“Π”: Η Ποίηση , σε αντίθεση με τα άλλα είδη της Λογοτεχνίας, απευθύνεται σε περιορισμένο και περισσότερο διαβασμένο κοινό. Αυτό μπορεί να είναι απελευθερωτικό ή δεσμευτικό για τον δημιουργό;

Μάνος Λουκάκης: Δε συμφωνώ. Δεν πρόκειται για περισσότερο διαβασμένο κοινό. Ξέρω ανθρώπους μεγάλης μόρφωσης που (καμιά φορά μάλιστα δίχως να το ξέρουν) δυστροπούν με την ποίηση. Βρίσκουν προσχήματα, αδυναμία τάχα μου να καταλάβουν το ποίημα, μόνο και μόνο για νʼ αποκρύψουν την πρόσδεση τους στις σημασιακές κανονικότητες και στους προκαθορισμένους συγκινησιακούς ορίζοντες... Όχι. Το κοινό που διαβάζει Πόιηση, και που ειρήσθω εν παρόδω δεν έχει πρόβλημα με την κατανόηση ή τη μη κατανόησή της, δεν ορίζεται με βάση τη μόρφωσή του. Αποτελείται από ανθρώπους που αφήνονται στην απόκλιση, στην ατοπία του αυτονόητου, στις ασύλληπτες αποχρώσεις, στις αδιάκριτες και διαβολικές συμπτώσεις, στη γοητεία του ακατανόητου, στις παραβατικές συνάψεις των πραγμάτων, στον έρωτα, στο σφάλμα, στην παιδικότητα και στην αλητεία. Στο βλέμμα της Μέδουσας, εν πάση περιπτώσει.

Και ξέρεις κάτι; Αυτό το άπλετο άνοιγμα και η άνευ όρων παράδοση στο σκάνδαλο της Πόιησης δεν έχει να κάνει με τις πολιτικές, θρησκευτικές ή φιλοσοφικές αντιλήψεις μας. Διότι η Ποίηση προυπήρχε και της πολιτικής και της θρησκείας και της φιλοσοφίας. Αυτό λοιπόν είναι το κοινό της Ποίησης.

Και αυτό ήταν πάντοτε. Και προς τέτιο κοινό εφόσον απευθύνεται ο ποιητής, θα νιώθει ελεύθερος...

«Π»: Πώς σχολιάζετε τη γλώσσα που έχει επικρατήσει στη σύγχρονη λογοτεχνία;

Μάνος Λουκάκης: Με όση μού επιτρέπεται σαφήνεια θα ʽλεγα πως η σύγχρονη πεζογραφία μας (γι αυτήν θα μιλήσω, κι όχι προφανώς αναφερόμενος στο σύνολό της) θα μπορούσε να γράφεται σε γλώσσα λιγότερο ισοπεδωμένη. Λιγότερο δυσκίνητη και πανομοιότυπη. Περισσότερο ποικίλη, σκερτσόζικη και ουσιωδώς πνευματώδη. Περισσότερο εύστροφη. Είναι νομίζω ζητούμενο να βελτιωθεί η σχέση των πεζογράφων αφενός με τις αφάνταστα ενδιαφέρουσες και ευρηματικές νέες αναπτύξεις στην ομιλούμενη γλώσσα και αφετέρου με το λόγο των προδρόμων τους.

«Π»: Έχοντας ακολουθήσει το μοναχικό δρόμο του ποιητή, αναπολείτε την εποχή που διδάσκατε νέους ανθρώπους;

Μάνος Λουκάκης: Την αναπολώ βέβαια. Με μιαν εξαίσια μάλιστα νοσταλγία. Και με μια τρυφερότητα για τους ανθρώπους που είχα την τύχη να παρακολουθήσω νάζι το νάζι και ζάλο το ζάλο την εφηβεία τους. Τώρα, δε λέω, θέλω να τους φαντάζομαι και κάπως τακτοποιημένους, και κάπως σταμπιλαρισμένους, και κάπως νοικοκύρηδες, αλλά βρε αδερφέ θέλω να τους φαντάζομαι και κομμάτι αντισυμβατικούς. Κομμάτι φάλτσους. Κομμάτι αδιόρθωτους. Ειδάλλως λέω τζάμπα θα πήγανε τα καλύτερα ίσως μαθήματά μας...

«Π»: Κάθε αναγνώστης αντιλαμβάνεται και κατανοεί τον ποιητικό στίχο με τον δικό του τρόπο και με βάση το υπόβαθρό του. Αυτό είναι κάτι που σας απασχολεί ή είστε της άποψης ότι το ποίημα όταν περάσει στο χαρτί δεν ανήκει πια στον δημιουργό του;

Μάνος Λουκάκης: Όποιος αγαπά την Ποίηση και αφήνεται να λειτουργήσει ποιητικά, προσέρχεται στο ποίημα με τον δικό του κόσμο. Και σʼ αυτόν τον κόσμο θα βρει τους τρόπους να κάμει να ζήσει γιʼ αυτόν το ποίημα. Σα να ήταν δικό του. Αυτό εννοούσα προηγούμενα λέγοντας ότι «δεν έχει πρόβλημα». Ο αναγνώστης του ποιήματος βάζει τους δικούς του όρους στη σχέση του με το ποίημα. Το ξαναδημιουργεί. Ο ποιητής βέβαια έχει την πατρότητα, κληροδοτεί στο ποίημα κάποια μόνιμα χαρακτηριστικά, όμως οι πραγματικές, οι ενεργές ταυτότητες του ποιήματος διαμορφώνονται από τους αναγνώστες και από τις συγκυρίες μέσα στις οποίες οι αναγνώστες, σημερινοί ή αυριανοί, το προσλαμβάνουν. Ταυτότητες που δεν παραμένουν ποτέ στάσιμες και που συχνά βρίσκονται μίλια πέρα από την ποιητική πρόθεση. Αυτή είναι η μαγεία της Ποίησης. Γιʼ αυτή τη μαγεία εργαζόμαστε οι ποιητές.