Ερ.: Γυρίζοντας λίγο πίσω την ιστορία θα ήθελα νʼ αναφερθούμε στην εποχή και την ομάδα που οραματίστηκε το Παγκρήτιο Εκπαιδευτήριο. Ποιοι άνθρωποι ήταν; Ποιες οι συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε η ανάγκη για το συγκεκριμένο εκπαιδευτήριο στο Ηράκλειο;

Απ.: Η ομάδα που ξεκίνησε το «Παγκρήτιον» ήταν παιδιά της γερμανικής Κατοχής. Φοιτούσαν δε φοιτούσαν σε δημοτικό σχολείο λόγω του πολέμου. Ως μαθητές γυμνασίου τη σχολική τους ζωή την ξεκίνησαν με σχολικά κτίρια τον γυναικωνίτη του Αγίου Μηνά και το Βαλιδέ Τζαμί (Ναό του Σωτήρα). Αργότερα πήγαν στο Καπετανάκειο. Μαθητές κατά τμήμα από 70 έως 80. Καθηγητές, καλοί κατά κανόνα άνθρωποι, αλλά πολλοί δεν είχαν τελειώσει ούτε πανεπιστήμιο. Παράλληλα, βέβαια, η γενιά μας, από τα πρώτα της χρόνια, ένιωσε σε βάθος, σε έκταση, ρεαλιστικά, κατά πρόσωπο, τον όλεθρο του πολέμου της δεκαετίας του ʼ40 και την πίκρα του Εμφυλίου. Στη δεκαετία του ʼ50, έφηβοι πλέον μαθητές γυμνασίου ή φοιτητές, ζήσαμε τη φτώχεια και τη διαπίστωση πως οι ξένοι μάς θέλουν για δικά τους συμφέροντα (αμερικανικές βάσεις- Κύπρος κ.ά.).

Δύο δεκαετίες με δυσκολίες και αβεβαιότητες. Όμως, σε πάρα πολλούς από εμάς σιγά σιγά διαμορφωνόταν μια βαθιά διάθεση για μόρφωση, για παιδεία. Ζητούσαμε έναν κόσμο καλύτερο και γνωρίζαμε καλά πως κανείς δε θα μας βοηθούσε, αν δεν προσπαθούσαμε μόνοι μας. Πολλοί από εμάς ξέραμε πως, για να πάμε Πανεπιστήμιο στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη, έπρεπε παράλληλα να βρούμε δουλειά, γιατί οι γονείς μας δεν μπορούσαν να καλύψουν τα έξοδά μας. Δεν είναι μύθος πως ως μαθητές γυμνασίου κόβαμε από το καθημερινό κουλούρι μας, για να αγοράσουμε ένα εξωσχολικό βιβλίο. Γιʼ αυτό, ακόμη και τώρα, οι προσωπικές μας βιβλιοθήκες είναι πολύτιμες.

Βασική νεανική μας, λοιπόν, ανάγκη η μεγαλύτερη προσπάθεια για μόρφωση. Ζητούσαμε παιδεία, χωρίς να μας έχουν ερμηνεύσει ακόμη καλά καλά τη λέξη.

Ερ.: Πώς αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν, κι αυτή η γενιά αποφασίζουν να ιδρύσουν το Παγκρήτιο;

Απ.: Στο Ηράκλειο υπήρχε από παλιά καλή παράδοση στην ιδιωτική εκπαίδευση. Υπήρχε το «Λύκειον ο Κοραής», από το 1905, με πάρα πολλούς μαθητές και με την καταξίωση ότι είχε δώσει στην κοινωνία μας ανθρώπους που διέπρεπαν σε όλους τους χώρους της επιστήμης, του εμπορίου, της τέχνης και της πολιτικής. Ως μαθητές της δεκαετίας του ʼ50 που κάναμε παρέα με μαθητές του «Κοραή», διαπιστώναμε την τεράστια απόσταση που μας χώριζε σε μάθηση πολύπλευρη και σε σκέψη πολυδιάστατη.

Στα φοιτητικά μας χρόνια η λαχτάρα για ευρύτητα μας βοήθησε να δούμε τι γίνεται σε σχολεία ιδιωτικά που είχαν ήδη φήμη, όπως η «Σχολή Μωραΐτη», το «Αρσάκειο», το «Βαρβάκειο» κ.ά. Ζητούσαμε, λοιπόν, κάτι καλύτερο σε παιδεία και σε ήθος. Πιστέψαμε σοβαρά πως μόνο το σχολείο μαζί με την οικογένεια μπορεί να φτιάξει «ΑΡΤΙΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ», όπως γράψαμε στο πρώτο μας φυλλάδιο, που κυκλοφορήσαμε το Μάιο του 1963.

Αξίζει να σημειώσω για την αρχή της ιστορίας μας πως στο Ηράκλειο και σε όλη την Ελλάδα υπήρχε αυτή η ευρύτερη διάθεση για ένα καλύτερο αύριο με συγκεκριμένες προσπάθειες στο σήμερα. Όταν εμείς αρχίσαμε το σχολικό έτος 1963-1964 το Παγκρήτιο, υπήρχε το «Λύκειον Ο Κοραής», οι Σχολές «Μπουρλώτου», το Γυμνάσιο «Κριτσωτάκης» και αργότερα έγινε το Ναυτικό Γυμνάσιο. Τα δε οικονομικά της εποχής αυτής ήταν πολύ χειρότερα από τα σημερινά. Ξεκινήσαμε, λοιπόν, τότε πολύ νέοι σε ηλικία ως ομάδα. Πολύ γρήγορα οι περισσότεροι για διάφορους λόγους απεχώρησαν και μείναμε λίγοι. Αυτό, όμως, δε λέει τίποτε το ουσιώδες. Το σημαντικό είναι πως το Παγκρήτιο δεν ξεκίνησε με ιδιοκτησιακό ενδιαφέρον. Πιστεύαμε και πιστεύουμε πως η παιδαγωγική δουλειά, η δουλειά στο σχολείο είναι συλλογική.

Τον πρώτο λόγο και την κύρια πράξη έχει ο σύλλογος των εκπαιδευτικών κάθε βαθμίδας. Δεν είναι τυχαίο πως επί 50 χρόνια τώρα υπάρχουν απογευματινές συνεδριάσεις, μια φορά την εβδομάδα, του συλλόγου κάθε μονάδας. Εκεί θα συζητηθούν τα προγράμματα διδασκαλίας, οι σχολικές δραστηριότητες, οι δυσκολίες, οι ανάγκες των μαθητών μας.

Ιδιαίτερα σημαντικό για μας είναι το πνεύμα της συνεργασίας των εκπαιδευτικών. Η παιδαγωγική δουλειά σε ένα σχολείο δεν είναι εύκολη υπόθεση. Στο δικό μας χώρο εργασίας καταλήγουν να μείνουν όσοι εκπαιδευτικοί έχουν διάθεση να δουλέψουν πέρα από το καθημερινό ωράριο διδασκαλίας. Ο εκπαιδευτικός που αγαπά την εκπαίδευση και δεν δουλεύει μόνο για το μισθό του έχει να δώσει πολλά.