Του Γιώργου Γραμματικάκη*
Ο υποφαινόμενος θεωρεί ότι έχει αυξημένο χρέος να εκφράσει την έντονη ανησυχία του, για τις πρόσφατες εξελίξεις στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και να επισημάνει ότι, αν δεν ληφθούν δραστικές πρωτοβουλίες, τα φαινόμενα αυτά είναι ικανά να το οδηγήσουν σε μια βαθειά και ανεξέλεγκτη κρίση.
Την αρχή έκαναν οι άδικοι όσο και παράλογοι “καταλογισμοί” μεγάλων χρηματικών ποσών σε μέλη του Πανεπιστημίου, επειδή απλώς έκαναν το καθήκον τους. Σύμφωνα πάντοτε, ας σημειωθεί, και με τις αποφάσεις θεσμικών οργάνων. Ενώ όμως η Πρυτανεία, ενισχυμένη και από απόφαση της Συνόδου των πρυτάνεων, καλώς ενήργησε αρχικά σε επίπεδο αρμοδίων και της υπουργού Παιδείας, οι τελευταίοι αθέτησαν τις υποσχέσεις τους· και το ίδιο φοβούμαι ότι θα γίνει με τον υπουργό Οικονομικών. Προς το παρόν, πάτνως, και υπό τα αδιάφοβα βλέμματα των πανεπιστημιακών θεσμών, ο κάθε “υπόλογος” συνάδελφος υποχρεώνεται να υπερασπισθεί προσωπικά τον εαυτό του. Ετσι υφίσταται ως μη όφειλε την ψυχολογική ή οικονομική φθορά από τις απαιτούμενες διαδικασίες, ενώ η ομαλή λειτουργία του Πανεπιστημίου έχει βαρύτατα υπονομευτεί.
Οπως όμως είχα τονίσει και προς την Πρυτανεία, το θέμα αποτελούσε μέγιστη προσβολή του ίδιου του Πανεπιστημίου Κρήτης. Επρεπε συνεπώς να προκαλέσει, από ένα τουλάχιστον σημείο και πέρα, την ενωτική, ασυμβίβαστη και δυναμική αντίδραση του. Μήτε οι ατυχείς δηλώσεις του προκατόχου της σημερινής Πρυτανείας έπρεπε να μετρήσουν, μήτε κάποιοι καλόπιστοι αλλά προσωπικοί χειρισμοί να κυριαρχήσουν.
Στο δύσκολο αυτό κλίμα ήρθε να προστεθεί η οδυνηρή απώλεια συναδέλφου, που είχε διακριθεί για την αφοσίωση και την προσφορά του στο Πανεπστήμιο. Αποκαλύφθηκε έτσι με δραματικό τρόιπο η παραπομπή του ιεροκρυφίως στο Πειθαρχικό Συμβούλιο, επειδή είχε καταγγείλει διαβλητές διαδικασίες στα μεταπτυχιακά προγράμματα. Εννοείται ότι ακόμα και αν οι καταγγελίες ήσαν αβάσιμες, η παραπομπή αυτή-και μάλιστα, με αίτημα την απόλυση!-δεν δικαιολογείται· και μόνον ως πράξη εκφοβισμού ή εκδικήσεως μπορεί να ερμηνευθεί. Η εξουσία κάθε λογής πρέπει να συνηθίσει να αδικείται, οφείλει όμως να σκέφτεται διπλά μήπως αδικήσει η ίδια.
Εστω λοιπόν και την ύστατη αυτή στιγμή, η Πρυτανεία και η Σύγκλητος έχουν χρέος να προκαλέσουν εκείνες μια άμεση και αδιάβλητη διερεύνηση της όλης υποθέσεως. Η διερεύνηση αυτή πρέπει εξ ανάγκης να στηριχθεί σε ακαδημαϊκό πρόσωπο με αναμφισβήτητο κύρος, που δεν ανήκει στο Πανεπιστήμιο Κρήτης· και αν υποδείξει ευθύνες, πρέπει οι ενεχόμενοι-ως αναγκαίο βήμα κάθαρσης-να παραπεμφθούν πάραυτα εκείνοι στο Πειθαρχικό Συμβούλιο· ή, αν κατέχουν αξίωμα, να υποβάλλουν την παραίτησή τους.
Οι καταστάσεις όμως, που κλυδωνίζουν αυτή την στιγμή το Πανεπιστήμιο, δεν βαρύνουν μόνον την Διοίκηση ή και την Σύγκλητο. Βαρύνουν όλους μας. Διότι ανέδειξαν ότι ο ακαδημαϊκός ιστός του Πανεπιστημίου έχει διαρραγεί, και ότι η απάθεια και οι προσωπικές μας επιδιώξεις συχνά κυριαρχούν. Ενα παρόμοιο κλίμα διευκολύνει ωστόσο τα φαινόμενα αυθαιρεσίας, και προοιωνίζεται η επικίνδυνη αλλοίωση της φυσιογνωμίας του Ιδρύματος. Είναι λοιπόν επείγουσα ανάγκη να προκαλέσει τον προβληματισμό μας, και να αναζητηθούν οι αιτίες του-που είναι κάποτε ορατές-όσο και η άμβλυνση τους.
Θεωρώ περιττό να τονίσω, ότι δεν ανήκει στις προθέσεις μου η υποτίμηση του έργου της παρούσας Πρυτανείας. Είναι άλλωστε γνωστό ότι συγκέντρωσε τις ελπίδες της μεγάλης πλειοψηφίας για μια καλύτερη από το παρελθόν πορεία του Πανεπιστημίου. Ούτε και αγνοώ τις σωστές και δύσκολες ενέργειες της σε ποικίλα επίπεδα, όπως για παράδειγμα στην ολοκλήρωση της κτιριακής υποδομής του Ιδρύματος. Είναι όμως ανάγκη να υπενθυμίσω με έμφαση ότι το Πανεπιστήμιο Κρήτης δεν αναδείχθηκε μόνον από την ποιότητα του ακαδημαϊκού προσωπικού του, τα ερευνητικά επιτεύγματα ή την προοδευτική του στάση. Αναδείχθηκε επίσης χάρις στην υψηλοφροσύνη και τον σεβασμό του στις ακαδημαϊκές αξίες. Χωρίς λοιπόν φόβο, αλλά με πολύ πάθος, καταθέτω στην κρίση της πανεπιστημιακής κοινότητας αυτήν την δήλωση, που μπορεί να ερμηνευθεί και ως έκκληση. Θέλω ασφαλώς να ελπίζω ότι, όπως γίνεται συχνά και στη ζωή, το Πανεπιστήμιο Κρήτης θα διδαχθεί από τις παρούσες οδυνηρές στιγμές του. Η ανάκτηση του κύρους και της ουσιαστικής του ενότητας δεν αποτελεί πιεστικό αίτημα μόνον του παρόντος, αλλά και επιταγή της ιστορίας του.
* Ο Γιώργος Γραμματικάκης είναι καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης

