Εισήλθα χθες εις του κ. Ι. Κασδόνη νʼ αγοράσω κάτι τι και ο κ. Κασδόνης μου είπε: 

- Προ μικρού ήτον εδώ ο κ. Σφακιανάκης.

- Τον γνωρίζετε;

- Όχι, αλλά το εμάντευσα από τας εικόνας και τας περιγραφάς της φυσιογνωμίας του. Είνε ξανθός μισοασπρισμένος, πενήντα πέντε περίπου ετών, καλοκαμωμένος και σοβαρού εξωτερικού άνθρωπος.

- Με γυαλιά;

- Μάλιστα. Εννόησα ότι είνε ο Σφακιανάκης και από κάτι άλλο. Απέφυγε να μας πη τʼ όνομά του. Ηγόρασε διάφορα πράγματα και κατά το σύνηθες ηρωτήσαμεν πού να τα στείλωμεν. “Εις την κλινικήν του κ. Φωκά, απήντησεν αφού εκσέφθη επί μίαν στιγμήν” - Εις ποίον όνομα; - Να σταλούν εις την κλινικήν του κ. Φωκά και θα το λάβω”, απάντησε κεξήλθε.

Δεν είχα πλέον κʼ εγώ αμφιβολίαν ότι ήτο ο Σφακιανάκης. Η προφύλαξίς του νʼ αποφύγη την κοινήν περιέργειαν, την οποίαν τόσοι άλλοι Έλληνες θα επεζήτουν ως υψίστην ευτυχίαν είνε λίαν χαρακτηριστική. Ο κ. Σφακιανάκης είνε κατά πρώτον λόγον φιλόσοφος και κατά δεύτερον πολιτικός· και ο φιλόσοφος ενοχλείται μάλλον, αντί να μεθύσκετοι υπό των εκδηλώσεων της δημοτικότητος. Την πατρίδα του έχει υπηρετήσει μάλλον ως πατριώτης παρά ως πολιτικός. Αν έλειπεν ο πατριώτης, ίσως ο πολιτικός δεν θα ενεφανίζετο και ο Σφακιανάκης θα έμενιν απλούς επιστήμων, αφωσιωμένος εις την επιστήμην και τας μελέτας του.

Εις προηγουμένην σκιαγραφίαν, ελησμόνησα να προσθέσω σπουδαίον χαρακτηριστικόν αυτού, ότι είνε μέγας φιλαναγνώστης. Ελησμόνησα επίσης να σημειώσω ότι είνε συγγραφεύς πειραματικής φυσικής, βραβευθείσης προ ετών εις ένα διαγωνισμόν του Εθν. Πανεπιστημίου μεταξύ πολλών άλλων έργων υποβληθέντων υπό ειδικών.

Και αν δεν είχα πληροφορίας, τας οποίας δύναμαι να θεωρώ θετικάς, θα είχα πεποίθησιν, παρʼ όλα τα περί του εναντίου γραφέντα, ότι ο Σφακιανάκης ολοψύχως ήθελεν να μη αναμιχθή εις την εσωτερικήν της Κρήτης πολιτικήν μετά την κάθοδον του πρίγκηπος Γεωργίου και απεσύρθη εις τον ιδιωτικόν βίον. Διατί άλλως να κατατριβή εις την κομματικήν διαπάλην ή υπόληψις ην απέκτησεν εις δεινάς της πατρίδος περιστάσεις και ήτις ηδύνατο πάλιν εις δεδομένην δύσκολον περίστασιν να χρησιμεύση. Εφʼ όσον δε η τύχη της Κρήτης μένει μετέωρος, τοιαύτη ανάγκη ήτο ενδεχομένη.

Ο κ. Σφακιανάκης ελθών εις Αθήνας, απέφυγεν επιμελώς τους δημοσιογράφους και τας συνεντεύξεις εις τας οποίας συνήθως γράφονται περισσότερα παρʼ όσα ελέχθησαν και γράφονται διαφορετικά παρʼ όπως ελέχθησαν. Την γνώμην του άλλως την εξέφρασεν ήδη με την πρέπουσαν και εις εις το ζήτημα και εις τον χαρακτήρα του σοβαρότητα εις το συλλαλητήριον του Ηρακλείου. Και η γνώμη του, ήτις είνε γνώμη όλων των Κρητών, θα εκδηλωθή σήμερον καθʼ όλην την Κρήτην εις την Βουλήν και έξω της Βουλής.

Ο κ. Σφακιανάκης ως όλοι οι γνωρίζοντες κατά βάθος τα πράγματα της Κρήτης, βλέπει βεβαίως ότι αφού εις το Θέρισον έγινεν η αρχή, το καλλίτερον είνε να φθάση εις πέρας, ομοφωνούντων όλων των ρητών. Διότι μετά την αρχήν εκείνην, το προσωρινόν της Κρήτης καθεστώς θα καταστή ασφαλώς αβίωτον.

ΔΙΑΒΑΤΗΣ

(“ΕΜΠΡΟΣ”, 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1905)