Bάλτε μας στην ατμόσφαιρα που ζουν οι «Έυτυχισμένες οικογένειες».
«Κάποτε νομίζω πως θα σηκώσω το τηλέφωνο και θα ακούσω τη φωνή του Ρόμπερτ Σέραρντ να μου μιλά από την Αθήνα του ʼ39 ή από το Κάιρο του ʼ42. Ίσως γιατί μικρός πίστευα τον πατέρα μου, που μου έλεγε ότι από το τηλέφωνο μπορεί κανείς να μιλήσει με ανθρώπους από άλλες εποχές. Επειδή το έπαιρνα πολύ στα σοβαρά και ενθουσιαζόμουν, θεωρούσε καλό να μου βάζει κάποιο όριο. “Αρκεί βέβαια να είχαν τηλέφωνο στον καιρό τους”. Σήμερα το πρωί περνά ο Σταμάτης Σταμάτης από το γραφείο και μου μιλά για μια υπόθεση που εκτυλίσσεται το 1948. “Γιατί πρέπει να με ενδιαφέρει μια υπόθεση που εκτυλίσσεται το 1948;” ρωτώ πολύ φυσικά. “Γιατί σας ενδιαφέρει” μου απαντά».
Πώς γεννήθηκε αυτή η ιστορία;
Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο μιας οικογένειας υπεράνω υποψίας, συνάντησα χαρακτήρες που μου χάρισαν μια συναρπαστική υπόθεση.
Ο Άγης Δημητριάδης-Σέραρντ, ο ήρωάς σας συντηρεί δύο σπίτια, δύο γυναίκες, δύο παιδιά, αλλά έχει ως μότο του ότι «Οι ευτυχισμένες οικογένειες δεν έχουν μυστικά, αλλιώς δεν είναι ευτυχισμένες». Είναι απλώς υποκρισία ή τα κρυμμένα μυστικά λειτουργούν και ως ζωτικά ψεύδη που πιθανόν να έχουμε ανάγκη;
Ποιος κατάφερε να ζήσει αντικρίζοντας μόνο καθαρή αλήθεια; Κανείς! Τα ζωτικά ψεύδη, στα οποία αναφερθήκατε, όχι μόνο τα έχουμε ανάγκη αλλά τρεφόμαστε κι από αυτά.
Φόντο είναι η Αθήνα της δεκαετίας του ʼ30 και της Κατοχής, το Κάιρο του πολέμου και τα πρώτα μεσοπολεμικά χρόνια στη νότια Αγγλία. Τι σας γοητεύει στην περίοδο του πολέμου;
Το γεγονός ότι τα κοινωνικά σχήματα και οι χαρακτήρες των ανθρώπων διαγράφονται πάντοτε πιο καθαρά.
Η ιστορία της οικογένειας των ηρώων σας εμπλέκεται με την ιστορία της χώρας, αλλά ρίχνει φως και σε άγνωστα γεγονότα. Ποια είναι αυτά;
Θα αναφέρω μόνο ότι φωτίζονται δυο τρία εξοργιστικά σκάνδαλα που η επίσημη Ιστορία αποκρύπτει συστηματικά.
Σας πήρε καιρό η έρευνα για το συγκεκριμένο βιβλίο;
Κάποια σημεία του είναι τοποθετημένα στις εσοχές του χρόνου κι εκεί, είναι αλήθεια, πως έπρεπε να σκάψω πολύ βαθιά για να βρω τη φλέβα του χρυσού και της αλήθειας.
Εν τέλει πώς η λογοτεχνία μπορεί να μας αλλάξει τη ζωή μάλιστα εν μέσω της σκληρής κρίσης που βιώνουμε;
Η λογοτεχνία δεν μπορεί να μας σώσει από τη σκληρή κρίση, από οποιαδήποτε οικονομική κρίση. Με αυτή την έννοια δεν αλλάζει τη ζωή μας. Από την άλλη η αφήγηση είναι παρηγοριά, όπως γράφω σε ένα άλλο βιβλίο μου, κι αυτό είναι αν μη τι άλλο ανακουφιστικό σε δύσκολα χρόνια.
Πώς η λογοτεχνία και η κρίση άλλαξαν τη δική σας ζωή;
Η κρίση σίγουρα δεν την άλλαξε ούτε όμως και η λογοτεχνία. Η δεύτερη με βοήθησε απλώς να δω τα πράγματα διαφορετικά.
Θα μπορούσατε να γράψετε ένα μυθιστόρημα αμιγώς για την κρίση;
Σε τι θα εξυπηρετούσε; Δεν θα ήταν καλό και δεν είναι το ζητούμενο, νομίζω. Θέλω να γράφω απλώς μυθιστορήματα. Αν μέσα σʼ αυτά υπάρχει ένα αφηγηματικό μερίδιο για την κρίση, αυτό, πιστέψτε με, είναι εντελώς ακούσιο.
Έχετε διδάξει δημιουργική γραφή. Πιστεύετε ότι η συγγραφή μαθαίνεται;
Όχι, η συγγραφή δεν μαθαίνεται. Μαθαίνει όμως κανείς να διαβάζει πιο σωστά και τότε ίσως μαθαίνει να γράφει καλύτερα.
Ποια είναι η συμβουλή που δίνετε σʼ έναν νέο συγγραφέα;
Αυτό που έλεγε ο Μπένγιαμιν: «Η μεγαλοφυΐα είναι μόχθος».
Δίπλα στο όνομά σας μπαίνει η λέξη πολυβραβευμένος. Τι σημαίνει για σας αυτό;
Τίποτε απολύτως. Είναι ένα επικοινωνιακό στοιχείο που κάποιος σκέφτηκε να προσθέσει μετρώντας τις διακρίσεις που έχω λάβει. Θα μπορούσε να λείπει. Θα μου άρεσε, για παράδειγμα, να με χαρακτηρίζουν αμετανόητο πειραματιστή.
Η Γαλλία σάς αναγόρευσε Ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών. Το ελληνικό κράτος επιβεβαιώνει τη ρήση περί προφήτη;
Ναι, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Στο σημείο που βρίσκομαι αυτή τη στιγμή η καθολική αναγνώριση θα με έβλαπτε.
Ποια είναι η σχέση σας με το Ηράκλειο;
Είναι η πατρίδα μου. Ο τόπος που γεννήθηκε ο πατέρας μου. Καταγόμαστε από την Άρβη της επαρχίας Βιάννου.
Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας.

