Της Κατερίνας Μυλωνά

Φως σε άγνωστες πτυχές της ζωής αλλά και της προσωπικότητας του Νίκου Καζαντζάκη ρίχνει το τελευταίο πόνημα του ομότιμου καθηγητή της Αγγλικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Dartmouth των Η.Π.Α κ. Peter Bien, διακεκριμένου μελετητή και κριτικού του έργου του σπουδαίου Κρητικού λογοτέχνη και στοχαστή «The Selected Letters of Nikos Kazantzaki» (Επίλεκτα Γράμματα του Νίκου Καζαντζάκη), που εκδόθηκε από το Princeton University Press.

Ο ίδιος επιμελήθηκε της έκδοσης αυτής και μετέφρασε στα αγγλικά τον εντυπωσιακό αυτό τόμο των 900 σελίδων.

Ο κ. Peter Bien μιλά στην «Π» για το πώς ξεκίνησε να μελετά το έργο του Νίκου Καζαντζάκη και αναφέρει πως μέσα από τις επιστολές που δημοσιεύονται στο βιβλίο «μαθαίνουμε τι έτρωγε, τι έβλεπε, τι κέρδιζε οικονομικά ή-συνήθως-τι δεν κέρδιζε, τις πολιτικές του αρχές, τη θρησκομανία του, και... και...και ...

Μαθαίνουμε και για τη μοναξιά του, την δική του αίσθηση ανεπάρκειας και πως η επιστολογραφία ήταν για αυτόν ένα είδος σωτηρίας».

Ο κ. Peter Bien είναι προσκεκλημένους της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, σε εκδήλωση που διοργανώνει με την ευκαιρία της συμπλήρωσης πενήντα πέντε (55) χρόνων από το θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη. Η εκδήλωση θα γίνει την ερχόμενη Τρίτη 16 Οκτωβρίου στις 7.30 το απόγευμα στην αίθουσα “Ανδρόγεω” του Δήμου Ηρακλείου και έχει τίτλο «Η αλληλογραφία του Νίκου Καζαντζάκη».

Στην ομιλία του ο κ. Bien θα εξηγήσει πώς συγκέντρωσε την ογκώδη αυτή αλληλογραφία, κατά σημαντικό μέρος ανέκδοτη, και θα τονίσει τη σημασία της για το έργο του Ν.Καζαντζάκη.

Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης- Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου και του Δήμου Ηρακλείου.

Η συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π» έχει ως εξής:

Πώς συγκεντρώσατε το υλικό του βιβλίου σας;

«Η Ελένη Καζαντζάκη μου έδωσε ονόματα και διευθύνσεις ανθρώπων στην Ελλάδα που έλαβαν γράμματα. Τους τηλεφώνησα, εξήγησα τον σκοπό μου και πήγα στα σπίτια τους. Όλοι χάρηκαν πολύ που τα γράμματα θα εκδίδονταν. Ποτέ δεν πήρα πρωτότυπα γράμματα· πάντα έκανα φωτοτυπίες. Έπρεπε να πάω και σε διάφορα αρχεία έξω από την Ελλάδα, π.χ. στην Υπσάλα, Νέα Υόρκη, Λονδίνο. Πήρα και πολλά γράμματα από βιβλιοθήκες και αρχεία στην Ελλάδα, προπαντώς από το Μουσείο Καζαντζάκη, το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το Πανεπιστήμιο Κρήτης στο Ρέθυμνο. Πάντα έψαχνα για χειρόγραφα, μια και πολλές φορές τα τυπωμένα γράμματα-π.χ. τα Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη-δεν είναι πλήρη. Ήθελα κάθε γράμμα στο βιβλίο μου να είναι πλήρες».

Σας έκανε κάποια επιστολή ιδιαίτερη εντύπωση;

«Δεν υπάρχει πολύ χιούμορ ούτε στα έργα του Καζαντζάκη ούτε στα γράμματά του. Γιʼ αυτό μού ʼκανε ιδιαίτερη εντύπωση η επιστολή του προς τη Γαλάτεια Καζαντζάκη που της την έγραψε την πρώτη μέρα του στη Νάπολη: «Chérie, αν ήσουν εδώ θα παραφρονούσες... Παντού μια ακαθαρσία royale, όλοι φτύνουνε, κατουρούν όπου βρουν, χώνουνε όχι τα δάχτυλα μα τα χέρια τους σε τεράστια, ελαστικότατα ρουθούνια...».

“Μέσα από την αλληλογραφία του μαθαίνουμε για τη μοναξιά του και την αίσθηση ανεπάρκειας”

Τι μαθαίνουμε για τον άνθρωπο Νίκο Καζαντζάκη μέσα από την αλληλογραφία του;

«Μαθαίνουμε τι έτρωγε, τι έβλεπε, τι κέρδιζε οικονομικά ή - συνήθως - τι δεν κέρδιζε, τις πολιτικές του αρχές, τη θρησκομανία του, και,... και...και... Μαθαίνουμε και για τη μοναξιά του, την δική του αίσθηση ανεπάρκειας και πως η επιστολογραφία ήταν για αυτόν ένα είδος σωτηρίας».