“Π”: Συμπτωματικά φέτος έχουν προκύψει και άλλα δύο ντοκιμαντέρ σχετικά με τον Εμφύλιο, το «Η ζωή στους βράχους» της Αλίντας Δημητρίου και το «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε» του Σταύρου Ψυλλάκη. Αυτό ίσως φανερώνει τον διαχρονικό προβληματισμό αλλά ταυτόχρονα και τον δισταγμό των δημιουργών να μιλήσουν για το θέμα ολʼ αυτά τα χρόνια.

Είναι ένας ιδιαίτερος πόλεμος ο Εμφύλιος, ακόμα υπάρχουν τραύματα σε οικογένειες και πρόσωπα. Δεν είναι καθόλου εύκολο. Ας πούμε, όταν πηγαίναμε στα Village για να προβάλουμε τις δοκιμαστικές κόπιες, έβλεπα τα νέα παιδιά που σεργιανάγανε, κάπνιζαν και φλερτάρανε, και αναρωτιόμουνα “αυτοί είναι πελάτες μου; Θα μπουν στην αίθουσα;” κι έλεγα αποκλείεται. Κι όμως με πληροφόρησαν από τη Village ότι στους κινηματογράφους των συγκροτημάτων αυτών η ταινία είναι πρώτη σε προσέλευση νέου κοινού. Τα παιδιά θέλουν, αυτό το είχα διαπιστώσει όταν έκανα μαθήματα στο πανεπιστήμιο και σε σχολές κινηματογράφου όπου με ρωτάγανε τι ετοιμάζω, τους έλεγα για τον Εμφύλιο και στο τέλος ερχόντουσαν και μου ζητάγανε βιβλιογραφία. Αυτό που εγώ συνειδητοποίησα κι ήταν κι ένα από τα στοιχήματα της ταινίας, ήταν ότι είχα να κάνω μʼ έναν αδυσώπητο, σκληρό πόλεμο και ταυτόχρονα με ανθρώπινες διαστάσεις φιλίας ή ανθρωπιάς οι οποίες ισορροπούσαν κάπου όλη αυτή την ανθρώπινη δοκιμασία.

“Π”: Αισθάνεστε ότι η γενιά στην οποία ανήκετε ως δημιουργός ολοκλήρωσε αυτό που ξεκίνησε τη δεκαετία του ʼ70; Είστε ικανοποιημένος από τη διαδρομή σας;

Οι τρεις-τέσσερις που παραμένουμε, ο Αγγελόπουλος, ο Περάκης, ο Παναγιωτόπουλος, δεν ξέρω αν είμαστε οι περισσότερο ταλαντούχοι, αλλά είμαστε οι πλέον ανθεκτικοί. Συγκρίνω τη γενιά μου με τη σημερινή, γιατί και τότε ήμασταν καμία 25αριά, ο Νικολαΐδης, ο Θέος, ο Φέρρης, η Μαρκετάκη, ο καθένας έβλεπε τον τόπο και τους ανθρώπους από τη δική του οπτική. Καταθέσαμε πράγματα, ίσως δεν ολοκληρώσαμε, γιατί ήταν πολύ δύσκολες συνθήκες και μια στάση της πολιτείας που παραμένει ακόμη προβληματική απέναντι στο σινεμά. Αλλά σίγουρα γίνανε πολύ σημαντικές ταινίες.

“Π”: Ακριβώς αυτή η προβληματική πολιτική γέννησε την Ομίχλη που ξέσπασε φέτος. Ανήκετε κι εσείς και τα παιδιά σας μέσα στο κίνημα, οπότε πιστεύετε σʼ αυτό.

Μιλάμε τώρα για μια εντελώς καινούρια γενιά που μιλάει για ένα σινεμά διαφορετικό απʼ αυτό που κάναμε εμείς. Έχουν τη δυνατότητα να προσεγγίσουν πρόσωπα, καταστάσεις και ανθρώπινες αντιδράσεις που εμείς δεν τις αντιλαμβανόμαστε -εγώ δεν την καταλαβαίνω τη νέα γενιά. Θεωρώ ότι επιτέλους και σʼ αυτό τον τόπο πρέπει να υπάρξει ένα πλαίσιο συγκριμένο που θα τους δίνει τις δυνατότητες να δουλέψουν, ξέροντας τους κανόνες του παιχνιδιού, κι αυτό είναι το αίτημα. Σε μια συνέντευξη που μου πήρανε για τα 50 χρόνια του φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, λέω ότι από τότε που ανέβηκα για πρώτη φορά στο φεστιβάλ 25 χρονών μέχρι τώρα, το ίδιο πρόβλημα μένει άλυτο: ένας νόμος εκσυγχρονισμένος και βοήθεια από το κράτος. Να επιστρέφονται χρήματα από τα ιδιωτικά κανάλια που κάνουν ό,τι θέλουν ενώ υπάρχει νόμος που τους επιβάλλει να επιστρέφουν χρήματα στον κινηματογράφο, κι αυτό δε γίνεται. Σκάνδαλο ακόμη και συνταγματικό. Τα δείγματα είναι απτά: οι ταινίες του Λάνθιμου, του Τσίτου, του Κούτρα προβάλλονται έξω, παίρνουνε διακρίσεις… Τι άλλο θέλει η Πολιτεία για να πάρει μέτρα;