
Δύο δραματικά άρθρα της Καλλιρρόης Παρρέν και του Ιωάννη Κονδυλάκη για την πυρπόληση των Χανίων και τις σφαγές στην Κρήτη, τον Ιανουάριο του 1897
Σπάνια κείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα με την υπογραφή των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων
Σπάνια κείμενα των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων, γραμμένα κατά το 19ο ή στις αρχές του 20ου αιώνα, παρουσιάζομε από αυτή εδώ της στήλη κάθε Δευτέρα. Κείμενα που είτε είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής, είτε δημοσιεύονται για πρώτη φορά. Για παράδειγμα, κείμενα των μεγάλων λογοτεχνών, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης ή ο Ιωάννης Κονδυλάκης, τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στις συλλογές και τα βιβλία τους.
Έτσι θα μπορέσομε να γνωρίσομε, και ενδεχομένως να βοηθήσομε στη διάσωση άγνωστων κειμένων, μεγάλων μορφών της διανόησης, της πολιτικής, των πολιτικών, επαναστατικών και κοινωνικών αγώνων της Κρήτης και των Κρητικών.
Σήμερα, και σε συνέχεια του αφιερώματος για την κατάληψη του νησιού, αναδημοσιεύομε δύο κείμενα που αναφέρονται στην πυρπόληση των Χανίων και στις σφαγές ολόκληρης της Κρήτης, τον Ιανουάριο του 1897. Όπως έχομε αναφέρει και στον πρόλογο του αφιερώματος για την κατάληψη του νησιού από τον ελληνικό στρατό, τα γεγονότα αυτά έδωσαν την αφορμή για την επέμβαση των ελληνικών δυνάμεων στο νησί.
Στην περίφημη εφημερίδα του γυναικείου κινήματος «Εφημερίς των Κυριών», που εξέδιδε η ίδια, η Ρεθυμνιώτισσα Καλλιρρόη Παρρέν έγραψε την Κυριακή 26 Ιανουαρίου 1897 ένα πραγματικά σπαρακτικό κείμενο για τις βαρβαρότητες των Τούρκων στην Κρήτη. Τίτλος του, «Η πατρίς μου καίεται». «Η πατρίς μου και πάλιν αιματοκυλίεται, η δυστυχισμένη πατρίς μου καίεται, πυρπολείται, και μού φαίνεται ότι ακούω τους σπαρακτικούς θρήνους και τους στεναγμούς και τας κραυγάς της απογνώσεως και του φόβου των ατυχών αδελφών μας να διασχίζουν το άπειρον των εκτάσεων και να φθάνουν μέχρις ημών…», έγραφε η πρωτοπόρα ελληνίδα φεμινίστρια. Και σε άλλο σημείο τόνιζε: «Ας τελειώση λοιπόν επί τέλους η αθλία αυτή ιστορία. Ή να ελευθερωθώμεν ή να χαθώμεν, να καταποντισθώμεν καθʼ ολοκληρίαν. Και ημείς, αι γυναίκες της Κρήτης δεν πρέπει να υστερήσωμεν κατά την στιγμήν ταύτην».
Ένα οργισμένο κείμενο για τη στάση των Ευρωπαίων δημοσίευε δύο ημέρες αργότερα, την Τρίτη 26 Ιανουαρίου 1897, στο «Εμπρός» ο Ιωάννης Κονδυλάκης. Τίτλος του, «Οι βάρβαροι της δύσεως», και δημοσιεύτηκε στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας της οποίας υπήρξε για πολλά χρόνια αρχισυντάκτης ο Βιαννίτης δημοσιογράφος και συγγραφέας. «Τας εν Χανίοις σφαγάς και πυρπολήσεις δεν τας ενήργησαν οι Τούρκοι, αλλʼ η Ευρώπη», έγραφε. Και προσέθετε σε άλλο σημείο: «Η Ευρώπη παρεμβάσα δήθεν προς ειρήνευσιν της Κρήτης, ειργάσθη πράγματι όπως καταστήση πάσαν ειρήνη αδύνατον»…
Αλ. Α. Ανδρικάκης

