Σε τρία μέτωπα-πλην του θέματος της Βορείου Ηπείρου- κινείται ο λεγόμενος αλβανικός εθνικισμός. Ή τουλάχιστον έτσι τον οραματίζονται όσοι φαντάζονται την ‘μεγάλη Αλβανία»!

Πρώτα απ’όλα στο Κοσσυφοπέδιο. Μετά την ανοχή που επέδειξε η διεθνής κοινότητα κατά τα τελευταία χρόνια είναι πολύ δύσκολο να συγκρατηθεί η αλβανική διάθεση για πλήρη απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων, όπως είναι η πλήρης ονομασία. Ήδη λειτουργεί τοπική κυβέρνηση και βουλή με απόλυτο αλβανικό έλεγχο αν και τυπικά ισχύει η απόφαση του ΟΗΕ ότι η επαρχία παραμένει τμήμα της Σερβίας- Μαυροβουνίου. Οι Σέρβοι πολιτικοί βλέπουν ότι και από πλευράς δημογραφικής οι Αλβανοί αυξάνονται ραγδαία, οπότε στο μέλλον δεν θα είναι συμφέρουσα η παραμονή αυτού του κομματιού μέσα στην Σερβία. Ωστόσο, για λόγους γοήτρου, αλλά και ιστορικών - θρησκευτικών καταβολών, δεν θέλουν να υπογράψουν την πλήρη απώλεια του Κοσσυφοπεδίου. Πιθανότερη εξέλιξη θεωρούν οι ειδικοί την παραμονή ενός 10% - 20% στον βορρά υπό σερβικό έλεγχο και η ανεξαρτητοποίηση του υπολοίπου εδάφους , κεντρικού και νοτίου. Πιστεύουν ότι στόχος είναι τα δύο αλβανικά κράτη και όχι η ενσωμάτωση του Κοσσυφοπεδίου στην Αλβανία, λόγω οικονομικών, πολιτιστικών και φυλετικών διαφορών. Η Αλβανία με την θρησκευτική αδιαφορία που επικράτησε μετά από δεκαετίες αθεϊστικού κομμουνιστικού καθεστώτος δεν είναι διατεθειμένη να ενσωματώσει τους Κοσσοβάρους, οι οποίοι επί ενιαίας Γιουγκοσλαβίας ανέπτυσσαν ελευθέρως την θρησκευτική τους ελευθερία και τον μουσουλμανικό. Στα Σκόπια λίγα πράγματα έχουν γίνει προς την κατεύθυνση της συμφιλίωσης Αλβανών και Σλάβων. Τα όπλα του Αλβανικού Απελευθερωτικού Στρατού παραμένουν κρυμμένα και οι δυτικές επαρχίες του κράτους αποτελούν αλβανικό κράτος εν κράτει με ανύπαρκτο έλεγχο από τις Αρχές της κεντρικής κυβερνήσεως. Πολλοί Σλάβοι και Αλβανοί ηγέτες παραδέχονται ότι είναι σχεδόν ανέφικτη η συμβίωση της σλαβικής πλειοψηφίας- των λεγομένων Μακεδόνων- με τους Αλβανούς, που αποτελούν το 30% του πληθυσμού.

Και τέλος οι Τσάμηδες. Πολλοί Ελληνες πιστεύουν ότι και η χώρα μας περιλαμβάνεται στους στόχους της αλβανικής εθνικιστικής ιδέας. Είναι μεν δύσκολο για την Ελλάδα να εμπλακεί σε περιπέτειες, αλλά από την άλλη πλευρά θα ήταν αφέλεια και εθελοτύφλωση αν παραβλέπαμε την συστηματική προσπάθεια επισήμων και ανεπισήμων αλβανικών κύκλων να δημιουργήσουν μειονοτικά προβλήματα εκ του μη όντος εις βάρος μας. Κάποτε 53 βουλευτές διαφόρων αλβανικών κομμάτων υπέβαλαν πρόταση να συζητηθεί στην Βουλή το ζήτημα των Τσάμηδων. Προς το παρόν το θέμα τίθεται ανθρωπιστικά, δηλαδή να επιστρέψουν στην Ελλάδα οι απόγονοι των Μουσουλμάνων συνεργατών των Ναζί, οι οποίοι έφυγαν το 1944 από την Θεσπρωτία, και να διεκδικήσουν τις περιουσίες τους. Κανείς πάντως δεν μπορεί να αποκλείσει την διολίσθηση του ζητήματος σε εδαφικά και άλλα αποσταθεροποιητικά αιτήματα. Πάγια ελληνική θέση είναι ότι για την χώρα μας το θέμα δεν συζητείται και έχει λήξει με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου δοσιλόγων Ιωαννίνων το 1945.