Αν γνωρίζουν τα παιδιά τα δικαιώματά τους είναι ένας τρόπος να μειωθούν τα φαινόμενα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στα σχολεία;

«Ναι, η ενημέρωση είναι πολύ βασική παράμετρος για την αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων. Υποχρέωση όλων, οικογένειας, πολιτείας, σχολείου είναι να ενημερώνει και να εξηγεί στα παιδιά τα δικαιώματά τους. Αν τα παιδιά μάθουν για τα δικαιώματά τους και πώς να τα χρησιμοποιούν σωστά, αμέσως έρχονται αντιμέτωπα με το τι δεν πρέπει να κάνουν στους άλλους. Κατανοούν, δηλαδή, ότι δεν έχουν μόνο δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις.

Αν διδάξομε σʼ ένα παιδί ότι έχει το δικαίωμα του σεβασμού από τους άλλους και πώς να το διεκδικεί, ταυτόχρονα το παιδί μαθαίνει ότι πρέπει να σέβεται τα αντίστοιχα δικαιώματα των άλλων. «Ό,τι δε σου κάνω δε θέλω να μου το κάνεις, γιατί κι εγώ ξέρω πώς να σε ενοχλήσω αλλά δεν το κάνω…», είχε πει κάποτε ένας μαθητής σʼ έναν συμμαθητή του που τον ενοχλούσε εν ώρα διαλείμματος.

Η συζήτηση με τα παιδιά δρα προληπτικά. Παιδιά τα οποία μεγάλωσαν σʼ ένα περιβάλλον δημοκρατικό, όπου γινόταν διάλογος σε καθημερινή βάση, όπου το παιδί συμμετείχε στα κοινά της οικογένειας του, όπου η γνώμη του μετρούσε, αυτά τα παιδιά, ναι, μπορούν να βοηθήσουν να μειωθεί ο ρατσισμός και η ξενοφοβία στα σχολεία. Την ευθύνη πρωτίστως την έχει η οικογένεια και ακολουθεί το σχολείο. Τα παιδιά μπορούν να μάθουν μέσα από ποικίλες δραστηριότητες στο σχολείο και στην οικογένειά τους ότι το διαφορετικό δεν απειλεί τη ζωή τους αλλά αντίθετα την εμπλουτίζει. Πρέπει να μάθουν, επίσης, ότι η χώρα μας από χώρα εξαγωγής μεταναστών, μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, έγινε χώρα εισαγωγής. Ότι οι συμπατριώτες μας δούλεψαν, έζησαν, και πολλοί ζουν ακόμη στις χώρες υποδοχής τους. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν ότι η ξενοφοβία μπορεί εύκολα να γίνει αρωγός του ρατσισμού.

Ο ρατσισμός, πάντως, και η ξενοφοβία δεν θα λυθούν έστω κι αν τα παιδιά γνωρίζουν όλα τα δικαιώματά τους. Πρέπει η Πολιτεία να εντάξει δυναμικά στα αναλυτικά προγράμματα την πρόληψη αυτών των φαινομένων και τον τρόπο διαχείρισής τους από τη διοίκηση και το εκπαιδευτικό προσωπικό σχολείου.

Επίσης η ολιγωρία αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών στο σχολείο, στις γειτονιές στους δρόμους, στους χώρους εργασίας, από το επίσημο κράτος ίσως να δίνει την εντύπωση όχι μόνο στους ενήλικες αλλά και στα παιδιά ότι ρατσιστικές συμπεριφορές μπορούν να γίνουν ανεκτές. Έτσι όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση τα τελευταία χρόνια πρέπει στα σχολεία να γίνουν ομάδες φιλίας, συμφιλίωσης, διαμεσολάβησης, όπως πολύ σωστά αναφέρει και ο Συνήγορος του Πολίτη. Οι μαθητές πρέπει να συμμετέχουν πολύ συχνά σε βιωματικές δραστηριότητες με θέμα την ξενοφοβία και τον ρατσισμό, να φτιάχνουν από κοινού με τους δασκάλους τους κανόνες για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους και των υποχρεώσεών τους.

Και κάτι τελευταίο: λέμε ότι τα παιδιά είναι ο καθρέπτης μας και κατά συνέπεια ο καθρέπτης μιας ολόκληρης κοινωνίας. Αν λοιπόν η ίδια η κοινωνία δεν αποκλείσει και δεν περιθωριοποιήσει τέτοιου είδους συμπε- ριφορές, ό,τι έργο κι αν επιτελείται στα σχολεία θα μένει λειψό».