- Τα ντοκιμαντέρ σας έχουν βραβευτεί πολλές φορές ενώ το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων σάς τίμησε με την έκδοση ενός βιβλιου -αφιερώματος με τίτλο «Μικρές Υιοθεσίες», το οποίο θα παρουσιαστεί και στο Ηράκλειο. Είναι σημαντική για σας η επιβράβευση και δη από τη γενέτειρά σας;

- “Ναι, σίγουρα είναι χαρά και ικανοποίηση, αν και θεωρώ ότι ακόμα έχω αρκετά πράγματα να κάνω και λίγο με ξένισε θα ʽλεγα. Με ξένισε γιατί συνήθως οι τιμές αυτές γίνονται μετά θάνατον… Δεν συνηθίζεται τόσο πολύ αυτό το πράγμα και τους ευχαριστώ πολύ για την πρωτοβουλία. Απλώς νιώθω ότι ακόμα δεν έχω κάνει τίποτα ιδιαίτερο. Έχω ακόμα πράγματα να κάνω. Τους ευχαριστώ πολύ όμως γιατί σίγουρα ήταν για μένα χαρά”.

- Τον τίτλο του αφιερώματος έδωσε αυτό που έχετε πει, ότι «το να φτιάξεις μια ταινία, ένα ντοκιμαντέρ είναι σαν μια μικρή υιοθεσία. Είναι σαν να ξυπνάς το πρωί και να βρίσκεις ένα μωρό έξω απʼ την πόρτα σου και εσύ να αποφασίζεις αν θα το κρατήσεις ή όχι”. Πώς φτάνει ένα «μωρό» στα χέρια σας και με τι κριτήρια το κρατάτε;

“Πολλά πράγματα γίνονται και τυχαία θα έλεγα. Είναι πράγματα καθημερινά που μπορεί κάποια στιγμή να τα προσπερνάμε και τα μην τους δίνομε σημασία ή μπορεί να τα βλέπομε για πρώτη φορά και έρχεται μια άλλη στιγμή και σου κινεί το ενδιαφέρον παραπάνω. Μπορεί να είναι τυχαία, μπορεί να είναι θέμα μιας παραγγελίας που δόθηκε, να είναι κάτι που μου είπανε, κάποιος δηλαδή έχοντας δει άλλες ταινίες ή που γνωριζόμαστε, μου επισημαίνει κάτι. Η αφορμή μπορεί να είναι από οτιδήποτε. Δεν νομίζω δηλαδή ότι είναι το «σπάνιο» του θέματος που το καθιστά ενδιαφέρον. Το κάνει ενδιαφέρον η ματιά και ο τρόπος που θα το προσεγγίσουμε. Τα θέματα όλα λίγο έως πολύ από αρχαιοτάτων χρόνων είναι τα ίδια και επαναλαμβάνονται. Δεν είναι καινούργιες ιστορίες, είναι κάθε φορά πώς θα προσεγγίσεις το θέμα, πώς θα το παρουσιάσεις και με τι ματιά θα το δώσεις. Το ίδιο θέμα θα δοθεί από εκατό συναδέλφους με άλλον τρόπο. Ο καθένας θα το δώσει με δικό του τρόπο”.

- Για σας το θέμα ενός ντοκιμαντέρ είναι σαν το λατομείο όπου υπάρχει ένα κοίτασμα “εν υπνώσει” χωρίς κανείς να ξέρει τι θα βγάλει η έκρηξη. Ποια δουλειά απʼ όλες όσες έχετε κάνει μέχρι σήμερα έκρυβε τις περισσότερες εκπλήξεις;

“Δύσκολο να απαντήσω, γιατί αυτά τα πράγματα είναι σαν τα παιδιά σου. Όλα τα αγαπάς, το καθένα με τον τρόπο του. Σίγουρα «Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν» είχε πάρα πολλές εκπλήξεις, γιατί είναι ο κόσμος του ψυχιατρείου όπου μιλάνε οι ίδιοι οι άνθρωποι, που μπαίνουν σʼ αυτή την περιπέτεια. Το ʼʼΜεταξά Ακούγοντας το χρόνο” που ασχολείται με γιατρούς του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Μεταξά, που και οι ίδιοι έχουν αρρωστήσει από καρκίνο και αυτό ήταν μια καινούργια έκπληξη για μένα. Επίσης οι «αντάρτες στα βουνά της Κρήτης» που κρύβονταν για κάμποσα χρόνια μετά τον εμφύλιο.

Και μιλάω για το ʽʼΑλλος δρόμος δεν υπήρχεʼʼ, κι αυτό ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία.

Θα έλεγα ότι όλες και η καθεμιά ξεχωριστά έχει τα δικά της χαρακτηριστικά που σε βοηθάνε να γνωρίσεις αφενός μεν το διαφορετικό, αφετέρου την ίδια την περιπέτεια της ζωής σε διάφορες εκφάνσεις. Και αυτό είναι που με γοητεύει και νιώθω ότι αυτή η γνωριμία, αυτός ο συγχρωτισμός με τα θέματα πάνω απʼ όλα ικανοποιεί εμένα τον ίδιο. Νιώθω ότι με εμπλουτίζουνε και είμαι ευγνώμων με τα πράγματα που μου έμαθαν αυτοί οι άνθρωποι. Δεν είναι δηλαδή η σπανιότητα του θέματος. Είναι ο ίδιος ο άνθρωπος που μπαίνει σε διάφορες περιπέτειες και σου αφηγείται τη ζωή του. Μοιράζεται με σένα πράγματα που τον απασχολούν, που του αρέσουν που μπορεί να τον ταλαιπωρούν”.

- Παρʼ όλα αυτά έχετε πει ότι δεν τον έχετε τον άνθρωπο σε μεγάλη εκτίμηση. Το αντίθετο…

“Δεν το έχω πει ακριβώς έτσι. Θα έλεγα ότι πολύ συχνά όταν βλέπεις τις μαζικές εκφράσεις των ανθρώπων, όλων μας, και τον εαυτό μου βάζω μέσα ,δεν είναι ό,τι καλύτερο συναντάς. Όταν τον βλέπεις στη μαζική του έκφραση και συμπεριφορά και κυρίως αναφέρομαι στην καθημερινή συμπεριφορά του καθενός μας, αυτό που βιώνει στην κοινωνική ζωή και στους δημόσιους χώρους. Εχει να κάνει με το πώς θα συμπεριφερθούμε σε θέματα οδικής κυκλοφορίας, πως θα συμπεριφερθούμε στους δημόσιους χώρους που ανήκουν σε όλους μας. Θα γυρίσει ο άλλος και θα σου πει “τι σε νοιάζει εσένα”. Τόσο απλά. Πετάει τα τσιγάρα του και τα σκουπίδια του όπου θέλει, θα παρκάρει όπου θέλει. Αυτά τα καθημερινά πράγματα είναι που βαραίνουν άσχημα πολλές φορές συν τα άλλα μαζικά φαινόμενα που μπορεί να έχομε ζήσει σε ιστορικό πλαίσιο και τα οποία σίγουρα σε προβληματίζουν”.

- Να γυρίσομε λίγο πίσω κ. Ψυλλάκη. Σπουδάσατε ηλεκτρολόγος μηχανολόγος. Ξέρατε από την αρχή εκεί στα Χανιά ως έφηβος ότι δεν θα το ακολουθήσετε. Αλλά κάτι η εποχή, κάτι οι συμβουλές των γονιών, αργότερα προέκυψε η σχολή Χατζίκου και η σκηνοθεσία. Πώς έγινε;

“Εγώ βρέθηκα στο Πολυτεχνείο, επειδή απλώς ήμουν καλός μαθητής. Και συνήθως εκείνα τα χρόνια οι καλοί μαθητές θέλανε να πάνε πρώτα στο Πολυτεχνείο. Αυτό ήταν το κριτήριο. Δεν προέρχομαι από κάποια οικογένεια που είχε παράδοση μηχανικών. Και η μάνα μου και ο πατέρας μου δεν είχαν τελειώσει καν το δημοτικό”.

-Με την προτροπή ότι ήθελαν το καλύτερο για το παιδί τους…

“Δεν ξέρανε πολλά πράγματα. Όταν η μάνα μου είχε αρρωστήσει και ο πατέρας μου αντιλήφθηκε ότι ο γιος του ήταν καλός μαθητής, γύρω στην Αʼ λυκείου που λέμε σήμερα, με ρώτησε τι θα κάνω και του είπα ότι θα πάω στο Πολυτεχνείο. Εκείνος δεν ήξερε τι είναι το Πολυτεχνείο και μου είπε «γιατί δεν γίνεσαι δάσκαλος»; Μέχρι εκεί έφταναν οι γνώσεις του. Αρα δεν υπήρχε από το οικογενειακό περιβάλλον μια ώθηση για το τι θα κάνω. Αυτό που περισσότερο παίρνει κανείς από το οικογενειακό περιβάλλον είναι μια συμπεριφορά, ένα ήθος.

Πηγαίνοντας στο Πολυτεχνείο μου άρεσαν αυτά τα πράγματα και πάνω απʼ όλα μου άρεσαν τα μαθηματικά πάρα πολύ. Αλλά τελειώνοντας -τέλειωσα κανονικά σε 5,5 χρόνια- δεν θέλησα να συνεχίσω αυτή την ιστορία γιατί ως επί το πλείστον η δουλειά του μηχανικού είχε να κάνει με εμπόριο, με εργολαβίες. Αν ήταν ένα κομμάτι που αφορούσε περισσότερο την έρευνα και τη μελέτη πιθανόν να παρέμενα”.

- Πώς μπαίνει το μικρόβιο της σκηνοθεσίας;

“Αυτό ήρθε αρκετά αργότερα. Δεν ήμουν καν συστηματικός σινεφίλ τα χρόνια τα φοιτητικά. Έβλεπα ταινίες μέσα στο γενικότερο πλαίσιο του φοιτητικού κινήματος, που εκείνο τον καιρό έσφυζε από μια έντονη πολιτικοποίηση . Απλώς έβλεπα ταινίες. Θα έλεγα ότι στον κινηματογράφο έφτασα πολύ περισσότερο μέσα από διαβάσματα που είχαν να κάνουν με φιλοσοφία, ψυχανάλυση με ανθρωπολογία και εθνολογία.

Είδα ότι πολλά πράγματα από αυτά μπορούσα να τα ονειρεύομαι ή να τα επεξεργάζομαι μέσα από ταινίες κι έτσι άρχισα να βλέπω πιο συστηματικά”.

- Αυτή τη στιγμή ετοιμάζετε κάτι καινούργιο;

“Αυτή τη στιγμή ετοιμάζω για το γιατρό τον Διονύση Ίκκο, ενδοκρινολόγο. Δεν τον ξέρετε όπως δεν τον ήξερα κι εγώ πριν ένα μήνα. Είναι πολύ σημαντικός γιατρός. Δεν ζει πια. Το καλωδιακό κανάλι COSMOTE TV κάνει μια σειρά για διαπρεπείς Έλληνες, που κάτι συνεισέφερε ο καθένας στον τομέα του.

Λέγεται «Αυτοί που τόλμησαν». Στο πλαίσιο αυτής της σειράς λοιπόν με φώναξαν – παραγγελία είναι αυτό το πράγμα – για να σκηνοθετήσω το ντοκιμαντέρ για τον Διονύση Ικκο”.