Toυ Αλέκου Α. Ανδρικάκη - [email protected]

Πρωτοχρονιάτικά σατιρικά στιχουργήματα του Σουρή, τόσο από τον «Ρωμηό», το επίσης σατιρικό έντυπο «Ασμοδαίος», αλλά και τη συνέχειά του, «Το Άστυ», αναδημοσιεύουμε σήμερα. Θέματά τους η πολιτική, οικονομική και κοινωνική επικαιρότητα, σχεδόν όμοια με τη σημερινή: φόροι, δάνεια, οικονομικά μέτρα, φτώχεια του απλού κόσμου, αλλά και τα …κακά του ρωμαίικου!

Τον «Ασμοδαίο» εξέδιδε από το 1875 μέχρι το 1885 ο ο Θέμος Άνινος, με το οποίο συνεργάζονταν, μεταξύ άλλων, ο Εμμανουήλ Ροΐδης και ο Γεώργιος Σουρής, ακόμη κι όταν ο τελευταίος εξέδιδε τον «Ρωμηό».

Το «Άστυ» ήταν η συνέχεια του «Ασμοδαίου». Κυκλοφόρησε από το 1885 μέχρι το 1890, ως σατιρική εφημερίδα, και μέχρι το 1907 ως πολιτική. Εκδότες του ήταν οι Θέμος και Μπάμπης Άνινος. Μεταξύ των συνεργατών ήταν ο Σουρής, ο Γεώργιος Δροσίνης και άλλοι σημαντικοί λόγιοι της εποχής.

Ο «Ρωμηός», είναι το πιο γνωστό και επιτυχημένος σατιρικό περιοδικό που κυκλοφορούσε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αι. Στιχουργήματα του Σουρή από τον «Ρωμηό» έχει φιλοξενήσει πολλές φορές η στήλη. Ο Σουρής έγραφε μόνος του το έντυπο για 35 χρόνια, από το 1883 μέχρι το 1918. Στα πρώτα τεύχη είχε τη συνεργασία του Ιωάννη Πολέμη και του Δημητρίου Κόκκου, αλλά γρήγορα ο Σουρής επέλεξε να γράφει αποκλειστικά αυτός.

Από τον «Ασμοδαίο» της Πρωτοχρονιάς του 1884 αναδημοσιεύουμε ένα ποιητικό κείμενο με τον τίτλο «Προφητειών το ανάγνωσμα», με «προβλέψεις» για την πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση της χρονιάς.

Από το ίδιο φύλλο του «Ασμοδαίου» παρουσιάζουμε ένα καταπληκτικό σύντομο στιχούργημα με τον τίτλο «Εξέλιξις πολιτευομένου». Είναι ανυπόγραφο, αλλά σε πολλά θυμίζει τη γραφή του Σουρή.

Από το πρωτοχρονιάτικο φύλλο του ίδιου εντύπου, για το 1885, αναδημοσιεύουμε το στιχούργημα με τον τίτλο «Η Πρωτοχρονιά», που είναι μια φανταστική εικόνα των επιθυμιών του Ρωμιού, οι οποίες συνοψίζονται σε ένα και μόνο στόχο: το διορισμό στο δημόσιο! Το κείμενο υπογράφεται από τον συνεργάτη του εντύπου με το όνομα «ΚΩΣΤΗΣ», χωρίς να γνωρίζουμε σε ποιόν αντιστοιχεί. Πιθανώς να είναι ο πρώτος διευθυντής σύνταξης Κωνσταντίνος Αλεξανδρόπουλος. Από «Το Άστυ» της Πρωτοχρονιάς του 1892 ένα ακόμη σατιρικό στιχούργημα του Σουρή, με τον τίτλο «Άη Βασίλης».

Τέλος, από τον «Ρωμηό» της Πρωτοχρονιάς του 1894, λίγο μετά την πτώχευση, ο Σουρής τα ψάλλει … έξω από τα δόντια!

Τα φύλλα των εφημερίδων εντοπίσαμε, στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Πατρών.



Ο πρωθυπουργός Τρικούπης και ο μονάρχης Γεώργιος λένε τα κάλαντα, στηρίζοντες ένα καράβι μʼ ένα τεράστιο κανόνι. Εικόνα συμβολική, λίγες εβδομάδες μετά την κήρυξη της πτώχευσης του 1893. Εικόνα από τον πρωτοχρονιάτικο «Ρωμηό» του 1894 “