Του Κώστα Μπογδανίδη

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη δολοφονία του Σουηδού πρωθυπουργού Ούλοφ Πάλμε, ενός πραγματικού φίλου της Ελλάδας, αλλά και της Κρήτης. Πρόκειται ίσως για ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης παγκόσμιας ιστορίας καθώς η δολοφονία του Πάλμε δεν έχει ακόμη διαλευκανθεί και πολλά σενάρια συνωμοσίας ακόμη και σήμερα κυκλοφορούν.

Η δολοφονία του, η πρώτη δολοφονία Σουηδού επικεφαλής κράτους από τη δολοφονία του Βασιλιά Γουστάβου του 3ου της Σουηδίας το 1792, παραμένει μέχρι σήμερα ανεξιχνίαστη, μια πληγή για την «ατάραχη» Σουηδική κοινωνία.

Ο Πάλμε δολοφονήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 1986. Επιστρέφοντας από τον κινηματογράφο, περπατούσε - χωρίς σωματοφύλακες - με τη γυναίκα του Λίσμπετ σε κεντρικό δρόμο της Στοκχόλμης, όταν πυροβολήθηκε από άγνωστο στη σπονδυλική στήλη, ώρα 23.21.



Οι έρευνες



Το γεγονός ότι η δολοφονία του Ούλοφ Πάλμε παραμένει ανεξιχνίαστη 20 χρόνια μετά, έχει προκαλέσει συζήτηση ως προς την ευθύνη της Σουηδικής Αστυνομίας, τόσο σε ότι αφορά τις ενέργειές της αμέσως μετά το συμβάν όσο και τον τρόπο που χειρίστηκε την πορεία των ερευνών στη συνέχεια. Άλλωστε ο βασικός ύποπτος για το έγκλημα, ο Κρίστερ Πέτερσον, ο οποίος είχε καταδικαστεί τον Ιούλιο 1989 για το φόνο και μετά είχε αθωωθεί, πέθανε το 2004.

Προσπάθειες αυτοπτών μαρτύρων να ειδοποιήσουν την Αστυνομία αμέσως μετά τη δολοφονία έπεσαν στο κενό, τη στιγμή που αστυνομικοί που βρίσκονταν κοντά στο σημείο δεν κινήθηκαν καθόλου, προβάλλοντας ως δικαιολογία ότι είχαν γεμάτο στομάχι και δεν μπορούσαν να τρέξουν. Ο πρώτος αστυνομικός που έφτασε στο σημείο της δολοφονίας, ο αστυνομικός διευθυντής Γιέστα Σέντερστρεμ, έμαθε τυχαία για τους πυροβολισμούς από έναν περαστικό. Η μαρτυρία του αργότερα αγνοήθηκε και ο ίδιος παραμερίστηκε. Τα πρώτα λεπτά η αστυνομία δεν έκανε τίποτα, δεν ειδοποίησε καν ασθενοφόρα. Ο συναγερμός που σήμανε ήταν περιορισμένος, ενώ σε αντίστοιχη περίπτωση προβλέπεται η σήμανση Γενικού Συναγερμού και το κλείσιμο των συνόρων, κάτι που έγινε ώρες μετά. Πολύτιμος χρόνος χάθηκε. Οι σφαίρες βρέθηκαν από περαστικό την επόμενη μέρα. Το όπλο δε βρέθηκε ποτέ.

Οι έρευνες για την υπόθεση ανατέθηκαν εν λευκώ στον επικεφαλής της αστυνομίας της Στοκχόλμης, Χανς Χολμέρ, ο οποίος προσπάθησε να καλύψει τα λάθη. Πολύ γρήγορα κυκλοφόρησε χωρίς στοιχεία ένα σκίτσο του δολοφόνου, ενώ σε σημείο εμμονής περιόρισε τις έρευνες στο περιβάλλον των Κούρδων προσφύγων, στήνοντας ακόμα και μηχανισμούς παρακολούθησης τηλεφώνων για να ενισχύσει τους ισχυρισμούς τους. Όταν αποκαλύφθηκε αυτό ξέσπασε σκάνδαλο. Πολλοί είναι αυτοί που εκτιμούν ότι οι ενέργειες του Χολμέρ δεν ήταν απλά λανθασμένες, αλλά σκόπιμες.

Για δεκαετίες υπήρχε η αντίληψη στην Ασφάλεια ότι οι δυνάμεις της Αριστεράς ήταν η μεγαλύτερη απειλή για τη Σουηδική κοινωνία και γι' αυτό φακέλωνε χιλιάδες Σουηδούς αριστερών φρονημάτων κρυφά από το επίσημο κράτος. Ένα δίκτυο ακροδεξιού παρακράτους που αποκαλύφθηκε πρόσφατα.

Σε ό,τι αφορά την ευθύνη της αστυνομίας τελικά, και με βάση ντοκουμέντα που έρχονται με τα χρόνια στο φως, διαπιστώνεται σίγουρα ανικανότητα από μέρους της να χειριστεί αποτελεσματικά την υπόθεση, αν όχι σκόπιμη συγκάλυψή της.



Το…παλτό



Το τελευταίο διάστημα το ενδιαφέρον για την εξιχνίαση του εγκλήματος έχει αναθερμανθεί. Κυρίως λόγω της τεχνολογίας. Το παλτό που φορούσε ο πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας όταν δολοφονήθηκε θα υποβληθεί σε τεστ DNA στη Γερμανία και στη Βρετανία, σύμφωνα με δημοσιεύματα του σουηδικού Τύπου.

Σύμφωνα με μάρτυρες, ο δολοφόνος επιτέθηκε στον Ούλοφ Πάλμε από πίσω και έβαλε το χέρι του στον ώμο του πριν πυροβολήσει. Η αστυνομία πιστεύει σήμερα πως το παλτό του πρώην αρχηγού της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης μπορεί να φέρει ίχνη του DNA του δολοφόνου, πράγμα που θα καθιστούσε δυνατή την αναγνώρισή του, αναφέρεται στο δημοσίευμα της εφημερίδας Aftonbladet.

"Αλλά δεν γνωρίζουμε ακόμη αν το ίχνος του DNA θα είναι επαρκές", δήλωσε στην εφημερίδα ο Στιγκ Έντκβιστ, υπεύθυνος της έρευνας για τη δολοφονία του Ούλοφ Πάλμε.

Το παλτό θα εξεταστεί με τη βοήθεια του ιατροδικαστικού κέντρου του Μπέρμιγχαμ στη Βρετανία και του κεντρικού εργαστηρίου της γερμανικής αστυνομίας στο Βισμπάντεν, προσθέτει η Aftonbladet. Παρά τα δεκάδες χιλιάδες στοιχεία που συγκεντρώθηκαν στις δύο δεκαετίες μετά το φόνο, το έγκλημα αυτό παραμένει ένα αίνιγμα και το όπλο, ένα μάγκνουμ 357, δεν βρέθηκε ποτέ.



Τι πίστευαν



Επί ένα σημαντικό διάστημα κατά τα πρώτα χρόνια μετά τη δολοφονία, και λόγω της σχετικής εμμονής του επικεφαλής των ερευνών Χανς Χολμέρ, οι κατηγορίες είχαν στραφεί κατά Κούρδων προσφύγων, με την αιτιολογία ότι ο Πάλμε είχε εκείνο το διάστημα απορρίψει αιτήματα Κούρδων για παροχή ασύλου από μέρους της Σουηδίας.

Πολλοί Κούρδοι είχαν τότε συλληφθεί και πολλοί περισσότεροι υπέστησαν ταλαιπωρίες. Η θεωρία αυτή ήρθε ξανά στην επικαιρότητα όταν ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν μετά τη σύλληψή του κατέθεσε σε Σουηδούς αξιωματούχους που τον επισκέφτηκαν στη φυλακή του στο Ιμραλί ότι η δολοφονία του Πάλμε είχε γίνει από την ομάδα της πρώην συζύγου του Κεσιρέ Γιλντιρίμ, που ζούσε στη Σουηδία. Σήμερα η θεωρία αυτή έχει εν πολλοίς απορριφθεί. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι η δολοφονία του Πάλμε οργανώθηκε από την ακροδεξιά, σε συνεργασία με την αστυνομία, με την κατηγορία της εθνικής προδοσίας να αποτελεί το κίνητρο. Ο Πάλμε, παρά τις γνωστές του αντικομμουνιστικές του θέσεις, συχνά ασκούσε κριτική στις ΗΠΑ και αυτό για την ακροδεξιά τον κατέτασσε αυτόματα στο άλλο στρατόπεδο. Για κάποιους μάλιστα αποτέλεσε ενσάρκωση της κομμουνιστικής απειλής, όταν ανακοίνωσε ένα ταξίδι στη Μόσχα. Αυτό το ταξίδι δεν το έκανε ποτέ...

Μια άλλη θεωρία σχετίζεται με τη δράση του Πάλμε κατά του καθεστώτος του απαρτχάιντ στη Νότιο Αφρική. Σε ένα ίδρυμα που είχε δημιουργήσει για τη χρηματοδότηση των Αφρικανών φοιτητών είχε παρεισφρήσει ένας κατάσκοπος του απαρτχάιντ, ο Γκρεγκ Γουίλιαμσον, που κατάφερε να φτάσει μέχρι τη θέση του αντιπροέδρου και να έχει πρόσβαση σε απόρρητες πληροφορίες για τις κινήσεις των μαύρων ηγετών. Τις ημέρες της δολοφονίας ο Γουίλιαμσον βρισκόταν στη Στοκχόλμη. Η σουηδική αστυνομία ερεύνησε τις πληροφορίες για πιθανή εμπλοκή νοτιο-αφρικανών πρακτόρων στην υπόθεση μόλις το 1994, 8 χρόνια μετά την κατάρρευση του απαρτχάιντ.

Μια άλλη θεωρία σημειώνει ότι ένα μήνα πριν τη δολοφονία, υπεγράφη με τη διαμεσολάβηση του Πάλμε μια από τις μεγαλύτερες αγοραπωλησίες όπλων όλων των εποχών. Η Σουηδική βιομηχανία Μποφόρς πούλησε όπλα στην Ινδία έναντι 1,3 δις δολαρίων. Αμέσως ξέσπασε σκάνδαλο στην Ινδία λόγω δωροδοκιών και προμηθειών. Ο Ρατζίβ Γκάντι, πρωθυπουργός της Ινδίας που υπέγραψε τη συμφωνία, έχασε τις εκλογές. Το 1991 δολοφονήθηκε. Ορισμένοι αφήνουν υπόνοιες ότι ίσως η δολοφονία του, όπως και αυτή του Πάλμε, να σχετίζεται με την υπόθεση αυτή.

Το 1980 ο Ούλοφ Πάλμε είχε αναλάβει μεσολαβητής του ΟΗΕ στον πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ιράκ. Όπως αποκαλύφθηκε χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια του πολέμου αυτού διακυβεύονταν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ με πρόεδρο τον Ρόναλντ Ρήγκαν πωλούσε κρυφά από το Κογκρέσο όπλα στο Ιράν, ενώ ταυτόχρονα εξόπλιζε και το Ιράκ. Με τα κέρδη του εμπορίου όπλων χρηματοδοτούσε τους δεξιούς Κόντρας κατά των κομμουνιστών Σαντινίστας στη Νικαράγουα. Σήμερα αυτό το λαθρεμπόριο έχει γίνει γνωστό ως σκάνδαλο Ιράνγκειτ. Πολλοί αναρωτιούνται αν ο Πάλμε το είχε ανακαλύψει, με αποτέλεσμα τη δολοφονία του.



ΠΗΓΕΣ:



Εξάντας

Βικιπαιδεία

ΤΟ ΒΗΜΑ

ΤΑ ΝΕΑ

Ελευθεροτυπία