Παρατηρούνται και σήμερα κοινωνικοί αποκλεισμοί σε ομάδες ασθενών;
«Η «διαρκής επικαιρότητα» της Σπιναλόγκας έγκειται στο γεγονός ότι αποτελεί, ευτυχώς ή δυστυχώς, μια παραδειγματική περίπτωση. Ανεξάρτητα από τα θετικά ή αρνητικά συναισθήματα ή τις απόψεις μας, μας υποχρεώνει να σκεφτούμε πως, τελικά, επιθυμούμε ως οργανωμένες κοινωνίες να αντιμετωπίζουμε εν γένει φαινόμενα ασθένειας και εγκλεισμού. Το ερώτημα είναι απλό και διαχρονικό και η όποια πιθανή απάντηση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Θέλουμε να αποκλείουμε, να εγκλείουμε, να απομονώνουμε και να εξοβελίζουμε τους πάσχοντες συνανθρώπους μας ή να δημιουργούμε, και αυτό είναι κεντρικό ζήτημα πολιτικής και πολιτισμού - και όχι ιδιωτικής πρόνοιας ή εκκλησιαστικής φιλανθρωπίας - συνθήκες και θεσμούς που κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση; Ας αναρωτηθούμε, με άλλα λόγια, αν οι διαφόρων ειδών «κοινωνικοί απόκληροι» του σήμερα ανήκουν ή δεν ανήκουν στις κοινωνίες μας; Μας ενδιαφέρει να στοιβάζουμε, για παράδειγμα, τους όποιους «λαθραίους», τους εξαρτημένους, τους «παραβατικούς», τους φορείς του ΗΙV, ή άλλων ψυχικών παθήσεων, σε άσυλα, φυλακές και «πρότυπα» κέντρα υποδοχής, ή εναλλακτικά, διαθέτουμε τις επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις ώστε να συνεισφέρουμε στην εργασιακή τους αποκατάσταση ή στη μελλοντική τους κοινωνική ένταξη; Το οικονομικό κόστος μιας τέτοιας απόφασης δε νομίζω ότι είναι απείρως υψηλότερο από το να οικοδομείς φρούρια και να συντηρείς στρατιές ενόπλων φυλάκων με τελικό αποτέλεσμα να βρίσκεσαι διαρκώς σε μια κατάσταση συναισθηματικής ανασφάλειας, κοινωνικής επιφυλακής και ψυχολογικού συναγερμού για να αντιμετωπίσεις μια υποτιθέμενη «έξωθεν» απειλή».
Με τι θα σας ενδιέφερε να ασχοληθείτε στο μέλλον;
«Μετά τη μελέτη για την κοινότητα των λεπρών της Σπιναλόγκας διαφαίνεται στον ορίζοντα η σταδιακή ολοκλήρωση ενός προσωπικού ταξιδιού. Εκπληρώθηκε, και είμαι χαρούμενος για αυτό, μια υπόσχεση πρωτίστως σε αυτούς τους ανθρώπους που με εμπιστεύτηκαν, αλλά συνάμα και σε αγαπημένες φίλες και φίλους. Υποθέτω ότι αυτό το βιβλίο θα με ακολουθεί για πάντα και συχνά πυκνά θα νιώθω την ανάγκη να επιστρέφω στη «Σπιναλόγκα», είτε αυτόβουλα είτε μετά από πρόσκληση άλλων. Σχεδιάζω, αλλά όχι πολύ άμεσα, μια καινούργια μελέτη που θα διερευνήσει ζητήματα υγείας, σώματος και τρόπου ζωής, χωρίς να ξέρω επακριβώς τι πρόκειται να προκύψει. Στη φάση που βρίσκομαι, προέχουν, τα μαθήματα μου στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και, επιμένω σε αυτό, να ακούσω προσεκτικά τι έχουν να πουν οι αναγνώστες του βιβλίου. Τώρα που η μελέτη έχει φύγει από τα χέρια μου ζητάω την κριτική και τα σχόλια τους και αναμένω με περιέργεια τις παρατηρήσεις και τις πιθανές προτάσεις τους. Χωρίς αυτήν την ανατροφοδότηση, ούτε έμπνευση ούτε καινούργιες ιδέες δημιουργούνται και μοιραία επέρχεται διανοητική στασιμότητα. Κάθε συγγραφέας επιθυμεί το διάλογο και την επικοινωνία και, νομίζω, χαίρεται όταν βρίσκουν ανταπόκριση, όχι απαραίτητα αποδοχή, οι απόψεις του. Κλείνοντας, να σας ευχαριστήσω για τη συζήτηση και να ευχηθώ υγεία και καλό χειμώνα στους αναγνώστες σας».

