Ο Καζαντζάκης με τον Ιστράτι (δεξιά) και το δημοσιογράφο του “Ριζοσπάστη” Ν. Καστρινό (εκδόσεις Καζαντζάκη)

H εναντίον μας διατυπωμένη κατηγορία, την οποίαν αποκρούομεν ως όλως αβάσιμον και αστήρικτον δια τους κατωτέρω αναφερομένους λόγους, μας παρέχει την ευκαιρίαν ίνα ενώπιον της δικαστικής εξουσίας προβώμεν εις την κάτωθι δήλωσιν που επέχει και θέσιν απολογία μας.

Ο Γουλιέλμος Λίμπνεχτ, αγορεύων κατʼ Οκτώβριον του 1878 ενώπιον του Ράιχσταγ και κατακρίνων τας διατάξεις του υπό ψήφισιν νομοσχεδίου, δια την δίωξιν των σοσιαλιστών, είπε μεταξύ άλλων και τα εξής αξιομνημόνευτα, αποτεινόμενος προς τον Μπίσμαρκ και τα κόμματα της δεξιάς εξ ονόματος των σοσιαλδημοκρατών.

“... Τούτο θέλομεν να σας είπωμεν προτου αναλάβατε τον εναντίον μας αγώνα. Κτυπάτε μας όσο μπορείτε περισσότερον. Ομως μη μας συκοφαντήτε...”.

Την ανωτέρω δήλωσιν έχομεν να κάμωμεν και ημείς σήμερον προς τους κατηγόρους μας. Το να μας καταδιώξετε δια τας αρχάς, τας οποίας εκπροσωπούμεν, είνε δικαίωμα και καθήκον υμών επιτακτικόν. Το να μας αποδίδετε όμως ιδιότητας μισθάνων οργάνων της Γης Διεθνούς τούτο αποτελεί καθαράν συκοφαντίαν την οποίαν αποκρούομεν μετʼ αγανακτήσεως. Οι κατήγοροί μας, θα ήσαν συνεπέστεροι προς εαυτούς εάν, αφήνοντες κατά μέρος τας αορίστους κατηγορίας περί χρηματισμού μας εκ Μόσχας κατέθετον εις την ανάκρισιν τα αποδεικτικά στοιχεία της κατηγορίας.

Τοιαύτα όμως στοιχεία δεν κατέχουσι, διότι ουδεμία μεταξύ ημών και της Μόσχας υπάρχει σχέσις πλην της πνευματικής τοιαύτης. Θεωρούμεν μάλιστα αναγκαίον να κάμωμεν ταύτην την διασάφησιν.

Οτι μολονότι είμεθα ορθόδοξοι Μαρξισταί, και πιστεύομεν απόλυτα εις την Μαρξιστικήν αρχήν της πάλης των τάξεων, δεν ανήκομεν εν τούτοις δυστυχώς εισέτι εις το επίσημον Κομμουνιστικόν Κόμμα. Είμεθα απλώς διανοούμενοι επαναστάται, ανθρωπισταί κήρυκες και εργάται δια την δημιουργίαν μιας καλλιτέρας αύριον που θα εξασφαλίση εις τον άνθρωπον μίαν πραγματικήν κοινωνικήν δικαιοσύνην και ισότητα.

“Σκοπός της διαλέξεώς μας ήτο να διαφωτίσωμεν επιστημονικά επί τη βάσει εντοκουμέντων και αριθμών τον ελληνικόν λαόν και τον διανοούμενον κόσμον δια την συντελουμένην εις την Ρωσσίαν ανθρωπιστικήν αναγέννησιν που κατά την γνώμη μας αποτελεί την χαραυγή μιας δικαιοτέρας αύριον. Γιʼ αυτό ακριβώς και την εις το θέατρον “Αλάμπρα” διάλεξίν μας την διέκρινε πλήρης αντικειμενικότις και επιστημονική εξέτασις των κοινωνικών φαινομένων. Διʼ αυτόν ακριβώς τον λόγον εκπληττόμεθα ακόυοντες σήμερον ότι κατηγορούμεθα διʼ εξύβρισν της αρχής και διατάραξιν της κοινής ησυχίας.

Αλλά ποίον μέρος της αγορεύσεώς μας και ποίαι φράσεις μας αποτελούν το αδίκημα της εξυβρίσεως; Πιθανόν να υπήρξαμεν ίσως αρκετά καυστικοί εις τας εκφράσεις μας και δριμείς κατήγοροι της κρατούσης κοινωνικής τάξεως. Αλλά τούτο το επράξαμεν όχι με την δολίαν πρόθεσιν της εξυβρίσεως - στοιχείον απαραίτητον κατά τον νόμον προς τελεσιουργίαν του αδικήματος - αλλά με την πεποίθησιν της επιστημονικής ερεύνης προς σκοπόν βελτιώσεως του σημερινού κοινωνικού καθεστώτος, αφού πιστεύομεν ότι οι νόμοι και τα πολιτικά και κοινωνικά καθεστώτα υπόκεινται εις την αναπόδραστον φοράν της προόδου και της εξελίξεως της ανθρωπότητος της οποίας είνε προϊόντα. Δια τους αυτούς λόγους αποκρούομεν επίσης και την κατηγορίαν επί διαταράξει της ησυχίας των πολιτών.

Οι κατήγοροί μας μας χαρακτηρίζουν ως ανατροπείς. Ναι. Τον χαρακτηρισμόν αυτόν δεν τον αποκρούομεν.

Και δεν τον αρνούμεθα, διότι πράγματι θέλομεν να ανατρέψωμεν την τάξιν την κοινωνικήν την κρατούσαν που κατά τας πεποιθήσεις μας δεν είνε τίποτε άλλο παρά η τυραννία και η εκμετάλλευσις των αδυνάτων από τους ισχυρούς. Εάν αγωνιζώμεθα, τούτο το πράττομεν διότι εις την πάλην μας οδηγεί το συναίσθημα και η βαθυτέρα επίγνωσις της αδικίας και της ανισότητος που κυριαρχεί σήμερα. Η ιστορία δεν αναφέρει καμμίαν επανάστασιν, κανένα αγώνα, ουδεμίαν εξέγερσιν που ναμην είχε αφορμήν την κοινωνικήν δυστυχίαν και αθλιότητα. Ας ερωτηθούν οι ιατροί εάν εσημειώθησαν ποτέ επιδημικά νοσήματα εις υγιείς κοινωνίας. Ας ερωτηθούν οι δικασταί που έγκειται η πηγή του εγκλήματος. Αι κοινωνικαί και πολιτικαί ιδέαι ούσαι προϊόντα ωρισμένων οικονομικών καταστάσεων δεν είνε δυνατόν να καταπολεμηθούν δια διώξεων, φυλακίσεων, απελάσεων. Τα μέτρα αυτά αποδείχθησαν παντού και πάντοτε ανίσχυρα να θέσουν φραγμόν εις την ανθρωπίνην εξέλιξιν. Μόνον η γνώσις των ελαττωμάτων και των ελλείψεων που παρουσιάζει σήμερον η κοινωνία μπορεί να αποτρέψη την επερχομένην μοιραία και αναγκαία ανατροπήν. Το να διακηρύττη κανείς ότι ο κεφαλαιοκρατισμός που αποτέλεσεν άλλοτε στοιχείον προόδου και εξελίξεως αποτελεί σήμερον ογκόλιθον και εμπόδιον εις την ανθρωπίνην πρόοδον και ότι το δικαίωμα της ιδιοκτησίας επί των μέσων της παραγ ωγής είνε ως ο Μπαμπέρ υποστηρίζει, το μεγαλείτερον αδίκημα προς την ανθρωπίνην φύσιν είνε αλήθειαι των οποίων η διακήρυξης και η γνώσις δεν είνε δυνατόν να είνε κολάσιμοι. Διότι μόνο ν το γιγνώσκειν αποτελεί δύναμιν και διότι η δύναμις είνε το ιδιαίτερον γνώρισμα των ανθρώπων που ως προορισμόν των έχουν να λέγουν πάντοτε την αλήθειαν.

Αυτοί είνε εν συντομία οι λόγοι, κ. ανακριτά, δια τους οποίους πιστεύομεν απολύτως εις τον αγώνα της εργατικής τάξεως, η νίκη της οποίας θα έχη ως αποτέλεσμα την επικράτησιν μιας νέας ηθικής και πνευματικής τάξεως ομοίαν της οποίας δεν αναφέρει έως τώρα η ιστορία.