Τα παιδιά των οποίων το οικογενειακό περιβάλλον διατηρεί δεσμούς με την επαρχία και το περιβάλλον των παππούδων στο χωριό έχουν αρκετά ακούσματα και ελπίζω και πιστεύω ότι ο «σπόρος» αυτός βρίσκει ακόμη και σήμερα γόνιμο έδαφος και η ελπίδα αυτή αναμένει την ώρα της συγκομιδής και ας μην είναι ορατή στο άμεσο χρονικό μέλλον
«Π»: Τόσο σʼ αυτό, όσο και στα προηγούμενα βιβλία σας, φαίνεται έντονη η προσπάθεια διάσωσης της ντοπιολαλιάς. Τι σας οδήγησε σʼ αυτό;
Κωστής Λαγουδιανάκης: Ο ξέκορφος ΄Ελληνας ποιητής, ο Κωστής Παλαμάς, που σημάδεψε τα εφηβικά μου χρόνια, διακηρύσσει: «ότι γνωρίζω πιο καλά, το αγαπώ πιο πλέρια». Αυτό επιβεβαιώνεται καθημερινά στην πολύχρονη και αγαπητερή ενασχόλησή μου με την μοσκομύριστη κρητική λαλιά και τον παντοτινό έρωτά μου με τις κρητικοπούλες λέξεις.Οι λέξεις αυτές, τα Κρητάνθεμα του Φραγκούλη, πέρα από τα χρώματα και τα αρώματα, είναι λέξεις που «σοφιλιάζουν» απόλυτα στο στέρεο και ριζιμιό χτίριο του κρητικού λόγου. Στη σημερινή εποχή μας φαίνονται, και είναι αληθινά, τα εμπόδια τα οποία ορθώνονται και στα οποία προσκρούει η συνέχεια και η διατήρηση της διαλέκτου, πολύ περισσότερο δε της ιδιόμορφης προφοράς της. Για το λόγο τούτο το μεγάλο βάρος και η τεράστια ευθύνη για τη διάσωσή της ανήκει στην μπένα, όπως εύστοχα σημειώνει ο μεγάλος Κρητολάτρης Μιχάλης Καυκαλάς. Ο γλωσσικός αυτός θησαυρός δε νοείται να αφεθεί απροστάτευτος στα ορμητικά ρεύματα και τις νεροποντές μιας όψιμης κακοκαιρίας. Ο θησαυρός αυτός, και κάθε θησαυρός, πρέπει να διαφυλαχθεί με κάθε τρόπο. Είναι χρέος ιερό και προσταγή συνάμα. Η μπένα, λοιπόν, αναλαμβάνει το ιερό αυτό έργο, καθώς πιστεύω ότι δεν διασώζεται απλά και μόνο η διάλεκτος, αλλά και όλος ο κόσμος τον οποίο εκπροσωπεί, η εποχή, οι ιδέες, οι αξίες, ο πολιτισμός, ο τρόπος ζωής, η ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που την μίλησαν και την υπηρέτησαν. Σʼ αυτό το σκεπτικό, σʼ αυτό το μετερίζι στέκονται και τα «ναμουντάμικα χωργιά»,καθώς και τα δυο προηγούμενα βιβλία, το «Ολοχρονίς του χρόνου» και «Με τη λαλιά τση Κρήτης».
«Π»: Ως δάσκαλος βλέπετε τα παιδιά σήμερα να γνωρίζουν το κρητικό ιδίωμα;
Κωστής Λαγουδιανάκης: Οι αντικειμενικές δυσκολίες που γέννησε ο σύγχρονος τρόπος ζωής στερούν τη γνώση και την επαφή των μικρών παιδιών με το γλωσσικό πλούτο της ναμουντάνικης κρητολαλιάς. Ενδεικτικά σας αναφέρω ότι σε κείμενο νεοελληνικής γραφής ερωτήθηκε ως άγνωστη η λέξη αλωνάκι. Ας αναλογιστούμε την πληθώρα λέξεων που θα προκύψουν σε κρητικό διαλεκτόφωνο κείμενο. Το ενδεικτικό αυτό παράδειγμα δεν το χρησιμοποιώ για να δηλώσω ότι αυτό σημαίνει «τελεία και παύλα». Αντίθετα, αν με έντιμο παιδαγωγικό τρόπο αναζητηθεί η σχέση και η γνώση των παιδιών με τη λαλιά των παππουδολαλάδων μας, θα ξεπηδήσουν αρκετές ακτίνες φωτός. Τα παιδιά των οποίων το οικογενειακό περιβάλλον διατηρεί δεσμούς με την επαρχία και το περιβάλλον των παππούδων στο χωριό έχουν αρκετά ακούσματα και ελπίζω και πιστεύω ότι ο «σπόρος» αυτός βρίσκει ακόμη και σήμερα γόνιμο έδαφος και η ελπίδα αυτή αναμένει την ώρα της συγκομιδής και ας μην είναι ορατή στο άμεσο χρονικό μέλλον. Προτροπή λοιπόν προς τους γονείς: Βιώματα, βιώματα, βιώματα…ακούσματα, ακούσματα, ακούσματα….
«Π»: Έχετε αποφασίσει ποιο θα είναι το θέμα του επόμενου βιβλίου σας;
Κωστής Λαγουδιανάκης: Όπως συμπεραίνεται και από τα προηγούμενα βιβλία μου η αστείρευτη πηγή έμπνευσης είναι η βρυσομάννα Κρήτη κι «ανάθεμα τον που ξεδίψασε» κατά τον Καζαντζάκη. Ναι, λοιπόν, το «νερό έχει μπει στο αυλάκι». Πρόκειται για ένα έργο που στροβιλίζει στη σκέψη εδά και χρόνους. Έργο που αγκαλιάζει και πάλι αλάκερη την Κρήτη μας και ελπίζω να αξιώσει ο Θεός της την ολοκλήρωσή του. Αν και το νερό, όπως προείπα, έχει μπει στο αυλάκι, έχει ακόμη να διαβεί αρκετούς καταπότες για να ποτίσει το δροσοπέρβολο της μάννας Κρήτης και η ελπίδα συντροφεύει την ευχή ναʼ ναι χούμελη οι καρποί.

