Στο θέμα της ευθύνης των πολιτών στη σωστή λειτουργία της δημοκρατίας αναφέρεται ακόμη στη σημερινή του συνέντευξη στην «Π» ο κ Ιωαννίδης. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά, η δημοκρατία απαιτεί πολίτες κι όχι ψηφοφόρους. Όμως πολίτες, με την κλασική έννοια, είναι λίγοι. Με συναίσθηση των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων, των ευθυνών τους.

«Ο πολίτης, όταν καλείται να ασκήσει το βασικό του δικαίωμα, που είναι και το πανίσχυρο όπλο του, πρέπει να ξέρει πώς θα το χρησιμοποιεί. Δεν μπορεί να το χρησιμοποιεί με ιδιοτέλεια», λέει χαρακτηριστικά.

-Σύντομα θα μιλήσω για το θέμα της συμμετοχής των πολιτών. Η δημοκρατία προϋποθέτει πολίτες. Στη χώρα μας, δυστυχώς, οι πολίτες είναι πολύ λίγοι. Οι ψηφοφόροι μπορεί να είναι 7 εκατομμύρια, αλλά οι πολίτες, αυτοί που έχουν συνείδηση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, είναι πολύ λίγοι.

-Κατά την κλασική έννοια.

-Ναι. Ο πολίτης δεν είναι ανεύθυνος. Όλοι παραπονιούνται για τους πολιτικούς, την πολιτική ηγεσία, αλλά τους πολιτικούς ποιος τους κάνει;

-Οι πολιτικοί είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας.

-Δεν εκλέγονται, και μάλιστα το αργότερο κάθε 4 χρόνια; Σας ρωτώ, ποιος εκλέγει τους δημάρχους, τους δημοτικούς συμβούλους; Γιατί μετά έχουν παράπονα οι πολίτες; Εκείνοι δεν τους εκλέγουν, εκείνοι δεν τους επιλέγουν;

-Έχετε παράπονο από τους συντοπίτες σας;

-Δεν έχω παράπονο. Ο πολιτικός δεν δικαιούται να έχει παράπονο. Δικαιούμαι όμως να τους κρίνω κι εγώ. Κι αισθάνομαι ότι τώρα είναι μια εποχή να μιλήσω καθαρότερα επʼ αυτού.

Ο πολίτης, όταν καλείται να ασκήσει το βασικό του δικαίωμα, που είναι και το πανίσχυρο όπλο του, πρέπει να ξέρει πώς θα το χρησιμοποιεί. Δεν μπορεί να το χρησιμοποιεί με ιδιοτέλεια.

-Πιθανολογώ ότι αυτά που λέτε σχετίζονται με γεγονότα και πραγματικές επιλογές των πολιτών.

Δεν μιλάτε, γενικά και αφηρημένα.

-Βεβαίως, και δεν μιλώ μόνο για το ΠΑΣΟΚ. Αναφέρομαι σε όλους. Δεν μπορεί να ψηφίζει ο καθένας με κριτήριο, τι τον συμφέρει προσωπικά, από πού θα επωφεληθεί, με ιδιοτέλεια, κι ύστερα να έχει την αξίωση όλα να λειτουργούν σωστά.

-Αυτό, κύριε Ιωαννίδη, δεν σχετίζεται με το γεγονός ότι ο ίδιος ο πολιτικός μαθαίνει τον πολίτη να του ζητά;

-Πράγματι, είναι φαύλος κύκλος…Την πρώτη ευθύνη, αναντίρρητα, την έχει η πολιτική ηγεσία. Και πολιτική ηγεσία είναι και οι βουλευτές.

Τη δεύτερη ευθύνη την έχει η πνευματική ηγεσία του τόπου. Δείτε το χάλι των πανεπιστημίων. Δείτε τι φαυλότητα υπάρχει. Η δικαιοσύνη, οι δικαστές, όλοι έχουν ευθύνη. Δεν μπορεί να εντοπίζεται η ευθύνη μόνο στον εκάστοτε πρωθυπουργό ή στους αρχηγούς των κομμάτων, παρότι, εξ αντικειμένου και στο θεσμικό επίπεδο, έχουν την πρώτη ευθύνη.

Μπορεί να μην έχουν ευθύνη, για παράδειγμα, οι πολιτικοί ηγέτες για τα ψηφοδέλτια; Μα, εκείνοι αποφασίζουν. Κι ας μην συζητούμε για εσωκομματικές διαδικασίες, με βάση τις οποίες γίνονται οι επιλογές…

-Οι αρχηγοί έχουν την πρώτη και την τελική ευθύνη.

-Κύριε Ανδρικάκη, επιλέγονται με βάση κριτήρια ποιότητας, κριτήρια ικανοτήτων ήθους; Είναι δυνατό το ήθος να μην λαμβάνεται υπόψη; Γιατί φοβούμαι ότι, χρόνια τώρα, ένα από τα πράγματα που λείπουν, είναι το ήθος.

Προχωρώ και παραπέρα όμως. Κι εκεί που αφήνονται οι δυνατότητες επιλογής στους ψηφοφόρους, ποιο είναι το αποτέλεσμα; Γι αυτό μιλώ για την ευθύνη του πολίτη. Υπάρχουν περιοχές που ο ψηφοφόρος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει. Όταν, για παράδειγμα, στην Αʼ Αθηνών το 1974 δεν εκλέγεται ο Βεγλερής, ποιος φταίει; Και δεν είναι το μόνο παράδειγμα, ούτε το πιο κοντινό προς εμάς…

Έχουμε, λοιπόν, όλοι ευθύνη, αλλά κάποτε πρέπει να λέγονται μερικά πράγματα και για την ευθύνη των πολιτών.

-Τέτοιες αναφορές δεν φοβάστε ότι μπορεί να λειτουργήσουν αρνητικά προς εσάς;

-Το έχω πει πολλές φορές, και το έχω πληρώσει. Αλλά δεν με νοιάζει. Μου αξιώνουν να είμαι ψεύτης! Για να τους είμαι ευχάριστος. Δεν είναι δυνατό… Επειδή αρνούμαι να τους πω «ναι, θα κάνω ό,τι μπορώ» και τους λέω την αλήθεια, τους λέω ότι δεν μπορώ να διορίσω το παιδί τους, υπάρχει το ΑΣΕΠ…

-Την ίδια ώρα, όμως, υπάρχουν συνάδελφοι σας που θέλουν να είναι μόνο ευχάριστοι στον πολίτη. Και αυτό που αρνείστε εσείς, το κάνουν.

-Το κάνουν, και ψηφίζονται γι αυτό το λόγο…Ε, αν ο άλλος θέλει να τον κοροϊδεύεις και δεν εκτιμά ότι του λες την αλήθεια, κακό του κεφαλιού του…

Κι εγώ δεν είμαι διατεθειμένος να δεχτώ, αρνούμαι, αυτή την ισοπέδωση, που λέει ότι όλοι οι βουλευτές, όλοι οι πολιτικοί είναι έτσι ή αλλιώς… Δεν δέχομαι ότι είμαι όμοιος με οποιοδήποτε δεν κάνει σωστά τη δουλειά του και θέλει να κοροϊδεύει.

Υπάρχουν καραγκιόζηδες στην πολιτική; Υπάρχουν καραγκιόζηδες ψηφοφόροι; Πολλοί. Ε, λοιπόν, εγώ δεν δέχομαι αυτή τη μεταχείριση. Δεν δέχομαι αυτή την έλλειψη σεβασμού, ούτε από τον πολίτη, ούτε από Πάπα, ούτε από το Σημίτη, ούτε από τον Καραμανλή, ούτε από κανένα.

-Αυτά γιατί τα λέτε τώρα; Έχουμε εκλογές σε λίγο καιρό. Κοστίζουν αυτά...

-Εκλογές… Εδώ είναι ένα άλλο θέμα. Στην πολιτική δεν υπάρχει η άριστη λύση. Υπάρχει η σχετικά καλύτερη λύση ή η λιγότερο κακή. Το βασικό κριτήριο είναι ποιος θα κυβερνήσει, κι αυτό είναι για τον περισσότερο κόσμο. Για πολλούς επίσης είναι αδιάφορο ποιος θα κυβερνήσει, επιλέγουν να στηρίξουν το κόμμα τους, ούτως ή άλλως, αυτό που πιστεύουν ότι τους εκφράζει.

Κάποιοι άλλοι κάνουν την επιλογή τους ούτε καν γιατί θέλουν το κόμμα τους να γίνει κυβέρνηση, ή γιατί το πιστεύουν, ανεξάρτητα από το αν έχει τη δυνατότητα να κυβερνήσει. Επιλέγουν να πάνε με το ρεύμα, με το νικητή! Αυτό είναι ανέντιμο.