Οπως τονίζεται:
Προτείνομε, βασιζόμενοι στα αποτελέσματα της έρευνάς μας, τα ακόλουθα:
1Οι Δήμοι της ευρύτερης γεωγραφικής ενότητας της Πεδιάδας, σε συνεργασία με την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων, να ασχοληθούν με την προστασία, προβολή και ανάδειξη της άγνωστης, στο μεγαλύτερο μέρος της, αλλά σημαντικότατης Πεδιαδίτικης Ιστορίας. Η ενοποίηση γνωστών και άγνωστων αρχαιολογικών χώρων, η δημιουργία, κατά συνέπεια, ενός υπαίθριου τεραστίων διαστάσεων μουσείου των αρχαιολογικών χώρων -αρχαιολογικού πάρκου, θα αποτελέσει τη βάση του όλου εγχειρήματος.
2Αναδεικνύοντας το σύνολο των αρχαιολογικών χώρων θα φωτιστεί η σημαντικότητά τους για όλες τις εποχές, θα προκύψει η ιδιαιτερότητα του καθενός, ενώ με μελλοντικές συστηματικές ανασκαφές θα εμπλουτιστούν οι γνώσεις μας για κάθε ιστορική περίοδο. Οι αρχαιολογικοί χώροι μικρού και μεγάλου μεγέθους, τα μεμονωμένα κτήρια, οι φρυκτωρίες, τα λατρευτικά σπήλαια, τα ιερά κορυφής, οι εκκλησίες βρίσκονται πάνω στους αρχαίους δρόμους και τους ορίζουν. Σε αυτό το υπαίθριο πεδιαδίτικο μουσείο αρχαιολογικών χώρων και διαδρομών, ο κάθε επισκέπτης θα αντλεί πληροφορίες για το παρελθόν της περιοχής στο σύνολό της ή επιλέγοντας συγκεκριμένες διαδρομές και χώρους. Οι μαθητές των σχολείων της ενδοχώρας και όχι μόνο, και με τη βοήθεια των δασκάλων τους, θα διδάσκονται με τις επισκέψεις τους στους αρχαιολογικούς χώρους του μεγάλου Πεδιαδίτικου μουσείου-αρχαιολογικού πάρκου, την άγνωστη και ανεξερεύνητη τοπική τους ιστορία.
3Η ανάδειξη και αξιοποίηση όλων των μινωικών φρυκτωριών-Σωρών, με την αναπαράσταση μετάδοσης μηνυμάτων, ενώνει αναμφίβολα όλους τους Κρητικούς. Επιβάλλεται όμως να πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά στους Σωρούς της γεωγραφικής ενότητας της Πεδιάδας, επειδή εδώ εντοπίστηκαν για πρώτη φορά και αργότερα σε όλη την Κρήτη. Οι μινωικές φρυκτωρίες θα επανδρώνονται με τους κατοίκους των χωριών στα οποία ανήκουν. Η αποστολή μηνυμάτων θα μπορεί να γίνεται με πυρές ή με πυρσούς και ένα μήνυμα ξεκινώντας από το Σωρό της Έδερης (στις Γούβες) που ελέγχει τμήμα της βόρειας ακτογραμμής να φτάσει σε όλη την Πεδιάδα. Οι αναπαραστάσεις αυτές οι οποίες καλό θα είναι να γίνονται περισσότερο από μια φορά το χρόνο, θα αποτελέσουν πόλο έλξης για την τουριστική προβολή και πολιτιστική ανάταση της περιοχής αλλά και της Κρήτης γενικότερα. Το σύστημα άμυνας και επικοινωνίας στη μινωική Κρήτη ταυτίζεται, έτσι προκύπτει ο διπλός αυτός ρόλος των μινωικών φρυκτωριών-Σωρών, που κατασκευαστικά και οργανωτικά είναι ένα από τα μεγαλύτερα έργα του αρχαίου κόσμου, αν λάβομε υπόψη μας την πυκνότητα αλλά και τις διαστάσεις τους. Για παράδειγμα, του Παντελή ο Σωρός στους Αποστόλους, καταλαμβάνει έκταση χιλίων εξακοσίων εξήντα δύο τετραγωνικών μέτρων (1692 τ.μ.), έχει ύψος οκτώ μέτρα (8 μ.) και αποτελείται από πέντε χιλιάδες εκατό σαράντα έξι (5.146) κυβικά μέτρα χώμα και πέτρες.
4Τα εγκαταλειμμένα χωριά μας περισσότερο από κάθε άλλη φορά αποκτούν εξαιτίας της παραπάνω έρευνας τη δυνατότητα διεκδίκησης των πολιτιστικών τους αγαθών, που σε συνδυασμό με τη δυνατότητα παραγωγής ποιοτικών προϊόντων, θα αποτελέσουν το εφαλτήριο για βιώσιμα επενδυτικά σχέδια. Ο επισκέπτης της Πεδιάδας δηλαδή θα έχει τη δυνατότητα στις πολιτιστικές του διαδρομές να γευτεί και ποιοτικά παραδοσιακά προϊόντα της φυτικής και ζωϊκής παραγωγής.
5Το πεδιαδίτικο υπαίθριο μουσείο θα παρέχει τη δυνατότητα στους επισκέπτες να γνωρίσουν και να μελετήσουν την τοπική χλωρίδα καθώς και τα διασωθέντα δείγματα της πανίδας. Οι μετακινήσεις των επισκεπτών σε όλα τα παλαιά μονοπάτια θα πρέπει να γίνονται με τα πόδια ή με τα ζώα που απειλούνται με εξαφάνιση, όπως το κρητικό άλογο και το γαϊδούρι.
6Η φύλαξη των αρχαιολογικών χώρων της γεωγραφικής ενότητας Πεδιάδας θα επιτυγχάνεται αποτελεσματικότερα, αν θα αποτελεί πλέον όχι μόνο κρατική αρμοδιότητα, αλλά και καθήκον κυρίως των κατοίκων της, προπαντός των γεωργών και των κτηνοτρόφων, καθώς οι άνθρωποι αυτοί, ριζωμένοι ακόμα στα χωριά τους, είναι οι αρμοδιότεροι να διαφυλάξουν την πολιτιστική τους κληρονομιά, συμβάλλοντας στην προβολή και ανάδειξή της.
7Η προστασία των αρχαιολογικών χώρων της ενδοχώρας πρέπει επιτέλους να γίνει η πρώτη προτεραιότητα όχι μόνο των αρμοδίων υπηρεσιών αλλά κυρίως των τοπικών κοινωνιών και των Δήμων. Η μεταφορά των κινητών ευρημάτων από τους αρχαιολογικούς χώρους και το στοίβαγμά τους στις αποθήκες των μουσείων, με σωστικές ή συστηματικές ανασκαφές δε συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάδειξη και προβολή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Η επιφανειακή έρευνα της γεωγραφικής ενότητας της Πεδιάδας απέδειξε με τον καλύτερο τρόπο ότι οι οριζόντιες ανασκαφές-επιφανειακές έρευνες είναι η βάση για μια λαϊκή αρχαιολογία, που οι άνθρωποι ανεξαρτήτως επαγγέλματος, συμβάλλουν στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, επειδή συμμετέχουν γνωρίζοντας και αναγνωρίζοντας τη μελλοντική της αξία. Καθημερινά καταστρέφονται οι αρχαιολογικοί χώροι της ενδοχώρας από βαθιές αρόσεις, οικοδομές, δημόσια έργα και λαθρανασκαφές. Το κυνήγι των κινητών ευρημάτων από τους αρχαιοκάπηλους μοναδικό κίνητρο έχει τον πλουτισμό. Δυστυχώς, και το Κράτος συνήθως μόνο για τα κινητά ευρήματα ενδιαφέρεται και σπανίως για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων, παρά μόνο για κάποιων πολύ σημαντικών!
8Εξαιτίας όλων αυτών, η πρότασή μας για την προστασία, προβολή και ανάδειξη της τοπικής ιστορίας της ευρύτερης γεωγραφικής ενότητας της Πεδιάδας, με τη δημιουργία ενός υπαίθριου μουσείου-αρχαιολογικού πάρκου τεραστίων διαστάσεων, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Θα γίνει έτσι, χώρος πολιτιστικού προσκυνήματος και εθνικής περισυλλογής, και παράδειγμα προς μίμηση για όλες τις ελληνικές επαρχίες, επειδή σε κάθε μέρος υπάρχει η ανάλογη πραγματικότητα, όσον αφορά τουλάχιστον τα ιστορικά και αρχαιολογικά δεδομένα. Γιατί,εν τέλει, τους Νεοέλληνες περισσότερα μας ενώνουν και λιγότερα μας χωρίζουν.
