Ο Χατζημιχάλης Γιάνναρης πέθανε στις 17 Ιουλίου 1916 και στο φύλλο της 19ης του ίδιου μήνα στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας των Αθηνών «Εμπρός» ο Ιωάννης Κονδυλάκης, με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο «Διαβάτης» που χρησιμοποιούσε, αφιέρωνε το πρωτοσέλιδο χρονογράφημά του στο μεγάλο νεκρό.

Έγραφε, λοιπόν:

“ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

ΧΑΤΖΗ ΜΙΧΑΛΗΣ

Διαρκούντος του Κριμαϊκού πολέμου, διάφοροι νέοι, μπέιδες των Χανίων, εώρτασαν δια συμποσίου εις το χάνι της Αγιάς, διώρον απέχον της πόλεως, μίαν νίκην των συμμάχων Αγγλογάλλων και Τούρκων, εναντίον των Ρώσσων. Αλλʼ ενώ το συμπόσιον ευρίσκετο εις την ακμήν και οι εύθυμοι μπέϊδες ύβριζαν και εχλεύαζαν τους Ρώσσους διʼ αυτοσχεδίων ασμάτων, κατέφθασαν δύο νέοι χριστιανοί, πελώριοι το ανάστημα, οι οποίοι διέκοψαν τα επινίκια εκείνα κατά τρόπον τραγικόν. Οι δύο νέοι επέπεσαν ως θύελλα κατά των διασκεδαζόντων και μετʼ ολίγον οι πλείστοι των μπέϊδων είχον αγρίως ξυλοκοπηθή.

Ο εις εκ των νέων τούτων ήτο ο Μιχάλης Γιάνναρης ο Λακκιώτης, του οποίου ο θάνατος ανηγγέλθη προχθές εκ Κρήτης. Ο άλλος ήτο εξάδελφός του, Γιανναρομιχάλης και αυτός ονομαζόμενος, και απέθανε προ ετών εις τας Αθήνας.

Από της ημέρας εκείνης ήρχισεν η φήμη του Μ. Γιάνναρη και η καταδίωξίς του υπό της Τουρκικής εξουσίας. Οι δύο εξάδελφοι επί πολύ διέφευγον την καταδίωξιν, υποστηριζόμενοι υπό των χριστιανών, οίτινες τους, εθεώρουν ήδη εθνικούς ήρωας. Επί τέλους όμως συνελήφθησαν και οδηγηθέντες εις το Ρέθυμνον, ερρίφθησαν εις τας εκεί φυλακάς. Αλλά μετά τινα καιρόν κατώρθωσαν να δραπετεύσουν. Όταν όμως έπεσαν εκ του τείχους, ο Χατζή Μιχάλης έπαθε κάταγμα της κνήμης, το οποίον τον ημπόδισε να προχωρήση και οι χωροφύλακες τον συνέλαβον. Ο άλλος είχεν απομακρυνθή, αλλά βλέπων ότι ο εξάδελφός του δεν ήρχετο, επέστρεψεν ιδών δε ότι είχε συλληφθή παρεδόθη και αυτός.

Επί μακρόν έμειναν εις τας φυλακάς. Αλλά και μετά την αποφυλάκισίν του ο Γιάνναρης δεν έπαυσε να παρενοχλή τους Τούρκους και να δίδη αφορμάς εις την Τουρκικήν εξουσίαν να τον θεωρή επικίνδυνον. Κατά την ταραχώδη δε περίοδον, κατά την οποίαν διοικητής Κρήτης ήτο ο εκ Πελοποννήσου καταγόμενος Χουσεήν πασσάς, ο Γιάνναρης επρωτοστάτησεν εις τας αντιδράσεις προς την Τουρκικήν διοίκησιν. Καταδιωχθείς δε πάλιν και συλληφθείς ωδηγήθη προς τον Χουσεήν, όστις τον επέδειξε προς το πλήθος των χριστιανών το συναθροισθέν προ του Διοικητηρίου και εφώναξε:

- Να τον Αχιλλέα σας! Τον έπιασα.

Ο ήρως μετά τινα έτη διεφημίσθη ως αρχηγός της επαναστάσεως του 1866. Και κατά τον τριετή εκείνον αγώνα η φήμη του έφθασεν εις το απόγειον. Κατά το τέλος της επαναστάσεως, αιχμαλωτισθείς εις τον Ομαλόν, μετεφέρθη από τα Χανιά εις την Κωνσταντινούπολιν. Εκεί, μεσολαβήσει του πρέσβεως της Ρωσσίας, αφέθη ελεύθερος, υπό τον όρον να μη επανέλθη εις Κρήτην.

Ο Χατζή Μιχάλης κατέφυγεν εις την Ρωσσίαν η δε Ρωσσική Κυβέρνησις του παρέσχει ισόβιον σύνταξιν. Αλλά το 1878 κατήλθε πάλιν εις Κρήτην και επολέμησε κατά των Τούρκων. Μετά την επανάστασιν δε του 78 εγκατεστάθη εις τας Αθήνας. Αλλʼ οσάκις έκτοτε εταράχθη η Κρήτη, ο Χατζή Μιχάλης ευρίσκετο πλησίον των Λακκιωτών του, έτοιμος να επαναλάβη τον πόλεμον κατά των Τούρκων. Εις την Κρήτη ευρέθη και κατά την Ελληνικήν κατοχήν του ʽ97, πλέον η εβδομηκοντούτης τότε. Μετά δε τον διορισμόν του πρίγκηπος Γεωργίου, έμεινεν οριστικώς εις την Κρήτην.

Και το μεν θέρος διέμενεν εις το υψηλόν οροπέδιον του Ομαλού, τον δε χειμώνα εις το παράλιον χωρίον της Κυδωνίας Μάλεμε. Καθʼ όλον δε τον χειμώνα ελούετο εις την θάλασσαν μέχρι του βαθυτάτου γήρατος, εις το οποίον έφθασε.

ΔΙΑΒΑΤΗΣ”.