Του Νίκου Τσαγκαράκη

“Δεν ξέρω, αλλά θέλω να μάθω”

Συνέντευξη με τον Γιόργκεν Λετ, έναν από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του δανέζικου σινεμά


Το όνομα και το έργο του Γιόργκεν Λετ ήταν παντελώς άγνωστα στην Ελλάδα μέχρι πριν από λίγο καιρό. Εμείς τον μάθαμε πρώτη φορά την περασμένη άνοιξη, χάρη στη φαεινή ιδέα που είχε ο καλός φίλος Γιάννικ να μας δανείσει ένα DVD box set με μερικές από τις ταινίες του συμπατριώτη του.

Πέντε μήνες αργότερα, συμπτωματικά χάρη στο αφιέρωμα που του έγινε στις Νύχτες Πρεμιέρας στην Αθήνα, βρέθηκα να μιλάω μʼ αυτόν τον τολμηρό, παραγωγικό σκηνοθέτη ο οποίος στις 42 ταινίες του έχει αναδείξει την ομορφιά, τη θέληση, τα όρια και τις αντιφάσεις του ανθρώπινου χαρακτήρα.

Γεννημένος το 1937 στο Όρχους της Δανίας, ξεκίνησε την καριέρα του στα τέλη της δεκαετίας του ʼ50 ως δημοσιογράφος και κριτικός θεάτρου, κινηματογράφου και τζαζ. Σπούδασε λογοτεχνία και ανθρωπολογία, με την οποία αποφάσισε να καταπιαστεί επειδή τον γοήτευε η επιστημονική μέθοδος παρατήρησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς, την οποία μετέφερε στο αυτοδίδακτο σινεμά του παραλλαγμένη σε μια πρωτοποριακή οπτική που καθόρισε τον κινηματογραφικό μοντερνισμό στη Δανία. Το «Perfect Human» είναι υπόδειγμα αυτής της αποστασιοποιημένης, συμπαθητικής, ελαφρώς ειρωνικής, παιχνιδιάρικης οπτικής, και παραμένει η πιο γνωστή του ταινία. Ο Λαρς φον Τρίερ δηλώνει ο θερμότερος θαυμαστής του, και ως ένδειξη του σεβασμού του, κάλεσε τον Λετ το 2005 κυριολεκτικά να παίξουν με τον «Τέλειο άνθρωπο». Ο Τρίερ ανέθεσε στον Λετ να γυρίσει πέντε παραλλαγές της φημισμένης ταινίας του κάτω από συγκεκριμένους περιορισμούς. Το αποτέλεσμα ήταν οι «Πέντε δοκιμασίες», μία από τις πιο ενδιαφέρουσες κινηματογραφικές ασκήσεις των τελευταίων χρόνων. Όμως εκτός από την τέχνη, ο Λετ αγαπάει και τον αθλητισμό. Η λατρεία του για την ποδηλασία και το πινγκ-πονγκ, είναι τόσο γνωστή ώστε το διάστημα 1988-2005 συμμετείχε στην ομάδα μετάδοσης του Γύρου της Γαλλίας για τη δανέζικη τηλεόραση, ενώ έχει αφιερώσει αρκετές ταινίες στα αγαπημένα του αθλήματα.

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της πρωτοποριακής κινηματογραφικής ομάδας AΒCinema στη Δανία του ʼ60, ενώ έχει διατελέσει δημιουργικός σύμβουλος και πρόεδρος του Δανέζικου Κινηματογραφικού Ινστιτούτου. Είναι διαζευγμένος, έχει τέσσερα παιδιά, κι από το 1991 ζει στην Αϊτή, όπου την περίοδο 1999-2005 διατέλεσε τιμητικός πρόξενος. Έχει εκδώσει πολλά βιβλία, από τα οποία τα δέκα είναι ποιητικές συλλογές, ενώ η αυτοβιογραφία του προκάλεσε αντιδράσεις στη χώρα του επειδή εξιστορούσε την ερωτική σχέση του με μια 17χρονη Αϊτινή. Μετά από γυρίσματα σε διάφορες χώρες, αυτό τον καιρό μοντάρει την τελευταία του ταινία, «The erotic human» που θα κυκλοφορήσει μέσα στην επόμενη χρονιά.