Την 7 1/2μ.μ. ήρχισεν εις το Αʼ τμήμα του Πλημμελειοδικείου η δίκη διά τας σκηνάς αι οποίαι εδημουργήθησαν προ μηνών εις το θέατρον “Αλάμπρα” κατά την διάλεξιν του Ελληνο-ρουμάνου συγγραφέως κ. Ιστράτι.
Εκ των κατηγορουμένων παρίστατο μόνον ο κ. Γληνός των κ.κ. Ιστράτι και Καζαντζάκη απουσιαζόντων εις το εξωτερικόν.
Ο Εισαγγελεύς των Πλημμελειοδικών κ. Κιουρτσάκης κατέχων την έδραν εζήτησεν όπως αναβληθή η δίκη λόγω ελλείψεως μαρτύρων αλλά το δικαστήριον απέρριψε την πρότασιν του και διέταξε την πρόοδον της δίκης.
Καλείται και μάρτυς της κατηγορίας κ. Μεϊμάρης ανθυπασπιστής του ειδικού τμήματος Ασφαλείας.
Πρόεδρος. Τι αντελήφθητε κατά την διάλεξιν;
Μάρτυς. Ωμίλησεν εν αρχή ο κ. Γληνός κατόπιν δε ο κ. Ιστράτι αναπτύξας την εν Ρωσσία κατάστασιν την οποίαν εξυμνούσε. Το κείμενον μετέφραζεν ο κ. Καζαντζάκης.
Πρόεδρος. Ενθυμείσθε μήπως μετέφραζε και ο κατηγορούμενος;
Μάρτυς. Όχι.
Πρόεδρος. Νομίζετε ότι ο Γληνός εγνώριζε το περιεχόμενον της διαλέξεως διότι προηγήθη συνεννόησις;
Μάρτυς. Νομίζω ότι πιθανόν να προηγήθη συνεννόησις. Νομίζω δε ότι το περιεχόμενον της διαλέξεως ήτο τοιούτον ώστε να υπερδιεγείρη τον κόσμον.
Εισαγγελεύς. Ο κατηγορούμενος ήτο δυνατόν να ηγνόη ότι ο Ιστράτι ήτο κομμουνιστής;
Μάρτυς. Ασφαλώς όχι.
Γληνός. Κύριε μάρτυς σας παρακαλώ ενθυμείσθε ότι εγώ ετόνισα κατά την διάλεξιν και εν αρχή ότι πρόκειται περί εκπαιδευτικής διαλέξεως;
Μάρτυς. Οχι δεν ενθυμούμαι.
Καλείται ο μάρτυς κ. Εμπειρίκος Κουμουνδούρος βουλευτής όστις εις ερώτησιν του κ. Προέδρου περί του τι απεκόμισεν εκ της ελεύσεως του κ. Ιστράτι ενταύθα, λέγει ότι απεκόμισε την χειρίστην εντύπωσιν διότι εξεμεταλλεύθη την φιλοξενίαν. Εν τέλει αποκαλεί τον κ. Ιστράτι αλήτην.
Ο μάρτυς κ. Φοντάνας υπομοίραρχος αναπτύσσει δια μακρών την διάλεξιν.
Ο μάρτυς βεβαιοί ότι εάν ο Γληνός δεν μετέφραζε την διάλεξιν, ως επληροφορήθην τούτο θα έκαμνεν ο εκπαιδευτικός όμιλος. Επίσης νομίζει ότι εκτός του ότι ο κατηγορούμενος εγνώριζε το περιεχόμενον της διαλέξεως εγνώριζε και ότι θα εγένοντο ταραχαί.
Η κατάθεσις του κ. Παπαναστασίου
Μετά ταύτα τη αδεία του δικαστηρίου καλείται ο μάρτυς της υπερασπίσεως κ. Αλ. Παπαναστασίου, αρχηγός της Δημοκρατικής Ενώσεως όστις λέγει ότι δεν είνε δυνατόν λογοτέχναι ως οι κ.κ. Γληνός και Καζαντζάκης δια της διαλέξεως να επεθύμουν εσωτερικάς ανωμαλίας, όσον αφορά την ανάπτυξιν της καταστάσεως εν Ρωσσία λέγει δε ότι ο κ. Μπέναης και ο κ. Σοφιανόπουλος είδον την εν Ρωσσία κατάστασιν πλέον αισιόδοξα από τον κ. Ιστράτι. Ο κ. Ιστράτι, συνεχίζει, ωμίλησον ειλικρινώς και φρονώ ότι δεν ήλθεν εις την Ελλάδα δια προπαγάνδαν. Αλλά μόνον να εξετάση ταύτην από κοινωνικής και οικονομικής καταστάσεως.
Οσον αφορά το εκπαιδευτικόν μέρος νομίζω ότι ο εκπαιδευτικός λειτουργός οφείλει να είνε και εκπαιδευτικός και πολιτικός.
Περαιτέρω ο κ. Παπαναστασίου αναπτύσσει την πολιτικήν του σοσιαλισμού ήτις-ως λέγει-είνε μια προσπάθεια νεωτέρας κοινωνικής αναπτύξεως.
Εις διαφόρας ερωτήσεις του κ. Προέδρου ο κ. Παπαναστασίου εξακολουθεί υπεραμυνόμενος των σοσιαλιστικών ιδεών και εν ταύτω του κ. Γληνού και εκθειάζει τα αγαθά της σοσιαλιστικής πολιτικής. Οσον αφορά την συμμετοχήν ή μη του κ. Γληνού εις την ιδέαν της διοργανώσεως της διαλέξεως και του εάν εγνώριζε το περιεχόμενον ταύτης λέγει ότι δεν διαβλέπει καμμίαν ενοχήν του Γληνού και εάν ακόμη εγνώριζεν ούτος το θέμα της διαλέξεως. Ο κ. Γληνός λέγει, είχεν υποχρέωσιν να εξυπηρετήση μη γνωρίζων ότι το θέμα ήτο επιλήψιμον.
Γληνός. Κύριε μάρτυς γνωρίζετε εάν ο Ιστράτι ήλθεν εις την Ελλάδα διά καθαρώς φιλολογικόν σκοπόν;
Παπαναστασίου. Μάλιστα.
Γληνός. Γνωρίζετε επίσης κ. μάρτυς εάν το εκπαιδευτικόν σύστημα της Ρωσσίας προσελκύει τα ευρωπαϊκά κράτη;
Παπαναστασίου. Αυτό είνε γεγονός, διότι πράγματι εις την Ρωσσίαν έχουν εφαρμόσει σύστημα πολύ ανώτερον του ισχύοντος.
Η συνεδρίασις διακόπτεται ακολούθως δια την 11ην νυκτερινήν.
Μετά την διακοπήν
Την 11ην μ.μ. επανελήφθη η διακοπείσα συνεδρίασις. Καλείται ο μάρτυς του κατηγόρου κ. Δαμασκηνός δικηγόρος όστις ερωτώμενος καταθέτει επιθαρυντικά κατά του Ιστράτι και των λοιπών κατηγορουμένων.
Εξεταξόμενοι είτα τρεις ιατροί του θεραπευτηρίου “Σωτηρία” βεβαιούν ότι πράγματι ο Ιστράτι συνοδευόμενος υπό του κ. Καζαντζάκη ωμίλησε προς τους ασθενείς κατά τρόπον αποβλέποντα εις την εξέγερσιν αυτών.
Ακολούθως εξετάζονται οι μάρτυρες της υπερασπίσεως κ.κ. Καραπάνος, Σωμερίτης, Λάζος και Θεοδωρόπουλος.
Πάντες κατέθεσαν ότι η διάλεξις του Ιστράτι δεν είχε σκοπούς ανατρεπτικούς αλλʼ εντελώς ανθρωπιστικούς. Οσον αφορά τον κ. Γληνόν κατέθεσαν ότι ούτος εκτός της εισαγωγής την οποίαν έκαμε προ του λόγου του κ. Ιστράτι δεν ανεμίχθη ενεργότερον και γενικώτερον. Επιστοποίησαν επίσης ότι την διάλεξιν παρηκολούθησαν πολλοί διανοούμενοι πολιτευταί και ανώτεροι λειτουργοί του Κράτους ως και διπλωματικοί τοιούτοι.
Απέκλεισαν εντελώς το ότι η διάλεξις του Ιστράτι είνε δυνατόν να έχη επιρροήν επί του εκπαιδευτικού προγράμματος της χώρας.
Ωσαύτως απέκλεισαν την πιθανότητα της μεταφράσεως του θέματος εκ του γαλλικού εις την Ελληνικήν υπό του κ. Γληνού.
Ο μάρτυς κ. Τριανταφυλλόπουλος καθηγητής του Πανεπιστημίου λέγει ότι ως αντιπρόσωπος των επιστημόνων είχε σκεφθή την πρόσκλησιν του Ιστράτι ίνα αναπτύξη τας ιδέας του εν συνεδριάσει επισήμω.
Περατωθείσης της διαδικασίας την 12 1/2 μ.μ. καλείται να απολογηθή ο κατηγορύμενος κ. Γληνός όστις εξιστορεί πως ο Ιστράτι έφθασεν εις την Ελλάδα, ποίας υποδοχής έτυχε και δη παρά υπουργών και εφημερίδων ως του “Ελ. Βήματος” το οποίον εκαυχάτο, ότι αυτό τον εκάλεσεν εις Ελλάδα.
Εγώ, δεν ήτο δυνατόν, συνεχίζει, να παρακολουθήσω άλλας απόψεις εκτός του “Βήματος” ως ριζοσπαστικός.
Η απόφασις
Αγορεύει κατόπιν ο εισαγγελεύς κ. Κιουρτσάκης ο οποίος καταφέρεται τόσον κατά του κ. Ιστράτι όσον και κατά του κ. Γληνού και των ομοϊδεατών τους οποίους αποκαλεί υπονομευτάς του πολιτικού και κοινωνικού καθεστώτος και ζητεί όπως καταδικασθή ο κατηγορούμενος συμφώνως προς το άρθρον 204 του Π. Νόμου Ακολούθως ηγόρευσαν οι συνήγοροι του κατηγορουμένου κ.κ. Σβώλος και Ράλλης, και περί την 3ην πρωινήν το δικαστήριον εξέδωσε την απόφασίν του, κηρύξαν αθώον τον κ. Γληνόν.
Το ακροατήριον εχειροκρότησε την απόφασιν.
(ΕΜΠΡΟΣ 2-6-1928)
