“Π”: Τι κάνουν αυτοί σήμερα που δεν κάνατε εσείς τότε; Τι έλειπε από τη δική σας γενιά; Οργάνωση; Μαχητικότητα;
Αυτά τα είχαμε κι εμείς. Απλώς αυτό που δε μπορούσαμε να κάνουμε τόσο εύκολα είναι οι ταινίες. Σήμερα με μια κάμερα DV μπορείς νʼ αφηγηθείς κάτι. Η αισθητική μιας ταινίας πια έχει πάει στο περιθώριο. Ό,τι βλέπουμε απʼ εξω είναι καταπληκτικές ταινίες με φωτογραφία, σπέσιαλ εφέ κτλ. Σημασία έχει όμως τι έχεις να καταθέσεις μέσα σʼ αυτές τις δύο ώρες, κι εκεί θεωρώ ότι δεν υπάρχει πρόβλημα αν έχει κανείς μια κάμερα με φιλμ 35 mm ή μία DV. Λέω λοιπόν ότι τα παιδιά που ξεκινάνε στα 20 τους χρόνια και θέλουν νʼ ακολουθήσουν τη διαδρομή του κινηματογραφιστή, μπορούν έγκαιρα να φτιάξουν κάτι το οποίο θα τους αποδείξει ότι μπορούν να εκφραστούν μέσα από τον κινηματογράφο, αλλά το δείγμα αυτό θα επιτρέψει και σʼ έναν κόσμο που τους περιβάλλει που είναι οι φίλοι τους και άλλοι κινηματογραφιστές, να τους αποδεχτούν και να τους εντάξουν μέσα στη μικρή ή μεγάλη οικογένεια των κινηματογραφιστών. Εμείς τότε έπρεπε να εξασφαλίσουμε φιλμ, κάμερες… είναι άλλες οι δυνατότητες σήμερα.
“Π”: Με το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης σχετίζεστε από το ξεκίνημα της καριέρας σας με τον «Κλέφτη», και συνεχίσατε με βραβεύσεις κτλ. Φέτος στα 50 του χρόνια, πιστεύετε ότι έχει εξαντλήσει τη δυναμική του;
Όχι, έχει ακόμα δυναμική, μπορεί να κάνει κι άλλα πράγματα. Σίγουρα μετά τα τρία μεγάλα φεστιβάλ (Βερολίνου, Βενετίας και Κανών), το δικό μας είναι μέσα στη δεκάδα των επόμενων φεστιβάλ. Έχει προγράμματα, επαφές με παραγωγούς, συνεργασίες, είναι σε καλό δρόμο. Κι εμένα μου στοιχίζει, όπως και στους νεότερους, που οι ταινίες μας φέτος δε θα πάνε. Αλλά ήταν το μοναδικό μέτρο πίεσης να σπρώξουμε κάπως τα πράγματα, γιʼ αυτό δεν πάνε φέτος οι ταινίες στη Θεσσαλονίκη.
Αλλά στη Θεσσαλονίκη γνωριστήκαμε. Το ʼ65 που ανέβηκα με τον «Κλέφτη» εκεί γνώρισα τον Παναγιωτόπουλο, τον Αγγελόπουλο, τον Λάκη Παπαστάθη, τον Κώστα Ζώη, σιγά-σιγά μαζευτήκαμε και φτιάξαμε αυτή την παρέα, η οποία ήταν πολύ ενωμένη. Βεβαίως η ένωση δεν κρατάει πολλά χρόνια, αρχίζουν οι διαχωρισμοί -ζούμε στην Ελλάδα- αλλά η Θεσσαλονίκη ήταν μια αφορμή να κουβεντιάσουμε, να ερωτευτούμε, να φτιάξουμε συνεργασίες.
“Π”: Όπως πολλά πράγματα, η κινηματογραφική εκπαίδευση ξεκίνησε πολύ μίζερα σʼ αυτή τη χώρα και παραμένει σʼ αυτή την κατάσταση. Είναι τόσο δύσκολο πια να στηθεί ένα στοιχειώδες πλαίσιο λειτουργίας;
Αυτή είναι η πίκρα που αισθάνεσαι μερικές φορές στην Ελλάδα, όπου τα αυτονόητα που έχουν γίνει αποδεκτά σʼ όλο τον υπόλοιπο κόσμο, εδώ αρνούμαστε να τα δούμε. Μπαίνουν 70 παιδιά κάθε χρόνο στο τμήμα κινηματογράφου που δεν είναι η πρώτη τους επιλογή αυτή, άρα συναντώνται κάθε Σεπτέμβρη παιδιά που πηγαίνανε στην Ιατρική, στους έξι μήνες συνειδητοποιούν που βρίσκονται, αποχωρούν, κι από τα 70 μένουν 30. Μετά, το θέμα είναι ότι δεν υπήρξε οικονομική στήριξη της σχολής. Το τρίτο και βασικό είναι ότι για να διδάξεις πρέπει οπωσδήποτε να έχεις πτυχίο ανωτάτης σχολής κι εμείς δεν έχουμε κάτι τέτοιο. Ούτε ο Αγγελόπουλος έχει, ούτε ο Γιώργος Αρβανίτης, ούτε ο Πανουσόπουλος, ούτε εγώ, άρα βγαίνουμε από τη μέση. Ένας άνθρωπος δεν πήρε πτυχίο από πανεπιστήμιο, αλλά έχει πίσω του μια ζωή ολόκληρη γεμάτη πείρα που μπορεί να μεταφέρει.
“Π”: Αισιοδοξείτε ότι θα πετύχει το πείραμα της Ομίχλης;
Από τα δείγματα που βλέπω -γιατί η στάση μου είναι δίπλα τους αλλά δε συμμετέχω στις συνεδριάσεις, αυτοί είναι νέοι άνθρωποι- πιστεύω ότι αν κρατήσουν τη δυναμική και τη σύμπνοια, θα γεννήσουν κι άλλες ιδέες κι άλλες πρωτοβουλίες, οι οποίες δε θα είναι αναγκαστικά μόνο ένα νομοσχέδιο, γιατί εντάξει έγινε μια ταινία και πού παίζεται, πού προβάλλεται; Πιστεύω ότι αν καταφέρουν για μεγάλο διάστημα να είναι κοντά, θα υπάρξουν εξελίξεις. Είναι απʼ τις πιο θετικές αντιδράσεις στον πνευματικό χώρο, κι εκτός κινηματογράφου.

