Της Κατερίνας Μυλωνά

«Οι μύθοι είναι κομμάτια του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, την δική μας ή παλιότερες κοινωνίες, την ίδια την ιστορία, τις εθνικότητες, το δικό μας και το ξένο, ακόμη και τα αισθήματά μας (πόσοι μύθοι δεν συνοδεύουν τον έρωτα;) ανήκουν στη φαντασία, βέβαια, και μʼ αυτό τον τρόπο είναι δηλαδή μέρος της ατομικής, αλλά και της συλλογικής μας ταυτότητας»

Ο ρατσισμός, η θέση της γυναίκας διαχρονικά αλλά και στη σύγχρονη κοινωνία, η βία, η οπλοκατοχή, είναι τα θέματα που η Ρέα Γαλανάκη διαπραγματεύεται στο τελευταίο της βιβλίο «Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα».

«Οι μύθοι είναι κομμάτια του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, τη δική μας ή παλιότερες κοινωνίες, την ίδια την ιστορία, τις εθνικότητες, το δικό μας και το ξένο, ακόμη και τα αισθήματά μας», αναφέρει, σε συνέντευξή της στην «Π».

Το βιβλίο παρουσιάζεται την ερχόμενη Τετάρτη 10 Φεβρουαρίου στις 7.30 το βράδυ στο Παγοποιείον First Floor Underground, σε μια εκδήλωση που διοργανώνουν οι εκδόσεις Δοκιμάκης. Για τη συγγραφέα και το βιβλίο θα μιλήσουν η σχολική σύμβουλος φιλολόγων, κ. Λένα Τζεδάκη, και ο δημοσιογράφος, κ. Κώστας Γραμματικάκης.

Στο βιβλίο είναι έντονο το στοιχείο του μύθου. Πιστεύετε πως οι μύθοι, όπως και αν δημιουργήθηκαν και μένουν ζωντανοί ως τις μέρες μας, γίνονται πολλές φορές ένα με την πραγματικότητα;

«Υπάρχουν χιλιάδες μύθοι, με διαφορετική προέλευση, τύχη, διάρκεια και ισχύ. Εκφράζουν ανά τους αιώνες το συλλογικό υποσυνείδητο, και δεν έχουν σταματήσει να δημιουργούνται καινούριοι. Όταν, π.χ., και σήμερα ακόμη αποκαλούμε «Μήδεια» μια γυναίκα που σκότωσε τα παιδιά της, αναφερόμαστε σε ένα πανάρχαιο μύθο που έχει διεμβολίσει τους αιώνες κι έχει εγγραφεί στο συλλογικό υποσυνείδητο κυρίως –αυτή την περίπτωση – επειδή υπήρξε το θέμα ενός λογοτεχνικού αριστουργήματος, της τραγωδίας του Ευριπίδη.

Οι μύθοι είναι κομμάτια του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, την δική μας ή παλιότερες κοινωνίες, την ίδια την ιστορία, τις εθνικότητες, το δικό μας και το ξένο, ακόμη και τα αισθήματά μας (πόσοι μύθοι δεν συνοδεύουν τον έρωτα;) ανήκουν στη φαντασία, βέβαια, και μʼ αυτό τον τρόπο είναι δηλαδή μέρος της ατομικής, αλλά και της συλλογικής μας ταυτότητας.

Τονίζω όμως ότι διάφοροι μύθοι συχνά χρησιμοποιούνται, με μεταφυσικό τρόπο, από διάφορες κοινωνικές ομάδες εναντίον άλλων κοινωνικών ομάδων. Χρησιμοποιούνται, επίσης, από εξουσίες με σκοπό την επιβολή τους - με μεταφυσικό πάλι τρόπο (ας θυμηθούμε εκείνο το «Ελλάς Ελλήνων χριστιανών»). Για να επιστρέψουμε στο «Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα», ο ευρύτατος στην ανατολική Μεσόγειο μύθος που συνέδεσε στα τέλη του 15ου αιώνα τον Ιούδα με τον Οιδίποδα, που τον βρίσκουμε καταγεγραμμένο και στο μεγάλο και ανώνυμο αναγεννησιακό ποίημα Παλαιά και Νέα Διαθήκη που γράφτηκε εδώ, στον Χάνδακα, σαφέστατα είχε σκοπό να φορτώσει τότε στους Εβραίους όλα τα μεγάλα αμαρτήματα, τα αρχετυπικά αμαρτήματα, ακόμη και αν προέρχονταν από διαφορετικούς πολιτισμούς. Με τη σύγχρονη ορολογία, θα τον ονομάζαμε ρατσιστικό μύθο. Οι ρατσιστικοί μύθοι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, είναι πολύ ανθεκτικοί. Λυπάμαι που το λέω, αλλά ο ρατσισμός εναντίον των Εβραίων έχει ξαναφουντώσει δυστυχώς στις μέρες μας. Παράδειγμα η πριν από λίγες μέρες απόπειρα διπλού εμπρησμού της Συναγωγής στα Χανιά.»

Δίνεται η εντύπωση πως προσπαθείτε να δώσετε στη Γυναίκα τη θέση που πραγματικά της αξίζει στη Ζωή. Επιχειρήσατε να αποκαταστήσετε τις «αδικίες» της σημερινής- αλλά και όχι μόνο- κοινωνίας;

«Με ενδιαφέρει πολύ η θέση της γυναίκας σε κάθε είδους κοινωνία, χωρίς όμως την εύκολη φεμινιστική στράτευση στο λογοτεχνικό μου έργο. Με ενδιαφέρει, δηλαδή, το μείγμα κοινωνικών διακρίσεων εναντίον της (που τείνει να εκλείψει σήμερα στις πόλεις) και μιας εσωτερικής δύναμης, μιας χαμηλόφωνης σοφίας, μιας τρυφερότητας ακόμη, που έχουν αντλήσει από τη ζωή τους οι γυναίκες ζώντας στον κύκλο της οικογένειας : από τις εθιμικές τελετουργίες, τον τοκετό και τον θάνατο, τη φροντίδα των ασθενών, τα φάρμακα και φαρμάκια που παρέχει η φύση, τις δικές τους τέχνες κλπ. Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα αναπτύσσονται, θα έλεγα, τρεις δραματικές ερωτικές ιστορίες, που προσπάθησα να τις προσεγγίσω κυρίως από την πλευρά τριών γυναικών. Η μια είναι μια σύγχρονη γυναίκα, μια νεαρή δασκάλα που ανυποψίαστη έρχεται να δουλέψει σε ένα «άβατο» ορεινό χωριό της σημερινής Κρήτης. Η δεύτερη, η άγνωστη σʼ αυτήν γιαγιά της, που είχε πολιτικά και ερωτικά επαναστατήσει επί κατοχής στο ίδιο χωριό.

Η τρίτη μια μυθική γυναίκα, η μάνα και γυναίκα δηλαδή του Ιούδα από τον παραπάνω μύθο, ένας απόηχο της «δικής μας» Ιοκάστης. Προσπάθησα να έχω έτσι μια διαχρονικότητα στο ζήτημα των γυναικών. Και δεν είναι, φυσικά, τυχαίο που στο «άβατο» ορεινό χωριό η κάθαρση έρχεται όχι από κάποιο από μηχανής θεό, όχι απʼ έξω, αλλά μέσα από την ίδια την άγραφη παράδοση.»