Λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της συνθήκης του Λονδίνου, ο Άγγλος ναύαρχος της ναυμαχίας του Ναβαρίνου, που κατέστρεψε Εδουάρδος Κόδριγκτον (Edward Codrington) εξέφραζε τη διαφωνία του με την παραχώρηση της Κρήτης στην οθωμανική αυτοκρατορία, και μέσω αυτής στον αντιβασιλέα της Αιγύπτου Μεχμέτ Αλή, τονίζοντας: «φρονώ ότι προφανής υπάρχει ο λόγος δια την προσάρτησιν της σημαντικής Νήσου εις την αναγεννηθείσαν Ελλάδα». Όπως έγραφε ο φιλέλληνας βουλευτής, τότε, του αγγλικού κοινοβουλίου, η θέση του αυτή δεν σχετιζόταν με φιλελληνικά ή φιλανθρωπικά αισθήματα, ούτε είχε κάποια πολιτική αυταπάτη. Αλλά ξεκινούσε υποστηρίζοντας το συμφέρον της ίδιας της Αγγλίας, θέλοντας να υποστηρίξει ότι η ίδια η χώρα του θα έχανε με την παραχώρηση της Κρήτης, αλλά και με τη δημιουργία ενός μικρού ελληνικού κράτους.

Η επιστολή του Κόδριγκτον, με ημερομηνία 9 Φεβρουαρίου 1830, αποτελούσε απάντηση σε σχετική προηγούμενη επιστολή του δούκα του Σούσεξ. Την εντοπίσαμε στο Κρητικό Αρχείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος (έγγραφο 17008, 2 του αρχείου Γ. Καλαϊσάκη).

Το μεταφρασμένο κείμενο έχει ως εξής:



Eaton square

9 Φεβρουαρίου 1830

Προς

Την Α. Β. Υψ. Τον Δούκα του Σούσεξ κλπ

Ουδόλως φρονώ ότι ακριβή τινα κρίσιν τη Υμ. Βασιλ. Υψηλότητι διαβιβάζω σήμερον απαντών εις την χθες απευθυνθείσαν μοι ερώτησιν περί της σχετικής επί του χάρτου θέσεως της Κρήτης. Η τοιαύτη ιδέα προήχθη πιθανώς εκ διανοητικής παρʼ εμοί εντυπώσεως περί μελετωμένης αποξενώσεως της Νήσου, εκ των δια την Ελλάδα προτεινομένων σχεδίων. Και τούτο δια τους άλλους εκείνους λόγους, τους επιδρώντας εις τον εν τω μέλλοντι προορισμόν αυτής και παρʼ εμού μνημονευθέντας εις την Υψηλότητά Σας. Εάν η συνθήκη της 6 Ιουλίου 1827 ως γνώμων κατά τας ενεργείας ληφθή, φρονώ, ότι κατʼ ανάγκην η Νήσος ανήκει εις τας Οθωμανικάς κτήσεις. Εάν όμως αι της συνθήκης εκείνης διατάξεις άκυροι τυγχάνωσιν, ένεκα της επιμόνου αντιστάσεως της Πύλης, ένεκα προσγιγνομένης ύβρεως εις τας σημαίας των συμμάχων εκτελούντων ό,τι επάναγκες δια την ευρωπαϊκήν ειρήνην έκριναν, ένεκα τέλος της παρʼ αυτής της Πύλης αποδοχής του περί Ελλάδος άρθρου εν τη συνθήκη Αδριανουπόλεως, φρονώ ότι προφανής υπάρχει ο λόγος δια την προσάρτησιν της σημαντικής Νήσου εις την αναγεννηθείσαν Ελλάδα. Η Κρήτη, καίπερ μάλλον συνεχομένη προς άλλο μέρος των Οθωμανικών κτήσεων, κείται πολύ ανωτέρω της Αιγύπτου, εις της οποίας την Διοίκησιν περιελήφθη και περιλαμβάνεται εισέτι. Καίτοι δε υπό το κράτος της Αντιβασιλείας διατελούσι τα φρούρια και επομένως η στρατιωτική κατοχή της Νήσου, η χώρα εν γένει υπό την κατοχήν των Ελλήνων διατελεί.

Κατά την έκφρασιν γνώμης ή παρατηρήσεων αποφαίνομαι απλώς ως Άγγλος, υπʼ όψιν έχων πάντοτε ό,τι δια την Αγγλίαν άριστον, κατʼ εμέ κριτήν. Ουδέ φιλελληνισμός ουδέ φιλανθρωπίας αίσθημα, ή πολιτική τις δοξασία ιδιαιτέρα την εμήν κρίσιν αποπλανά, δια τούτο δε αδιστάκτως φρονώ, ότι όσω μείζων η έκτασις των δια την Ελλάδα μελετωμένων ορίων, τόσον το καλλίτερον.

Το εκ της Νήσου, αποτελούσης μέρος των Οθωμανικών κτήσεων, όφελος ενέμετο ο Μεχμέτ Αλής, όστις μετά του θετού υιού αυτού Ιβραχήμ εγένετο ο πρόξενος των μεγαλειτέρων της νήσου δεινών και δια τούτο δικαίως δέον να λάβη αυτός τα επίχειρα της κακίας του δια την δολιότητα και την ωμότητά του.

Αιτών συγγνώμην δια το εκτενές των διασαφήσεων τούτων ευσεβάστως διατελώ.

Της Υμετέρας Βασιλικής Υψηλότητος

Πιστός και ευπειθής θεράπων

Edward Codrington