Κάπου εδώ άρχισα να σκέφτομαι πως και τώρα να σταματούσα τη λίστα ήδη οι γεύσεις ήταν πολλές και μοναδικές. Όμως απουσιάζουν ακόμα δύο σημαντικές συμμετοχές, εκείνη του μούστου και του παράγωγού του, του πετιμεζιού. Από τον Αθήναιο έως και τα Βυζαντινά χρόνια και τα δύο ήταν απαραίτητα για την παρασκευή γλυκισμάτων, αλλά και γνωστά για την χρήση τους στη μαγειρική. Γεγονός είναι ότι υπάρχει μια ειδική διαδικασία για να γίνει ο χυμός των σταφυλιών μούστος κατάλληλος για να χρησιμοποιηθεί σε γλυκά μαγειρέματα. Νομίζω ότι δεν είναι κάτι πολύπλοκο, τουλάχιστον όχι περισσότερο πολύπλοκο απο τις σύγχρονες συνταγές ζαχαροπλαστικής, που οι περισσότερες από αυτές απαιτούν πολλά υλικά και αρκετό χρόνο στην κουζίνα. Σε όλη την Ελλάδα η μουσταλευριά ή μουστόπιτα, όπως την αποκαλούν σε κάποιες περιοχές, φτιάχνεται και γλυκαίνει τις πρώτες μέρες του φθινοπώρου. Χρειάζεται υψηλόβαθμο μούστο για να μην γίνει νερουλή. Στη Σάμο που τη φτιάνχουν από μοσχάτα σταφύλια, έχει πιο δυνατή γεύση και άρωμα Άλλοι δένουν το μούστο με νισεστέ που δίνει μια πιο απαλή και φίνα κρέμα, ενώ άλλοι χρησιμοποιούν κοσκινισμένο αλεύρι. Στην Τήνο την αρωματίζουν με βασιλικό και στη Ρούμελη με λίγο δεντρολίβανο, πιθανότατα για να σπάσουν τη γλύκα του μούστου.Όποια συνταγή και να ακολουθήσει κανείς, η μουσταλευριά πασπαλισμένη με καρύδια, αμύγδαλα, σουσάμι και αρωματισμένη με κανελίτσα, είναι ένα υγειινό και απολαυστικό γλύκισμα.

Πιο αγαπητά απο τη μουσταλευριά για μένα είναι τα σουτζούκια. Οι μουστολαμπάδες ή κρεμανταλιές ή μουστοσάλαμο όπως ονομάζονται, είναι μια λιχουδιά που κρατά όλο το χειμώνα. Καρύδια ή αμύγδαλα περνιούνται σε κλωστή και κάνουν ένα πλούσιο μπάνιο σε πηχτή μουσταλευριά μια και δύο φορές. Μετά τις βουτιές κρεμιώνται για να στεγνώσουν και φυλάσσονται, αν προλάβουν, για τα κρύα του χειμώνα ή για τις περιόδους νηστείας. Ωραία πράγματα, που κάποιοι τυχεροί ή κάποιοι μερακλήδες μπαίνουν ακόμα και στις μέρες μας στον κόπο να φτιάξουν. Στη Θράκη και γενικότερα στη Βόρεια Ελλάδα φτιάχνουν με το μούστο και τα ρετσέλια. Φρούτα ή λαχανικά, όπως κίτρινη κολοκύθα, κολοκυθάκια, μελιτζάνες, βράζονται μαζί με μούστο και γίνονται σαν γλυκό κουταλιού.