Της Εύας Στειακάκη *

Σε τούτους τους δύσκολους καιρούς, εν μέσω οικονομικής κρίσης, πολιτικών αναμετρήσεων και τρύγου, η γνωστή παροιμία ταιριάζει σε όλες τις περιπτώσεις. Αυτό που ενέπνευσε τη λαϊκή σοφία δεν νομίζω ότι είναι κάτι άλλο από την πολυτιμότητα του καρπού της αμπέλου.

Δεν το σκέφτηκαν άδικα, μιας και το σταφύλι από ένα ταπεινό φρούτο μπορεί να μεταμορφωθεί σε εξαιρετικά πολλές λιχουδιές και να ευφράνει όχι μόνο τη γεύση μας αλλά και την καρδιά μας. Σε άλλες εποχές όπου η οικονομία και η σωστή διαχείριση όλων των δώρων της φύσης ήταν όχι μόνο επιβεβλημένη, αλλά και μέρος της γαστρονομικής κουλτούρας του λαού μας, τέτοιες μέρες οι νοικοκυρές είχαν δουλειές με φούντες, προετοιμάζοντας τα χρειαζούμενα για το χειμώνα.

Στη βεράντα του σπιτιού μου απολάμβανα ένα κρύο και ζουμερό σταφυλάκι και μπήκα στον πειρασμό να απαριθμήσω όλα όσα μας προσφέρει τούτος ο χρυσός καρπός. Το πρώτο που μου ήρθε στο μυαλό χωρίς δεύτερη σκέψη, δεν είναι άλλο από τον ευλογημένο οίνο. Τι να πρωτοπούμε για το κρασί, για τους αμπελώνες με τις διαφορετικές γηγενείς και διεθνείς ποικιλίες, το χρώμα, το άρωμα, τη γεύση, την επίγευση, τα φρέσκα, τα παλαιωμένα, ή για το γαστρονομικό του ταίρι ανάλογα με την περίπτωση. Το θέμα είναι απέραντο και δεν εξαντλείτε. Τόσο οι γνώστες όσο και οι μη γνώστες δεν μπορούν να αμφισβητήσουν ότι το κρασί είναι δώρο του θεού στον άνθρωπο, για να μπορεί να ομορφαίνει τις στιγμές της ζωής του. Ας μην ξεχνάμε ότι το χρησιμοποιούμε και στη μαγειρική αλλά και στη ζαχαροπλαστική. Μαρινάδες, φιλέτα που σβήνονται με αρωματικά κρασιά, κουλουράκια ή παξιμαδάκια είναι μόνο μερικές από τις παρασκευές. Φυσικά τσίπουρο, ρακή και άλλα μεθυστικά δεν θα πρέπει να μας διαφύγουν. Το ξύδι όσο και αν δεν μπορεί να συγκριθεί, πρέπει να συμπεριληφθεί στη λίστα μας. Χωρίς αυτό πολλές σαλάτες μας δεν θα είχαν τη νοστιμιά που πρέπει, θα έλειπαν τα τουρσιά απο τη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και πολλά φαγητά μας δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν τη γλυκόξινη γεύση τους.

Δεν μπορεί εύκολα κανείς να αρνηθεί τη γλύκα του ίδιου του φρούτου. Μπορούμε να το γευτούμε μόνο του ή παρέα με ένα αλμυρό κομμάτι τυρί, που σίγουρα είναι ένας μοναδικός συνδυασμός. Γλυκό κουταλιού σταφύλι αν κεραστούμε, όχι δεν θα πούμε. Οι οχτώ στους δέκα αν ερωτηθούν ποιό είναι το αγαπημένο τους γλυκό κουταλιού, σίγουρα το σταφύλι θα αναφερθεί στην πρώτη ή δεύτερη θέση. Με την ιδιαίτερη μυρωδιά της αμπαρόριζας, μόνο του, με γιαούρτι ή τυρί, μας κρατάει όλο το χρόνο συντροφιά. Οι ταπεινές σταφιδούλες που σε τούτο το νησί, όχι πολλά χρόνια πριν, ήταν προϊόν που καμαρώναμε και ζούσαμε από αυτό, τώρα πια είναι περιφρονημένες και ξεχασμένες. Τι σταφιδόψωμα, τι αφράτα σταφιδωτά, τι γλυκιές πίτες με σταφίδες, που το αποξηραμένο σταφύλι με τη γλύκια του σάρκα τους δίνει μια ευχάριστη γεύση και ένα ιδιαίτερο άρωμα. Διάβασα πρόσφατα με μεγάλο ενδιαφέρον για το συμβολισμό των βασικών υλικών για τα κόλυβα, όπου η σταφίδα είναι απαραίτητη. Συμβολίζει τη γλυκύτητα της ζωής και τον Χριστό (ʽεγώ ειμί η άμπελοςʼ). Τέτοια τιμή κουβαλάει και εμείς πια την έχουμε σχεδόν διαγράψει.