Της Κατερίνας Μυλωνά
Μία προσωπική μάχη για το όφελος όλων των ατόμων με αναπηρία δίνει η τελειόφοιτος της ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Μαρία Σφακιωτάκη. «Κάτι, το οποίο στοχεύει μόνο στην ικανοποίηση ατομικών αναγκών δε θα πάει πολύ μακριά, εκ των πραγμάτων, δε θα περπατήσει», αναφέρει χαρακτηριστικά, στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π».
Η Μ. Σφακιωτάκη μιλά για την προσωπική της πορεία, τα οράματά της και τις απογοητεύσεις που έχει μέχρι σήμερα έχει νιώσει από την ίδια της τη χώρα. Το τελευταίο διάστημα πραγματοποιεί επαφές με υπουργεία καθώς δεν τις επιτρέπουν να οδηγήσει στους ελληνικούς δρόμους το μοναδικό αυτοκίνητο που θα της χάριζε την αυτονομία που τόσο ποθεί! Το πείσμα της, η ανεξάντλητη όρεξή της για ζωή και η αποφασιστικότητά της την κάνουν να ξεχωρίζει. «Πολλές φορές, οι άλλοι σε προσδιορίζουν με βάση αυτό που βλέπουν, νομίζοντας ότι καταλαβαίνουν ποιο είναι το δυναμικό σου αλλά, φυσικά, δεν το ξέρουν», τονίζει.
Η Μ. Σφακιωτάκη πριν από λίγες ημέρες βραβεύτηκε για δεύτερη φορά από το Σοροπτιμιστικό Όμιλο Ηρακλείου «Αρετούσα» και αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει τους ανθρώπους του Ομίλου για την προσφορά τους.
Η συνέντευξη που παραχώρησε στην «Π» έχει ως εξής:
«Γιατί επιλέξατε να σπουδάσετε ιατρική;»
«Ήμουν στο 6ο λύκειο και, απλά, κάποια στιγμή έπρεπε να επιλέξω τι θα κάνω αργότερα, τα κατάφερνα αρκετά καλά στα μαθήματα της Βʼ δέσμης, θεωρούσα πολύ ενδιαφέροντα το συγκεκριμένο κλάδο και έτσι αποφάσισα να προσπαθήσω κατά κει. Χωρίς, βέβαια, να γνωρίζω πάρα πολλά πράγματα, εννοώ πρακτικά όσο αφορά τη δουλειά, γιατί δεν υπήρχε γιατρός στην οικογένεια. Όλοι λίγο πολύ στα 16 που κάνουμε επιλογή επαγγέλματος δεν έχουμε μια συνολική εικόνα των πραγμάτων.
Πέρασα στο πανεπιστήμιο το 1997 και τώρα πια ολοκληρώνονται οι σπουδές, παρατάθηκαν λίγο, υπήρχαν διάφορα κωλύματα και δυσκολίες αλλά πλέον εκκρεμούν τρία μαθήματα και ελπίζω, καλώς εχόντων των πραγμάτων, να ορκιστώ το καλοκαίρι.»
«Για να ακολουθήσει, όμως, κάποιος το συγκεκριμένο επάγγελμα, σημαίνει ότι το αγαπάει…»
«Πάντα ήθελα να κάνω κάτι, το οποίο θα μπορούσε να βοηθήσει κάποιους ανθρώπους. Φυσικά, η ιατρική δεν είναι ο μοναδικός τρόπος να βοηθήσεις τους άλλους, μπορείς να το κάνεις και μέσα από τελείως διαφορετικά επαγγέλματα, απλά, δεδομένου ότι η δική μου κινητικότητα είναι πολύ περιορισμένη και, γενικά, δε θα μπορούσα να κάνω ένα οποιοδήποτε επάγγελμα, υπήρχε, δηλαδή, περιορισμός ως προς το εύρος των επιλογών μου, και επειδή γνώριζα ότι θα έπρεπε να αξιοποιήσω στο έπακρο τη σκέψη μου, το μυαλό μου για να μπορέσω να προχωρήσω, ήθελα αφενός να σπουδάσω κάτι ούτως ώστε να μπορέσω να έχω εφόδια, τα οποία να μπορώ να διαχειριστώ αργότερα κι επίσης πίστευα ότι η ιατρική είναι πραγματικά ένας χώρος, όπου μπορείς πραγματικά να προσφέρεις πάρα πολλά πράγματα για τους άλλους, να τους ανακουφίσεις και να τους βοηθήσεις σε στιγμές που χρειάζονται στήριξη και βοήθεια.»
«Ποια είναι τα όνειρά σας για το μέλλον;»
«Με ενδιαφέρει πάρα πολύ η ψυχιατρική. Οι λόγοι είναι, πέρα από το κομμάτι ότι με ενδιαφέρει πάρα πολύ σαν αντικείμενο, πεδίο, το επιλέγω και για πρακτικούς λόγους.
Για να εξασκήσεις την ψυχιατρική, η σωματική συμμετοχή είναι πάρα πολύ περιορισμένη, άρα, λοιπόν δε θα είχα επιπλέον προβλήματα σε σύγκριση με αρτιμελείς συναδέλφους μου. Συν του ότι το γεγονός ότι έχω ζήσει πάρα πολλά χρόνια κάτω από συνθήκες αναπηρίας, μου έχει δώσει κάποια βιώματα, τα οποία μπορεί να είναι και πλεονέκτημα συγκριτικά με κάποιους αρτιμελείς συναδέλφους, ειδικά όσο αφορά επιμέρους πεδία της ιατρικής, όπως είναι η διασυνδετική ψυχιατρική που συνδέει τα δύο πεδία, σωματική ιατρική και ψυχική υγεία».
«Ποια είναι η θέση ενός ΑμEΑ στο Ηράκλειο;»
«Είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα για τους ανθρώπους με αναπηρία στην Ελλάδα, γενικότερα. Και εγώ δε θα κάνω λόγο για ράμπες και πεζοδρόμια που δεν υπάρχουν αλλά για πιο σοβαρά θέματα: το γεγονός ότι δεν υπάρχουν θεσπισμένες πολιτικές από το Κράτος τέτοιες που να δίνουν τη δυνατότητα σε ένα πολίτη με αναπηρία να αυτονομηθεί και να αυτοδιαχειρίζεται τη ζωή του. Στο εξωτερικό υπάρχουν συγκεκριμένες πολιτικές που δίνουν στους ανθρώπους με σοβαρές αναπηρίες τη δυνατότητα να έχουν βοηθούς που θα τους παρέχουν στήριξη ως και 24ωρες το 24ωρο ούτως ώστε να μπορούν να κινούνται, να καλύπτουν τις προσωπικές τους ανάγκες, τις ανάγκες υγιεινής, να μαγειρεύουν για αυτούς, να βοηθούν να βγαίνουν έξω, να ανταποκρίνονται και να κοινωνικοποιούνται, να εντάσσονται κανονικά στις δραστηριότητες που όλοι οι άνθρωποι, οι αρτιμελείς, τουλάχιστον απολαμβάνουν καθημερινά. Υπάρχει, σαφώς, πολύ καλύτερη προσπελασιμότητα όσο αφορά τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Εδώ, ένας πολίτης με αναπηρία δεν μπορεί να τα χρησιμοποιήσει, δεν υπάρχουν καθόλου ράμπες στα λεωφορεία άρα, λοιπόν, από τη στιγμή που δεν μπορείς να βγεις από το σπίτι σου και δεν μπορείς μόνη σου να κατέβεις στο κέντρο της πόλης, όπου είναι πραγματικά η ζωή, όπου υπάρχουν οι υπηρεσίες και είναι το κέντρο της ζωής, εκ των πραγμάτων, χωροταξικά απομονώνεσαι και κοινωνικά και οικονομικά όταν δεν μπορείς να δουλέψεις είναι πάρα πολύ δύσκολα τα πράγματα.»
«Βέβαια, λέμε ότι «τώρα τελειώνει η φοιτήτρια με αναπηρία τις σπουδές, ολοκληρώνει τον κύκλο»… αλλά εγώ αυτή τη στιγμή είμαι πραγματικά στο μεταίχμιο γιατί το ότι τελείωσε αυτός ο κύκλος της ζωής, σημαίνει ότι ξεκινάει ένας καινούργιος, ότι πρέπει να ξεκινήσω να εργάζομαι, καλώς εχόντων των πραγμάτων, και το θέλω πάρα πολύ αυτό. Αλλά, το σημαντικότερο πρόβλημα που συναντώ ή πρόκειται να συναντήσω στο πολύ άμεσο μέλλον είναι το πώς θα πάω στη δουλειά μου. Μέχρι σήμερα τη μετακίνησή μου είχαν αναλάβει οι γονείς μου, εκείνοι φρόντισαν να πηγαινοέρχομαι στο Πανεπιστήμιο αλλά τώρα πια εννοείται ότι ξεκινάει ένας καινούργιος κύκλος, οι απαιτήσεις είναι διαφορετικές, οι γονείς μου μεγαλώνουν και δεν μπορούν να συνεχίσουν να με στηρίζουν κατά αυτό τον τρόπο, άρα υπάρχει ένα θέμα εδώ. Επειδή πραγματικά τα λεωφορεία δεν μπορούν να με δεχτούν, επειδή ταξί προσπελάσιμο για τους ανθρώπους με αναπηρία υπάρχει μόλις ένα για όλο το νομό- για μην πω ότι αντιστοιχεί για όλους τους νομούς γιατί υπάρχει άλλο ένα αλλά είναι παροπλισμένο στο Ρέθυμνο, δε λειτουργεί, ούτως ή άλλως δε θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα ένα δεύτερο ταξί. Αναζήτησα τη λύση του συγκεκριμένου προβλήματος της μετακίνησης μου στο χώρο του αναπηρικού αυτοκινήτου, υπάρχουν διασκευασμένα αυτοκίνητα, τα οποία μπορούν οι άνθρωποι με αναπηρία να οδηγήσουν. Δυστυχώς, οι τεχνολογίες που είναι διαθέσιμες στη χώρα μας στον κλάδο των αναπηρικών αυτοκινήτων δεν καλύπτουν τις προσωπικές μου ανάγκες γιατί η αναπηρία μου είναι πολύ εκτεταμένη, αλλά με την οικογένειά μου μπήκαμε στη διαδικασία να πάμε στο εξωτερικό, επισκέφτηκα εκεί ένα κέντρο αξιολόγησης αναπήρων οδηγών και βρέθηκε ένα αυτοκίνητο, το οποίο φέρει τις τεχνολογίες που μπορώ να μεταχειριστώ εγώ η ίδια κι από κει και πέρα ξεκινά μια ολόκληρη καινούργια διαδικασία, γιατί; Γιατί εδώ στην Ελλάδα υπάρχει νομικό κενό! Το συγκεκριμένο αυτοκίνητο δεν επιτρέπεται να κυκλοφορεί στη χώρα, δεν το έχει ποτέ προβλέψει κανείς, που σημαίνει ότι πρέπει να γίνουν καινούργιες ρυθμίσεις όσο αφορά τις νομικές παραμέτρους που σχετίζονται με την έκδοση άδειας, διπλώματος, δεν υπάρχουν δάσκαλοι οδήγησης που θα μπορούσαν να αναλάβουν την ευθύνη να σε εκπαιδεύσουν συν του ότι το κόστος είναι πάρα πολύ υψηλό για ένα τέτοιο αυτοκίνητο, κοστίζει περίπου 100.000ευρώ, αστρονομικό ποσό για ένα πολίτη με αναπηρία και πολύ μεγαλύτερο απ ο,τι το κόστος ενός συμβατικού αυτοκινήτου για ένα αρτιμελή πολίτη. Ενώ στο εξωτερικό το κόστος καλύπτεται από το Κράτος, στη Μεγάλη Βρετανία, ας πούμε, στη Σουηδία, το επιπλέον κόστος καλύπτεται από το Κράτος. Εδώ, δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο. Για το σκοπό αυτό έχω ξεκινήσει κάποιες επαφές με τα αρμόδια υπουργεία που δεν ξέρω πώς θα εξελιχθούν, ελπίζω, πάντως, να αναλάβουν κάποιες πρωτοβουλίες που να λύσουν το πρόβλημα, όχι μόνο για μένα αλλά και για άλλους πολίτες με αναπηρία. Το θέμα της ένταξης στην αγορά εργασίας είναι πάρα πολύ σημαντικό για τους πολίτες με αναπηρία, είναι η αρχή όλων, αν το σκεφτεί κανείς είναι στρατηγικής σημασίας να ενταχθεί επαγγελματικά ένας πολίτης με αναπηρία.
Αν σκεφτεί κάποιος ότι ζούμε σε μια εποχή που η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει πάρα πολύ- παλιότερα θα λέγαμε υπάρχει αυτό το πρόβλημα, δυστυχώς δεν υπάρχει λόγος να το λύσουμε- αλλά τώρα υπάρχει ο τρόπος να λυθεί το ζήτημα. Υπάρχουν τεχνολογίες πάρα πολύ εξελιγμένες, οι οποίες μπορούν να λύσουν σε σημαντικό βαθμό τα προβλήματα των ανθρώπων με αναπηρία, απλώς εκεί χρειάζεται πολιτική βούληση και θα πρέπει να αρχίσουν σιγά- σιγά να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να φτάσει αυτή η τεχνολογία στα χέρια των ανθρώπων που τη χρειάζονται.
Η ένταξη κοινωνική, επαγγελματική των ανθρώπων με αναπηρία δεν είναι κάτι που αφορά μόνο εμάς, αφορά όλη την κοινωνία. Όταν δίνεις στους πολίτες με αναπηρία επιδόματα, τα οποία ουσιαστικά δε φτάνουν για να καλύψουν τις ανάγκες τους αφενός και αφετέρου με το να μην καλύπτονται οι ανάγκες τους και να μην μπορούν να κυκλοφορήσουν και να συμμετέχουν στη ζωή την κοινωνική, την οικονομική, πνευματική του τόπου τους, ουσιαστικά καταναλώνουν χωρίς να παράγουν πίσω, χωρίς να δίνουν πίσω στην κοινωνία. Χρειάζονται καταλληλότερες πολιτικές τέτοιες, μέσω των οποίων και οι άνθρωποι με αναπηρία θα είναι πιο ασφαλείς και κοινωνικά ενταγμένοι αλλά θα δίνουν και πίσω στον τόπο τους.»

