολη), Αντώνιος Βαρούχας (Βουλισμένη), Αντ. Ρουμπελάκης (Βρύσες), Μιχ. Τατσέρης (ίσως Δατσέρης- Λατσίδα), Αθανάσιος Ζουράρης (Βραχάσι) Δημήτριος Λυράκης (Νικηθιανό) και Κ.Ε. Συλλιγάρδος (Μίλατος).

Λίγες ώρες μετά το συλλαλητήριο του Ηρακλείου, πραγματοποιείται νέα συγκέντρωση και στον Άγιο Θωμά Μονοφατσίου, με τη συμμετοχή των κατοίκων των χωριών του άλλοτε δήμου Μεγάλης Βρύσης. Οι εφημερίδες γράφουν ότι συγκεντρώθηκαν σε λίγες ώρες πάνω από 3.000 άνθρωποι από τα χωριά Αγία Βαρβάρα, Αδράχτια, Περβολιανά, Μεγάλη Βρύση, Λαράνι, Δούλι, Κόλενα, Γένα, Κουτού, Καστέλλι, Δαμάνια, Αρκάδι κ.α. Στους συγκεντρωμένους μίλησαν οι Ι. Κοσμαδάκης, Χ. Βασιλάκης και Δημ. Ιερωνυμίδης, ενώ εγκρίθηκε ψήφισμα πανομοιότυπο του Ηρακλείου. Στην επιτροπή που εκλέχτηκε συμμετείχαν οι Στυλ. Κρεβετζάκης, Εμμ. Φραγκιουδάκης, Χ. Βασιλάκης, Γ. Τσιλεντάκης, Ξεν. Στρατάκης, Γ. Γαβαλάκης, Χ. Τερζάκης, Ε. Κοσμαδάκης, Ε. Πιτσιδιανάκης, Γ. Ν. Σμπώκος, Ν. Χαμηλάκης, Ν. Κυριακάκης, Δ. Ιερωνυμίδης, Ν. Μανουσάκης, Γ. Ε. Σεβαστάκης

Κυβερνητικές υποσχέσεις

Το μεγάλο συλλαλητήριο του Ηρακλείου, και οι άλλες κινήσεις που έδειχναν πλέον ότι η εξέγερση ήταν γενικευμένη, θορύβησαν την κυβέρνηση. Ο γενικός διοικητής Τίτος Γεωργιάδης καλείται επειγόντως στην Αθήνα και συναντάται με τον πρωθυπουργό, τον υπουργό Οικονομικών Γεώργιο Καφαντάρη και τον υπουργό Στρατιωτικών Αλέξανδρο Μαζαράκη.

Συνεδριάζει αμέσως, την Τρίτη 31 Ιανουαρίου, το υπουργικό συμβούλιο και ο πρωθυπουργός Αλέξανδρος Ζαΐμης, που έχει και το υπουργείο Εσωτερικών στο οποίο υπάγεται η χωροφυλακή, και ο υπουργός Δικαιοσύνης Θεόδωρος Τουρκοβασίλης, που ανήκει στο κόμμα του Μεταξά, διατάσσουν τη σύλληψη των πρωταγωνιστών ώστε να αποφευχθούν νέες κινήσεις και να μην πραγματοποιηθούν τα νέα συλλαλητήρια που έχουν ήδη ανακοινωθεί σʼ όλο το νησί. Διατάσσουν ακόμη τη σύλληψη των κομμουνιστών του Ηρακλείου, που συμμετείχαν στο μεγάλο συλλαλητήριο, και τη δίωξή τους με ιδιαίτερες, αυστηρότερες, κατηγορίες.

Η κυβέρνηση, παράλληλα, μπροστά στο διογκούμενο κύμα των αντιδράσεων, προσπαθεί με υποσχέσεις να πείσει τους Κρήτες να σταματήσουν τις κινητοποιήσεις τους. Μεταξύ των άλλων αποφασίζει την τμηματική καταβολή των φόρων, την αναστολή των προσωποκρατήσεων για χρέη, ενώ ανακοινώνεται η σύνταξη νομοσχεδίου για τη φορολογική εξίσωση της κρητικής με την κορινθιακή σταφίδα, με τον ορισμό φόρου 1,2 δραχμών την οκά και για τις δύο. Ακόμη δίνονται υποσχέσεις για τη χορήγηση κτηματικών δανείων, την εκτέλεση έργων οδοποιίας και τη διευκόλυνση των φορολογουμένων για σειρά άλλων φόρων.

Σε ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά το υπουργικό συμβούλιο δίδεται μήνυμα αδιαλλαξίας, που φυσικά προκαλεί νέες αντιδράσεις. Στο ανακοινωθέν για τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, αναφέρεται: «Όσον αφορά τας σκηνάς της Κρήτης, ο κ. υπουργός Οικονομικών επληροφόρησε τους συναδέλφους του ότι πριν ή λάβωσι χώραν αύται είχεν ήδη εκδώσει διαταγήν προς τας οικονομικάς υπηρεσίας συνιστών εις ταύτας την χαλάρωσιν των πιεστικών μέτρων περί την είσπραξιν των καθυστερουμένων φόρων, ανέφερε δε ότι η ασκηθείσα εξαιρετική πίεσις κατά τας τελευταίας εβδομάδας, απόρροια παρατηρηθείσης μεγίστης καθυστερήσεως εν τη εισπράξει των αμέσων φόρων, θα αποφεύγεται του λοιπού καθʼ όλον το Κράτος, καθιερουμένου συστήματος εισπράξεως ασφαλίζοντος μεν το δημόσιον αλλʼ εν ταυτώ διευκολύνοντος τους φορολογουμένους. Το Υπουργικόν εν τούτοις Συμβούλιον δεν ηδύνατο να παρίδη τα λαβόντα χώραν έκτροπα επί μειώσει του γοήτρου του Κράτους και εν ομοφωνία απεφάσισε να διατάξη αυστηράς ανακρίσεις, κατόπιν των οποίων θα τιμωρηθώσι, τόσον οι πολίτες οι παραβιάσαντες τον νόμον όσο και αι αρχαί αι τυχόν παραμελήσασαι το καθήκον των. Είνε περιττόν να προστεθή ότι περατωθεισών των απαραιτήτων διατυπώσεων θέλει τεθή προσεχέστατα εις εφαρμογήν ο ήδη εψηφισμένος νόμος περί αγροφυλακής και ότι η κατασκευή έργων συγκοινωνίας αποτελεί ένα των κυρίων της κυβερνήσεως σκοπών ούτινος η εκπλήρωσις επίκειται δια της συνομολογήσεως της περί οδοποιίας συμβάσεως».

Παραίτηση της κυβέρνησης

Τα γεγονότα της Κρήτης συμπίπτουν με σοβαρά εσωτερικά προβλήματα στην κυβέρνηση τα οποία εντείνονται από την εξέγερση των Κρητικών. Στις 3 Φεβρουαρίου ο υπουργός Γεωργίας Αλέξανδρος Παπαναστασίου υπέβαλε την παραίτησή του, διαφωνώντας σχεδόν με το σύνολο της κυβερνητικής πολιτικής. Αφορμή όμως ήταν η επιμονή του αρμόδιου υπουργού Συγκοινωνιών, μετέπειτα δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, να αναθέσει σκανδαλωδώς τα έργα οδοποιίας της χώρας στην εταιρεία Μακρή, χωρίς αυτή να έχει προσφέρει τους πιο συμφέροντες όρους. Τα έργα οδοποιίας θα γίνονταν από τα δάνεια που έπαιρνε η Ελλάδα.

Η παραίτηση Παπαναστασίου, που ήδη εξέφραζε ανοικτά τη διαφωνία του με την κυβερνητική πολιτική, συμπαρέσυρε σε πτώση την κυβέρνηση Ζαΐμη, την ίδια μέρα. Ο ίδιος ο Ζαΐμης ανέλαβε, πάντως, τη συγκρότηση και της επόμενης κυβέρνησης, στις 8 Φεβρουαρίου, με ελάχιστες αλλαγές: στη θέση του Αλέξανδρου Παπαναστασίου τοποθετήθηκε ως υπουργός Γεωργίας ο Γεώργιος Εξηντάρης και εισήλθε στην κυβέρνηση, για να αντιμετωπίσει τις κινητοποιήσεις των Κρητικών, ο βουλευτής Ηρακλείου Γεώργιος Μαρής, πολιτικός φίλος του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου, υπουργού Εξωτερικών τότε και αρχηγού ενός εκ των βενιζελογενών, κεντρώων κομμάτων της συμμαχικής κυβέρνησης. Ο Μαρής ανέλαβε το υπουργείο Εσωτερικών (με ευθύνη της χωροφυλακής και της δημόσιας τάξης) που είχε μέχρι τότε ο ίδιος ο Ζαΐμης.