Προς τον Εξοχώτατον Ιωάννην Κωλίττην, προσωρινόν Μινίστρον του Πολέμου κτ.λ. κτ.λ.
Λουτρό,
τη 26 Νοεμβρίου 1822.
Η ύστεραις είδησες από τα Καστρινά στρατεύματα είναι πολλά θλιβεραίς, ήγουν οι Τούρκοι έκαψαν όλον τον Μεσαρέ όπου περιέχει τρεις επαρχίαις και ένα πλήθος χωριά μεγάλα και εύμορφα, έσφαξαν και εσκλάβωσαν ένα πλήθος Χριστιανών, και εσήκωσαν όλον τον ζαερέ! Αλλά όλα αυτά, οι αληθινοί εχθροί της πατρίδος Σφακιανοί, τέλειοι εξουσιασταί την σήμερον της Κρήτης, τα κρύβουν από τον λαόν και από εμένα. Εχθες το βράδυ ήλθεν ένας άνθρωπος τίμιος και καθώς πρέπει, και μου είπεν, ότι οι εχθροί έκαψαν σχεδόν όλην την επαρχίαν Μαλεβίζι, η οποία είναι η πλέον πλουσία και η πλέον εύμορφη από ταις 24 της Κρήτης. Αυτό κάνουν οι εχθροί να στενεύσουν τους ειδικούς μας να τραβηχθούν προς τούτα τα μέρη, και τότες να εκτελέσουν τους μεγαλειτέρους των σκοπούς οπού έχουν.
Το Μυλοπόταμον κινδυνεύει πολύ, επειδή τα στρατεύματα είναι όλα σκορπισμένα εις το να πανδρεύωνται, να χαίρωνται και να τρώγουν και να πίνουν, οπού επλούτησαν με υπερβολήν από ταις πρέζαις των Τουρκών, και περισσότερον των Χριστιανών αδελφών μας. Οι καπηταναίοι, οι πρώτοι είναι να δώσουν κακώτατα παραδείγματα εις όλα αυτά· όλοι εδόθησαν εις την πραγμάτεια. Εδώ είναι καμμία δεκαριά καράβια φράγκικα την σήμερον, και γίνεται ένα μεγαλώτατον αλισβερίσι, και έγινε δεύτερη Μάλτα. Τώρα οπού δεν έχουν κεφαλή, όσον να στείλετε άλλον Έπαρχον,βιάζονται πολύ και εις ένα τρόπο ξεχωριστόν να πουλήσουν τα κλέπτικα λάδια, μετάξια, κεριά, μάλαμμα και ασήμι· όλα κλέπτικα, τα οποία, και μάλιστα τα λάδια, όσον εγώ εκομαντάριζα δεν ετολμούσαν να τα πουλούν, επειδή βέβαια πως τα εκομφισκάριζα. Αγόρασαν ένα πλήθος πραγμάτειαις, ψαρικά, οχταπόδια, ρύζια και άλλα πολλά, να γδείρουν τον πτωχόν λαόν, και κάνουν ένα μονοπώλιον το πλέον σκληρόν, το πλέον άνομον και το πλέον ασυγχώρητον εις τους φιλελεύθερους και εις τους ίδιους δεσποτικούς νόμους και διοίκησες. Δυναστεύουν, καταδέρνουν τους Κατωμερίτας διά μίαν οκά οχταπόδι, ή μπακαλά ή ρύζι, όποιος πτωχός φαμελλίτης τολμήση νʼαγοράση από τα καράβια. Ενα πράγμα ανήκουστο γίνεται τούταις ταις ημέραις. Ας εξετάξη τους επιφέροντας, όου είναι αυτόπται· αυτοί θέλει της ειπούν καμπόσα, επειδή εγώ δεν ειξεύρω ούτε το εν εκατοστόν, μην ειμπορώντας να εβγω έξω προς χρείαν μου από τον οδάν μου, ή κάλλιον να ειπώ από την φυλακήν μου, επειδή μου είναι εμποδισμένον.
Χάνοντας το Μαλεβίζι, χάνομεν μία φοβερή επαρχία, πλήθος λαόν φοβερόν και πολεμικόν, και ένα πλήθος λάδια, εις τα οποία είναι όλη η ελπίδα της Κρήτης των Χριστιανών δια να τα πουλήσουν, και με αυτά τα άσπρα να προβλέψουν και την ζωοτροφίαν και τα αναγκαία εφόδια του πολέμου. Και αυτά όλα από τα ιντρίγα των Σφακιανών και του μαρεσσάλ Ρούσσιου, του φονιά με τους ορτάκιδές του, τους καντσελιέρους Σφακιανούς, και όλους οπού πήγαν εις τον Μορέα, αφίνοντας τα υπουργήματά των εις τέτοιους σκληρούς καιρούς και περίστασες.
Οι πασσιάδες του Ρεθύμνου και των Χανιών επιστρέφθηκαν εις τα πόστα των διά θαλάσσης, μη θέλοντας να κινδυνεύσουν διά στερεάς· αλλά ποιον αυτοί οι ανόητοι εφοβώνταν;
Με όλην την κομοδότητά των ειμπορούσαν νʼαπεράσουν χωρίς νʼαπανδήσουν έναν από ημάς να τους αντισταθή. Αλλά, ας έχη δόξαν ο Κύριος, όπου τους εφώτισε να το κάμουν αυτόν, επειδή, αν απερνούσαν δια ξηράς, ήθελε κάμουν μεγάλον αφανισμόν εις τους Χριστιανούς!
Εξοχώτατε! ας βιασθή η σεβαστή Βουλή να στείλη έναν Έπαρχον προκομμέον και έξυπνον με 1500, επτά νησιώτας με 6-7 καράβια Ψαριανά. Αυτοί μόνοι τους εκαλέσθηκαν να έλθουν, φτάνει να τους πληρώσουν. Αυτοί είναι οι καλλιώτεροι από όλους τους θαλάσσιους.
Ας με κράξη εμένα, και εγώ θέλει δώσω το σχέδιον πώς και από πού να σμπαρκάρουν, και από πού να κτυπήσουν τα Χανιά, οπού ευρίσκονται εις αθλίαν κατάστασιν και κλονιούνται.
Εκεί είναι πολλά και αμέτρητα μιλλιούνια· εκεί είναι τα περισσότερα πλούτη της Κρήτης εις μετρητά, και ένα πλήθος ζαερέ όπου ήφερεν ο Χασάν πασσάς, ο Μισιρλής. Αυτή η δουλειά ειμπορεί να γενή κρυφίως από τους κατηραμένους Σφακιανούς, και τότε εγώ την βεβαιώ ότι η εθνική κάσσα θέλει αποκτήσει αρκετά μιλλιούνια, και ίσως τόσα οπου δεν απόλαυσεν ούτε από τον Μορέα, ούτε από την Ρούμελη· επειδή, αν εκείνοι οι κατηραμένοι θέλει έμβουν, όλο το βίος θέλει χαθή, και κάλλιον να μείνη εις τας χείρας του εχθρού, όσον το Γένος θέλει έχει τους τρόπους να στείλη απόʼκει στρατεύματα και καράβια.
Το στράτευμα, οπού πολιορκεί αυτό το κάστρον, είναι φοβερόν και όλον με εμένα. Οι καπηταναίοι δεν είναι Σφακιανοί, αλλά του εκεί τόπου· μάλιστα ο φοβερός Σήφης Κωνσταντουδάκης, τον οποίον τρομάζουν οι Τούρκοι. Αυτός είναι γνωστικός, τρομερός εις τους πολέμους και τιμιώτατος άνθρωπος, θεοφοβούμενος Χριστιανός, αλλά πάντα κατατρεγμένος από τους Σφακιανούς. Στοχασθήτε, στοχασθήτε· ο πρώτος ζουρμπάς, μωρός, διαστραμμένος, ανόητος, περήφανος, κλέπτης και Ιούδας, και ανήκους ως ψεύτης Αναγνώστης Ψαρουδάκης, μου είπεν 9-10 φοραίς· “οπόταν μας επαινής αυτόν τον βοσκόν και τσουμπάνη, μας δίδεις μαχαιριαίς εις το βάθος της καρδίας μας”. Αυτοί διάφοραις φοραίς εσκοπούσαν εις τον πόλεμον να τον σκοτώσουν, αλλά εγώ το έμαθα, και του είπα να πάρη τα μέτρα του. Αλλος πεντακοσίαρχος, Βασίλειος Χαλάκης, ο οποίος και αυτός είναι καλός πολεμικός και πηγαίνει συμφώνως με το Σήφη· αυτούς εύκολα εγώ ειμπορώ να τους ορμηνεύσω να ενωθούν με τον νέον Έπαρχον και να κάμουν τους τρόπους να εμποδίσουν τα κακά των Σφακιανών.
Είναι εις εκείνα τα μέρη και άλλος πεντακοσίαρχος, Ανδρέας Παναγιωτάκης, όπου κομαντάρει τους φοβερούς Λακιώτας, αλά αυτός φυλάγει το Σέληνον. Τούτος είναι Σφακιανός, κάκιστος και διαστραμμένος, αλλά δεν έχει παρτίδο εις το στράτευμά του· μάλιστα οι Λακιώται, δια ταις μεγάλαις τους αδικαίαις και του αδελφού του Αναγνώστη Παναγιωτάκη, πρώην πεντακοσιάρχου των, την σήμερον Φροντιστού του πολέμου, δεν τους υποφέρουν τελέιως, αλλά σκύπτουν το κεφάλι δια να μη τους υστερήσουν από μονετσία, τα οποία με τα λάδια αυτών των ταλαίπωρων Χριστιανών τα αγοράζουν· αλλά οι διαστραμένοι τα βαστούν εις τας χείρας των, και πάντα τους φοβερίζουν να τους τα κόψουν, και φοβούνται οι καΰμένοι.
Εύκολον όμως ειμπορεί να τον εβγάλη ο νέος Έπαρχος, δίδωντάς των άλλον πεντακοσίαρχον, και ούτως θέλει λείψει και ένα σκάνδαλον, επειδή ετοιμάζονται να τον σφάξουν, και αυτά τα παραδείγματα είναι πολλά βλαβερά, και μάλιστα οι Τούρκοι ευθύς τα μαθαίνουν, κάνουν μεγάλαις χαραίς και εμψυχόνουν τα στρατεύματά των και τον λαόν. Τι κακόν δεν επροξένησε της Κρήτης ο σκοτωμός του φοβερού πεντακοσιάρχου Αντωνίου Μελιδώνη, ο Θεός μόνος το ειξεύρει! Ήθελα πολλά να της γράφω, καθώς είναι το χρέος μου, αλλά τρέμωντας τα γράφω και τούτα, che sono survegliator, και ο Θεός να φυλάξη να το μάθουν. Άλλος κόπος είναι να το απεράσω εις τας χείρας του επιφέροντος, επειδή αν πιάνουν τον δούλον μου, και αυτόν θέλει τον κάμουν κομμάτια και εγώ δεν γλυτόνω!
Τέλος δια το όνομα του υψίστου Θεού ογλιγωρεύσετε όσον το δυνατόν να στείλετε τον αρχηγόν, στράτευμα και καράβια, και αλικοτήσετε εκείνους τους διαστραμμένους αυτού όπου ήλθαν από εδώ, και μάλιστα τον κάκιστον, φιλοτάραχον Ερωστράτην τον Καλαμαρά, και με την βοήθειαν του Θεού η Κρήτη θέλει είναι του Γένους.
Μ.Κ. ΑΦΕΝΤΟΥΛΙΕΦ
