Μαρίτα: Πώς είναι η καθημερινότητα σου;
Λ.Μαντά: Είμαστε από τις οικογένειες που έχουμε την τύχη λόγω εργασιακών συνθηκών, να τρώμε κάθε μεσημέρι μαζί. Η Λένα είναι αυτή θα μαγειρέψει, που τα παιδιά θα της γκρινιάξουν γιατί δεν θέλουν τα όσπρια, η Λένα είναι αυτή που θα πάει στην αγορά για ψώνια, που θα φροντίζει για τις κοινωνικές εκδηλώσεις, τα δώρα κ.λ.π. Αλλά υπάρχουν οι ώρες που γράφω και έχω την πολυτέλεια να μην δουλεύω, γιατί αυτό είναι πολυτέλεια στις μέρες μας. Ας πούμε όταν μιλάω με την Πασχαλία την Τραυλού, συγγραφέα επίσης των εκδόσεων Ψυχογιός, εκείνη δουλεύει. Και περιμένει να σχολάσει, και μάλιστα μου έχει πει- σηκώνεται 5 η ώρα το πρωί, για να καθίσει να γράψει λίγο, πριν προλάβει να φύγει για την δουλειά της. Δηλαδή οι γυναίκες συγγραφείς οι οποίες είναι και εργαζόμενες, ουσιαστικά δουλεύουν σε δύο δουλειές.
Μαρίτα: Σε σένα όλα πάνε μια χαρά, δεν πιστεύω ότι είναι μονό θέμα τύχης όλα αυτά, πιστεύω ότι είναι θέμα δουλειάς, μαζί με την γενικότερη θετική στάση ζωής που έχεις.
Λ.Μαντά: Όχι μόνο. Υπάρχουν ορισμένα πράγματα στην ζωή που σου έρχονται όντως από τύχη σαν λαχείο. Ας πούμε ένας σωστός σύντροφος είναι ένα λαχείο.
Μαρίτα: Είναι όμως και το ότι ελκύεις ένα σωστό σύντροφο, όταν σκέφτεσαι θετικά.
Λ.Μαντά: Έχεις κάποιες συντεταγμένες που πάνω σε αυτές ψάχνεις. Όμως είναι και λίγο λαχείο. Το πώς θα διαχειριστείς τα χρήματα του λαχείου αυτό είναι δική σου υπόθεση.
Μαρίτα: Γράφεις στον υπολογιστή;
Λ. Μαντά: Οταν ξεκίνησα όχι, δεν εμπιστευόμουνα καθόλου τον υπολογιστή, και ήταν και μέχρι να μάθω, αλλά τώρα μου κερδίζει πολύτιμο χρόνο.
Μαρίτα: Για σκέψου τώρα εκείνο τον καιρό που ο συγγραφέας έπρεπε να γράψει στο χέρι
Λ. Μαντά: Το πρώτο μου βιβλίο, το είχα γράψει σε Α4 κόλλες, ήταν το «Την μέρα που σε γνώρισα», αυτό είχε γραφτεί στο χέρι. Όπως επίσης είχε μισο-γραφτεί στο χέρι και το «Βαλς», μετά πλέον είπα ότι είναι πολύτιμος ο χρόνος και τον χάνω έτσι.
Μαρίτα: Έρχεται η νέα εποχή του ηλεκτρονικού βιβλίου. Πώς σου φαίνεται αλήθεια αυτό το σκηνικό Λένα;
Λ.Μαντά: Πρόσφατα μιλούσα με τον κ. Ψυχογιό, ο οποίος θα έλεγα είναι και από τους πρωτοπόρους, γιατί ήδη υπάρχουν ηλεκτρονικά βιβλία στην ιστοσελίδα του, πολλά από τα βιβλία των συγγραφέων του, και μου έδειξε το e-book. Είναι σε μέγεθος σημειωματάριου, έχει πάρα πολλά πλεονεκτήματα, με πρώτο την οικολογική συνείδηση που οφείλουμε σιγά- σιγά να αποκτούμε, γιατί πλέον δεν υπάρχει χαρτί, μπορείς να αποθηκεύσεις 500 βιβλία μέσα που σημαίνει ολόκληρη βιβλιοθήκη, και παράλληλα με αυτό τον τρόπο, είναι εύκολα προσβάσιμα τα βιβλία στους Έλληνες που μένουν στο εξωτερικό, οι οποίοι δεν μπορούν να προμηθευτούν βιβλία Ελλήνων συγγραφέων.
Μαρίτα: Αυτό είναι το θετικό, αλλά αν δεν πιάσεις το βιβλίο, αν δεν μυρίσεις την μυρωδιά του χαρτιού…
Λ.Μαντά: Αυτό δεν απευθύνεται σε εμάς, εντός εισαγωγικών τους παλιούς, ούτε θα σταματήσει να υπάρχει το βιβλίο, σαν βιβλίο στην αγορά.
Μαρίτα: Οι δίσκοι σταμάτησαν Λένα μου.
Λ. Μαντά: Ναι αυτό είναι το μέλλον. Τα παιδιά μου όταν πρωτοείδαν δίσκο βινιλίου, λένε “Τι είναι αυτό; Είναι μεγάλο για cd”! Η τεχνολογία προχωράει, και παράλληλα να το δούμε και από την πλευρά κάποιων άλλων βιβλίων, γιατί αυτό είναι σοβαρό, με την πληθώρα των βιβλίων που υπάρχουν πλέον στην ελληνική αγορά, ένα βιβλίο έχει ζωή έξι μήνες. Αυτό σημαίνει, πάρα πολλοί εκδότες, προχωρούν σε πολτοποίηση βιβλίων, αυτά που δεν έχουν τόση κίνηση πλέον. Ένα βιβλίο όμως που χάνεται, για μένα είναι μια ψυχή που χάνεται. Και όταν μπορείς αυτό να το εμποδίσεις, και να υπάρχει σε ένα αρχείο, για τον ένα αναγνώστη που θα το αναζητήσει, αυτό είναι στα θετικά. Θα χρειαστούν δεκαετίες, για να φύγει το βιβλίο, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο εμάς.
Μαρίτα: Είναι και το πρόβλημα των επόμενων γενεών, να διαλέξουν εκείνοι μόνοι τους πώς θα γράψουν.
Λ.Μαντά: Βεβαίως, σημασία έχει, να τους γίνει τόσο εύχρηστο, να το έχουν μαζί τους και να διαβάζουν.
Μαρίτα: Ίσως αυτό που θα πρέπει να ευχηθούμε, είναι μακάρι να διαβάζουν και ας διαβάζουν όπως θέλουν .
Λ.Μαντά: Στην Ελλάδα που είναι σφηνωμένη στο 8% στο αναγνωστικό κοινό, το οποίο το θεωρώ εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό, σε σχέση με τους τίτλους των βιβλίων που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά, νομίζω πως αυτό που θα πρέπει να μας απασχολεί όλους, είναι πώς θα αυξήσουμε το αναγνωστικό μας κοινό, μαθαίνοντας και εκπαιδεύοντας νέους αναγνώστες, από τα παιδικά χρόνια.
Μαρίτα: Στα βιβλιοπωλεία μου λένε ότι υπάρχουν πάρα πολλοί μικροί αναγνώστες ως το τέλος του Δημοτικού, στην εφηβεία μειώνονται, για να επανέλθουν στα φοιτητικά χρόνια.
Λ.Μαντά: Στα μαθητικά χρόνια, ειδικά του λυκείου, τα παιδιά είναι τόσο πολύ πιεσμένα, φορτισμένα γιατί τα βομβαρδίζουν με τόσες γνώσεις.
Μαρίτα: Τόσες πολλές και αρκετές άχρηστες πληροφορίες ενώ την ίδια στιγμή λείπει η γνώση για την κατανόηση της ζωής της χαράς των καλών σχέσεων και πολλών άλλων .
Λ. Μαντά: Α, μπράβο, έτσι δεν μπορούμε να έχουμε απαιτήσεις. Αν όμως από την παιδική ηλικία, έχουν μάθει να αγαπούν το διάβασμα, αυτή η αγάπη που λέγαμε θα επιστρέψει, και θα έχουν επαφή ξανά με το βιβλίο. Βλέπω όμως να γίνεται μόδα το βιβλίο, και στους μικρούς και στους μεγάλους αναγνώστες. Αυτό που χρειάζεται ίσως είναι το ελληνικό κοινό να εμπιστευτεί λίγο παραπάνω τους Έλληνες συγγραφείς, με λυπεί όταν ακούω “δεν διαβάζω Έλληνες συγγραφείς”, εξοργίζομαι όταν αυτό το λέει Έλληνας συγγραφέας, γιατί το έχω ακούσει και αυτό, θεωρώ ότι έχουμε ένα πάρα πολύ καλό δυναμικό, Ελλήνων συγγραφέων, με θέματα που αφορούν περισσότερο την ελληνική πραγματικότητα, και θεωρώ άδικο, να απορρίπτουμε κάτι χωρίς να το έχουμε γνωρίσει.
Μαρίτα: Ναι, συμφωνώ απόλυτα σε αυτό. Έχεις επισκεφθεί δυο τρεις φορές την Κρήτη πώς νιώθεις στο νησί μας;
Λ.Μαντά: Α !! Η Κρήτη έχει ένα χρώμα και ένα ήχο διαφορετικό. Από την στιγμή που πατάς το πόδι σου λες «ώπα», τώρα είμαστε κάπου αλλού. Ετσι όπως ερχόμασταν και έβλεπα θάλασσα και αυτές τις παραλίες, μου άρεσε τρελά. Αν δεν είχα οικογένεια, μάλλον θα γύριζα με ένα σακίδιο γύρω - γύρω την Ελλάδα. Όμως η οικογένεια είναι η άγκυρά σου και οι ρίζες σου…..
Μαρίτα: Αυτό το κάνεις με το μυαλό, γυρνάς στον κόσμο, στον χρόνο, πηγαίνεις μπρος, πηγαίνεις πίσω, ανακαλύπτεις συναισθήματα, πού τα βρίσκεις όλα αυτά τα συναισθήματα και μας τα δίνεις;
Λ. Μαντά: Σαν την αναπνοή έρχονται, από μόνα τους ξεπηδάνε εικόνες, σκέψεις, συναισθήματα, δεν μπορείς να ξέρεις από πού θα πάρεις, το έναυσμα για να δημιουργήσεις κάτι, και ούτε ξέρεις πού θα βγάλει αυτό που θα δημιουργήσεις φυσικά.
Έτσι λοιπόν σιγά-σιγά κύλησε αυτή κουβεντούλα όσο για αυτό το καλοκαίρι ξέρουμε ότι τι θα διαβάσουμε, μεταξύ άλλων και το «Τελευταίο τσιγάρο», το νεότερο βιβλίο της.

