
Ο Πρεβελάκης τύπωσε πολύ ωραία τα γράμματα αυτά, αλλά κάθε φορά που ο Καζαντζάκης ύβριζε και έλεγε άσχημα λόγια προς κάποιον που ζούσε, ο Πρεβελάκης έβαζε τελείες.
Διαβάζοντας τα γράμματα ξαφνικά συναντάς είκοσι τέσσερις τελείες… που θα πει αυτές οι λέξεις δεν υπάρχουν
Μια σημαντική εργασία που ενδέχεται να φέρει στο φως νέες πτυχές από τη ζωή και την προσωπικότητα του Νίκου Καζαντζάκη, έχει ξεκινήσει ο ελληνιστής καθηγητής Δρ. Peter Bien, ο οποίος βρέθηκε για μια περίπου εβδομάδα στο Ηράκλειο, αναζητώντας υλικό από τη βιβλιοθήκη της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.
Ο Αμερικανός ελληνιστής συγκεντρώνει όλες τις επιστολές που έγραψε ο Νίκος Καζαντζάκης προς διάφορους παραλήπτες, ανάμεσα στους οποίους η Γαλάτεια Αλεξίου, η οικογένειά του, ο Π.Πρεβελάκης και άλλοι. Μέσα από τα χειρόγραφα προσπαθεί να εντοπίσει ενδιαφέροντα στοιχεία που θα πλουτίσουν τη μελέτη του για τον μεγάλο στοχαστή. Στο έργο που αναμένεται να εκδοθεί το 2010 από τον εκδοτικό οίκο Princeton University Press και στη συνέχεια, στα Ελληνικά, από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο Δρ. Bien θα συμπεριλάβει όλες τις επιστολές, που θα συνοδεύονται και από τα δικά του σχόλια. Η έρευνά του θα συνεχιστεί στο Ρέθυμνο, στην Αθήνα και στη Μυρτιά στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη.
Ο Peter Bien που είναι ομότιμος καθηγητής του Κολλεγίου Ντάρτμουθ των ΗΠΑ, έχει δημοσιεύσει άρθρα και ένα δίτομο βιβλίο για τον Καζαντζάκη, που έχει εκδοθεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, ενώ είναι γνωστός στους Έλληνες αναγνώστες και από μικρότερα, παλαιότερα, βιβλία για τον Καζαντζάκη (1983), για τον Ρίτσο (1980) και για τον Καβάφη (1983).
Η συνέντευξη του Δρ. Peter Bien στην «Π» έχει ως εξής:
«Π»: Μιλήστε μας για τη νέα σας εργασία σχετικά με τον Νίκο Καζαντζάκη.
Peter Bien: Επί πολλές δεκαετίες δουλεύω για τον Καζαντζάκη. Ενδιαφέρομαι για τον Καζαντζάκη, αλλά και για όλους τους Έλληνες λογοτέχνες, τον Ρίτσο, τον Καβάφη, γενικότερα για την νεοελληνική λογοτεχνία. Έχω γράψει μερικά βιβλία για τον Καζαντζάκη που εκδόθηκαν και από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Επίσης ενδιαφέρθηκα πάρα πολύ και γνώρισα τον Παντελή Πρεβελάκη, γιατί κάθε φορά που μετέφραζα τον Καζαντζάκη και δεν ήξερα μια λέξη ρωτούσα πολύ κόσμο και ακόμα και η γυναίκα μου που είναι Ελληνίδα δεν ήξερε τι σημαίνει. Στο τέλος πήγα στην Ελένη Σαμίου, που δεν ήξερε ούτε εκείνη να μου απαντήσει. Έτσι πήγα στον Παντελή Πρεβελάκη και πάντα ήξερε κάθε λέξη. Συνήθως μου έλεγε «Κύριε Bien, βεβαίως ξέρω τη λέξη αυτή, εγώ την έδωσα στον Καζαντζάκη». Προ δεκαοκτώ μηνών ήμουν επισκέπτης καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κρήτης στο Ρέθυμνο. Εκεί υπάρχει το αρχείο Πρεβελάκη. Ευτυχώς όλα τα χειρόγραφα των λεγόμενων τετρακοσίων γραμμάτων είναι εκεί. Είναι γράμματα του Καζαντζάκη προς τον Πρεβελάκη. Ο Πρεβελάκης τύπωσε πολύ ωραία τα γράμματα αυτά, αλλά κάθε φορά που ο Καζαντζάκης ύβριζε και έλεγε άσχημα λόγια προς κάποιον που ζούσε, ο Πρεβελάκης έβαζε τελείες. Διαβάζοντας τα γράμματα ξαφνικά συναντάς είκοσι τέσσερις τελείες… που θα πει αυτές οι λέξεις δεν υπάρχουν. Εγώ βρήκα βέβαια από τα χειρόγραφα όλες τις λέξεις αυτές που προσθέτουν πολύ ζουμί στα γράμματα. Τώρα θα κάνω το ίδιο με τα γράμματα προς τη Γαλάτεια Αλεξίου. Αλλά νομίζω ότι τα τυπωμένα γράμματα προς τη Γαλάτεια είναι σε καλύτερη κατάσταση, όχι στην πρώτη έκδοση, αλλά η αδελφή της Έλλη Αλεξίου έκανε δεύτερη έκδοση που είναι πιο καλή.
«Π»: Στη Βιβλιοθήκη της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών στο Ιστορικό Μουσείο τι έχετε βρει που σας βοηθά στη συλλογή του υλικού σας;
Peter Bien: Εδώ πρώτα απʼ όλα βρήκα όλα τα χειρόγραφα των γραμμάτων προς τη Γαλάτεια Αλεξίου. Είναι μεγάλος θησαυρός. Επίσης ήθελα και βρήκα μερικά χειρόγραφα προς τον Στάμο Διαμαντάρα που δεν είναι τόσο γνωστός, αλλά ήταν πολύ σπουδαίος για τη ζωή και την έκδοση έργων του Καζαντζάκη. Βρήκα και μερικά, όχι πολλά, γράμματα προς τον πατέρα, προς τη μητέρα και προς τις αδελφές του Καζαντζάκη. Επίσης, είναι μερικές επιστολές προς τις φιλενάδες που είχε ο Καζαντζάκης. Έγραψε τόσο πολύ ωραία σε γυναίκες και προπαντός σε μια Ιταλίδα που λέγεται Edvige Levi, στην οποία έγραφε πάντα στα γαλλικά. Είναι και μια άλλη γυναίκα, η Εβραία Rahel Mink που βρήκα ένα γράμμα προς αυτήν.

