
«Ποτέ οι Έλληνες δε δούλεψαν την τέχνη για την τέχνη· πάντα η ομορφιά είχε σκοπό να υπηρετήσει τη ζωή. Και τα σώματα τα ήθελαν οι αρχαίοι όμορφα και δυνατά, για να μπορούν να δεχτούν ισορροπημένο και γερό νου. Κι ακόμα, για να μπορούν –σκοπός ανώτατος– να υπερασπίσουν το άστυ.». (Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο, 1961).
Από την Αρχαία Ελλάδα ο πολιτισμός είναι στενά δεμένος - εννοιολογικά, ετυμολογικά, δεοντολογικά - με την πολιτική, τον πολίτη και την πόλη, καθώς σηματοδοτεί τον αδιάκοπο πολιτικό και κοινωνικό αγώνα του ανθρώπου για ατομική και συλλογική πρόοδο και ευημερία. Σύμφωνα με έναν από τους επικρατέστερους ορισμούς, ο πολιτισμός, με την ευρεία του έννοια, αντιπροσωπεύει σήμερα «το σύνολο των διαφοροποιών στοιχείων, πνευματικών και υλικών, διανοητικών και συναισθηματικών που χαρακτηρίζουν μία κοινωνία ή μία κοινωνική ομάδα. Συμπεριλαμβάνει, εκτός των γραμμάτων και των τεχνών, τον τρόπο ζωής, τα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου, το σύστημα αξιών, τις παραδόσεις και τα δόγματα» (Δήλωση της Παγκόσμιας Συνόδου για την Πολιτιστική Πολιτική, Μεξικό, 1982).
Στη δική μας αντίληψη ο πολιτισμός είναι αλληλένδετος με τη δημοκρατία και την έγνοια για τον συνάνθρωπο. Αποστρέφεται την ιδιοτέλεια, τον ελιτισμό, την παθητικότητα, την αποστασιοποίηση από τα κοινά. Διαφυλάττει και προάγει την μνήμη, συγκρούεται με τον σκοταδισμό και τη βαρβαρότητα. Αντιστέκεται στην αδικία και τον αυταρχισμό. Αμφισβητεί την εξουσία και την αυθεντία. Μάχεται για δικαιοσύνη. Νοιάζεται για τους αδύναμους. Σηματοδοτεί, τελικά, τον αγώνα για την επικράτηση των ανθρωπιστικών αξιών, τη μάχη για κοινωνική πρόοδο, τη διαρκή αναζήτηση της ατομικής και συλλογικής μας ταυτότητας.
Το Ηράκλειο και η Κρήτη έχουν μία βαριά ιστορική, κοινωνική και πολιτιστική παράδοση, που πρέπει πάσει θυσία να διαφυλάξουμε και να αναδείξουμε: είναι ο τόπος που γέννησε τον μινωικό πολιτισμό και αποτέλεσε το λίκνο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, ο τόπος των σπουδαίων δημιουργημάτων και μνημείων της Βυζαντινής περιόδου, αλλά και της Αραβικής περιόδου και της Ενετοκρατίας, της Κρητικής Αναγέννησης, του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, του Ερωτόκριτου και της Ερωφίλης, της μοναδικής στα παγκόσμια χρονικά πολύχρονης αντίστασης του Χάνδακα. Το Ηράκλειο της Μάχης της Κρήτης, των χιλιάδων μαρτύρων και της Θυσίας. Ο τόπος του Νίκου Καζαντζάκη, του Οδυσσέα Ελύτη, του Ιωάννη Κονδυλάκη. Του Νίκου Ξυλούρη, των ριζίτικων, των αγώνων για δημοκρατία και ισότητα. Της Ιωάννας Καρυστιάνη και της Ρέας Γαλανάκη. Του Μουντάκη, του Σκορδαλού, του Σκουλά, του Ψαραντώνη, των Σταυρακάκηδων, των Χαΐνηδων, του Χαρούλη και τόσων ακόμη. Αλλά και των διεθνώς πρωτοπόρων ερευνητών του ΙΤΕ, του Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ. Του Πνευματικού, του Θηραίου και σήμερα του Γραμματικάκη και της Ποϊράζη.
Το Ηράκλειο έχει αλλάξει πλέον: είναι μια σύγχρονη πόλη, όμορφη - παρά τις άσχημες πλευρές της- που πασχίζει, εν μέσω κρίσης, να ικανοποιήσει τις βασικές ανάγκες των πολιτών. Τα τελευταία χρόνια υπήρξε σημαντική πρόοδος, παρά τα λάθη και τις παραλείψεις: έργα υποδομής, δίκτυο πεζοδρόμων, παραλιακό μέτωπο, κατασκευή πολιτιστικού κέντρου, ανάδειξη μνημείων. Αλλά και δημοτικά ιατρεία, κοινωνικό φαρμακείο και παντοπωλείο, Τράπεζα Χρόνου, Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών και Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων, χώροι υποδοχής αστέγων, ξενώνας κακοποιημένων γυναικών, προγράμματα δημόσιας υγείας, παρεμβάσεις κοινωνικής ενσωμάτωσης των Ρομά. Πολλά ακόμη πρέπει να γίνουν: ελεύθεροι χώροι άθλησης, οριστική λύση για το νερό, αναπλάσεις, κοινωνικές υποδομές κ.ά.
Όμως υπάρχει ένα όραμα, που μπορεί να μας φέρει σε μια νέα εποχή κοινωνικής προόδου και ανάπτυξης: η πόλη μας και το νησί μας έχουν τις δυνατότητες να γίνουν το πνευματικό, επιστημονικό, πολιτιστικό και τεχνολογικό κέντρο της Μεσογείου. Για σκεφθείτε πώς θα ήταν αν κατορθώναμε να προσελκύσουμε καλλιτέχνες, συγγραφείς, διανοούμενους, πολιτικοί στοχαστές και ακτιβιστές, φιλόσοφους, ποιητές και επιστήμονες απʼ όλο τον κόσμο. Με εκθέσεις, εκδόσεις, εργαστήρια και σεμινάρια στην πλήρως ανανεωμένη Βικελαία Βιβλιοθήκη. Με το νεότευκτο Πολιτιστικό Κέντρο, να σφύζει από ζωή, φιλοξενώντας πολιτιστικούς θιάσους, μουσικά σχήματα, επιστημονικά συνέδρια, κινηματογραφικές και θεατρικές παραγωγές, να είναι το σπίτι του πολιτισμού και της νεολαίας, με ελεύθερη πρόσβαση για όλους. Με τα πανεπιστημιακά μας ιδρύματα και το ΙΤΕ να οργανώνουν θερινά πανεπιστήμια και διεθνείς επιστημονικές συναντήσεις, συνέδρια ιστορίας, φεστιβάλ νέων τεχνολογιών. Με χώρους υψηλής αισθητικής και λειτουργικότητας ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ και ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΥΣ απʼ όλους, πραγματικές κυψέλες δημιουργίας και μάθησης για τη νέα γενιά, μαγνήτη για τους πολίτες όλου του κόσμου.
Σκεφθείτε πόσο καλό θα είναι για μας και τα παιδιά μας, για την Κρήτη και την Ελλάδα. Αρκεί να δουλέψουμε μεθοδικά, με μεράκι και ομοψυχία. Συνδυάζοντας την έρευνα, την επιστήμη, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, τον τουρισμό με τις κοινωνικές υπηρεσίες και την διασφάλιση των δικαιωμάτων όλων στα δημόσια κοινωνικά αγαθά - γιατί καμιά πόλη δεν μπορεί να είναι φιλική για τους επισκέπτες της αν δεν φροντίζει πρώτα τις ανάγκες των πολιτών της. Την ανάπτυξη με τον σεβασμό στο περιβάλλον και ποιότητα ζωής για όλους. Την υψηλή ποιότητα με το δικαίωμα όλων να την απολαύσουν. Την αγάπη στην παράδοσή μας με τη θαρραλέα.
Ματιά προς το μέλλον. Ας το τολμήσουμε!
*Η Δέσποινα Συγγελάκη είναι αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, υποψήφια με το συνδυασμό «Ηράκλειο Ανοιχτοί Ορίζοντες» του Γιάννη Κουράκη.
www.despoina.eu [email protected]
fb: ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΥΓΓΕΛΑΚΗ

