Της Αννας Παπαδοκωστάκη

Τo Καστελόριζο κοντεύει να βουλιάξει από τους επισκέπτες που θέλουν να παρατηρήσουν την ολική έκλειψη ηλίου που θα είναι ορατή σε όλο της το μεγαλείο μόνο από αυτό το σημείο της ελληνικής επικράτειας. Όμως και εδώ στην Κρήτη το φαινόμενο θα είναι εντυπωσιακό αφού θα καλυφθεί το 94% του ηλιακού δίσκου και θα δώσει την ευκαιρία σε όλους μας να ζήσουμε και να δούμε αυτή την έκλειψη που συμβαίνει μετά από 90 χρόνια και θα επαναληφθεί στις 21 Απριλίου του 2088 δηλαδή σε 82 χρόνια όταν ελάχιστοι από το σημερινό πληθυσμό θα είναι εν ζωή.

Το φαινόμενο στο Ηράκλειο θα ξεκινήσει στις 12.27 το μεσημέρι , θα βρίσκεται στην κορύφωση του στις 13.45 και θα λήξει στις 15.05.

Όπως μας είπε ο καθηγητής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Γιάννης Παπαμαστοράκης, η ατμόσφαιρα θα σκοτεινιάσει ελαφρά και θα μοιάζει με απόγευμα λίγο πριν δύσει ο ήλιος ενώ θα πέσει και η θερμοκρασία καθώς θα περιοριστεί η ηλιακή θερμότητα που θα φτάνει στη γη. Όταν το φαινόμενο θα είναι στη κορύφωση του, αυτό που θα φαίνεται από ήλιο θα είναι ένα μικρό φωτεινό τόξο.

Όμως στο Καστελόριζο και σε κάθε άλλο τόπο που θα βρεθεί στο «μονοπάτι της ολικότητας», για λίγα λεπτά θα νυχτώσει τόσο ώστε να φανούν τουλάχιστον τα πιο λαμπρά αστέρια. Ο ορίζοντας του τόπου θα είναι πιο φωτεινός και χωρίς άστρα. Γύρω από τον ήλιο θα φανεί το εντυπωσιακό φωτεινό στέμμα που συναρπάζει στις φωτογραφίες ολικών εκλείψεων.

Το «μονοπάτι της ολικότητας» έχει πλάτος 200 χιλιόμετρα και σε αυτό ανήκουν τα σύνορα Λιβύης –Αιγύπτου, το Καστελόριζο, μέρος της Τουρκίας και της Μαύρης Θάλασσας. Εκτός από το Καστελόριζο η έκλειψη θα είναι ολική σε περιοχές διαφόρων χωρών όπως της Τουρκίας, της Γεωργίας, της Ρωσίας, του Καζακστάν, της Λιβύης, της Αιγύπτου, του Τσαντ και της Νιγηρίας. Σε όλα τα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδας η έκλειψη θα φανεί επίσης ως μερική με σημαντικό ποσοστό κάλυψης που θα μικραίνει σταδιακά προς τα βορειοδυτικά της χώρας. Η περιοχή της Ρόδου και της Ανατολικής Κρήτης θα έχει τα υψηλότερα ποσοστά κάλυψης του ηλιακού δίσκου καθώς είναι πιο κοντά σε αυτό το «μονοπάτι» .Η Αθήνα θα έχει ποσοστό κάλυψης 84% η Θεσσαλονίκη 75% και η Κέρκυρα 71%.



Eπικίνδυνη για την όραση



Ο κ. Παπαμαστοράκης επισημαίνει ότι είναι πολύ επικίνδυνο να παρατηρήσει κάποιος το φαινόμενο με γυμνό μάτι ή με πρόχειρους τρόπους καθώς κινδυνεύει να πάθει έγκαυμα του αμφιβληστροειδούς χιτώνα με μόνιμες και ανεπανόρθωτες βλάβες. Έτσι, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν καπνισμένα (μαυρισμένα) γυαλιά, μαυρισμένα φωτογραφικά φιλμ, πολλαπλά γυαλιά ηλίου, τυχαία γυαλιά ηλεκτροκόλλησης κλπ. Οι αόρατες υπεριώδεις και υπέρυθρες ακτίνες του ήλιου διαπερνούν αυτά τα υλικά..

Ο ασφαλής τρόπος για παρατήρηση είτε με τηλεσκόπιο/κιάλια είτε χωρίς οπτικό όργανο είναι με τη χρήση ειδικού ηλιακού φίλτρου που μειώνει την ηλιακή ακτινοβολία κατά 100.000 φορές περίπου. Το φως που απομένει, δηλ. το 0,001%, αρκεί για άνετη παρατήρηση και είναι ασφαλές. Υπάρχουν και απλές κατασκευές "ηλιακών γυαλιών" με χαρτονένιο σκελετό και κατάλληλο φίλτρο, που φοριούνται όπως τα γυαλιά ηλίου και είναι ασφαλή για την παρατήρηση του ήλιου χωρίς οπτικό όργανο.

Επίσης, για να φωτογραφήσει κάποιος το φαινόμενο πρέπει να εφοδιαστεί με ειδικό ηλιακό φίλτρο .

Στην ταράτσα του Πανεπιστημίου Κρήτης στις Βούτες, θα έχει εγκατασταθεί τηλεσκόπιο για την παρατήρηση του φαινομένου από τους επιστήμονες ενώ μια ομάδα αστροφυσικών από το ΠΚ θα μεταβεί στο Καστελόριζο για επιστημονικές παρατηρήσεις.

Όπως μας είπε ο κ. Παπαμαστοράκης, το τηλεσκόπιο δεν θα δίδεται για παρατηρήση αποκλειστικά από επισκέπτες και έτσι δεν θα μπορέσουν όλοι να εξυπηρετηθούν . Εξάλλου, σε αίθουσα του τμήματος θα υπάρχει εικόνα μέσω δορυφόρου από το Καστελόριζο όπου όπως προαναφέραμε θα είναι ορατή η ολική έκλειψη του ήλιου.