«Δεν μπορούμε να παίζουμε με το κρητικό ελαιόλαδο». Αυτό επισημαίνει ο πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου, παραρτήματος Κρήτης, Αλέξανδρος Στεφανάκης, αναφερόμενος στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί εξαιτίας του δάκου. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, το πρόβλημα έγκειται ακριβώς στο γεγονός πως υπάρχουν σοβαρότατες διαδικαστικές αγκυλώσεις, λόγω της λειτουργίας του Δημοσίου, αλλά και της εμπλοκής πολλών διαφορετικών φορέων. «Δεν είναι δυνατόν να κάνουμε ένα πρόγραμμα δακοκτονίας επιλεκτικά» τονίζει ο κ. Στεφανάκης που προσθέτει ότι αποτελεί τραγέλαφο σε μια περιοχή να κάνουμε μερική δακοκτονία, σε ένα χωριό δίπλα από αυτή την περιοχή να εφαρμόζεται ένα πρόγραμμα και στην απέναντι ένα άλλο. Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ τονίζει επίσης πως είναι ανήκουστο γεγονός να μπορεί η Κρήτη να παράγει 80% εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και να μην το καταφέρνει λόγω γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, τη στιγμή που η Ισπανία θεωρεί απόλυτη επιτυχία την παραγωγή 40% εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου. Σύμφωνα με τον κ. Στεφανάκη, οι λύσεις μπορούν να υλοποιηθούν εφόσον αποφασίσει η κυβέρνηση και όλοι οι φορείς να εγκύψουν πάνω στο θέμα. «Δεν μπορούμε να κλείσουμε έναν από τους ελάχιστους σημαντικούς τομείς της χώρας, επειδή οι θεσμοί μας είπαν να μειώσουμε τους δημόσιους υπαλλήλους» τονίζει και προσθέτει:

«Υπάρχουν δυνατότητες και οι παραγωγοί πληρώνουν για τις δακοκτονίες. Οφείλουμε όλοι μαζί να συντονιστούμε και να δώσουμε λύση στο πρόβλημα. Αν συνυπάρξουμε όλοι μαζί, οι λύσεις είναι εφικτές».

Οι προτάσεις του ΓΕΩΤΕΕ

Μια σειρά από δεκατέσσερις προτάσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της δακοκτονίας προτείνει το ΓΕΩΤΕΕ. Συγκεκριμένα οι προτάσεις του είναι οι εξής:

1. Χρήση των δεδομένων όλων μετεωρολογικών σταθμών που υπάρχουν σε κάθε περιοχή (Κέντρου Προστασίας Φυτών, Δήμων, Ενώσεων κ.λπ.)

2. Στατιστική επεξεργασία όλων των δεδομένων των προηγούμενων ετών για τη διεξαγωγή συμπερασμάτων ανά περιοχή.

3. Αποτύπωση όλων των παραπάνω σε σύστημα GIS που εξελισσόμενο θα δίνει τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο. Η χρήση προγράμματος γεωγραφικών πληροφοριών με ακριβή αποτύπωση πληροφοριών παρελθόντων μετρήσεων πληθυσμών και προσβολών καρπού, μετρήσεων 12 μηνης παρακολούθησης πτήσεων σε επιλεγμένα σημεία, κλιματικών στοιχείων και με ημερήσια τροφοδοσία τρέχοντων στοιχείων θα προσφέρει την δυνατότητα: εντοπισμού επικίνδυνων περιοχών (hotspots) για εντατικότερη παρακολούθηση, εντοπισμού τυπικών περιοχών ως ενδεικτικών ευρύτερων τάσεων περιόδου, ελάττωσης θέσεων παγίδων, προβλέψεων για επεμβάσεις, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερος χρόνος προετοιμασίας. Δημιουργία μαθηματικού μοντέλου πρόγνωσης.

4. Παρακολούθηση της δραστηριότητας του εντόμου καθόλη την διάρκεια του έτους όπως ακριβώς λειτουργούν οι γεωργικές προειδοποιήσεις, αλλά και της υλοποίησης του έργου καθόλη την διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου.

5. Ανάδειξη του ρόλου του τομεάρχη ως τον επιστήμονα που θα παρακολουθεί τα εξελικτικά στάδια τόσο του καρπού όσο και του εντόμου σε συνδυασμό με τα μετεωρολογικά δεδομένα προκειμένου να δίνει οδηγία ψεκασμού όσο πιο έγκαιρα γίνεται. Επίσης θα είναι υπεύθυνος να κρίνει την αναγκαιότητα τοπικού ψεκασμού ή να προτείνει ψεκασμό κάλυψης από τους παραγωγούς. Η επιλογή της θέσης των παγίδων είναι ευθύνη του τομεάρχη και όχι του παγιδοθέτη.

6. Απρόσκοπτη δυνατότητα αναγνώρισης του τομέα από κάθε τομεάρχη προκειμένου να επιτελέσει το παραπάνω επιστημονικό του έργο με επάρκεια.

7. Τροποποίηση της διαδικασίας του διαγωνισμού - ανάδειξης των εργολάβων ψεκασμού και αντιμετώπισης του σαν δημόσιο έργο φυτοπροστασίας με απαίτηση:

Συμμετοχή εργοληπτών δημοσίων έργων φυτοπροστασίας Κριτήριο για την ανάθεση η συμφερότερη προσφορά όπου θα αξιολογούνται παράμετροι που θα έχουν τεθεί ενιαία σε επίπεδο περιφέρειας (π.χ αποδεικτικά εμπειρίας και καλής εκτέλεσης ανάλογων έργων, αποδεικτικά για τον τεχνολογικό εξοπλισμό κ.λπ.).

- Συνεργασία του εργολάβου με γεωπόνο που θα διασφαλίζει την ορθότητα της εφαρμογής.

- Ενιαία ανώτερη προσφερόμενη τιμή ανά ελαιόδεντρο σε κάθε χωριό. Διασύνδεση της αποτελεσματικότητας του ψεκασμού με την αποζημίωση του εργολάβου.

8. Έγκαιρη προμήθεια όλων των ποσοτήτων των φυτοπροστατευτικών και ελκυστικών προκειμένου να αποφεύγονται καθυστερήσεις.

9. Εναλλαγή των ελκυστικών σε κάθε ψεκασμό γιατί εμφανίζεται σε μελέτες ότι ο δάκος αναπτύσσει εθισμό στην κατ' εξακολούθηση χρήση της ίδιας ελκυστικής ουσίας. Οφείλει να ελέγχεται η οξύτητά της κατά την παραλαβή της αλλά και κατά την διάρκεια της αποθήκευσης. Υπάρχει περίπτωση επειδή ακριβώς δεν ελέγχεται να δημιουργεί αντίθετα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα. Σημαντικό θέμα επίσης είναι οι συνθήκες αποθήκευσης των εντομοκτόνων και των ελκυστικών μετά την παραλαβή των.

10. Η επιλογή περιοχών πιλότων μια σε κάθε Π.Ε. αρχικά, όπου θα εφαρμοστεί η καταπολέμηση του δάκου με την μέθοδο της μαζικής παγίδευσης προκειμένου να υπάρχουν πέρα από τα πειραματικά δεδομένα και δεδομένα σε μεγαλύτερη έκταση.

Κρίσιμος παράγοντας είναι το κόστος των παγίδων και της τοποθέτησης σε επίπεδο ελαιοκομικής περιόδου. Το κόστος της αγοράς πρέπει να αποτελέσει στοιχείο ιδιαίτερης σοβαρής διαπραγμάτευσης (η προμήθεια να πραγματοποιείται από την Περιφέρεια) και να εξεταστεί το ενδεχόμενο η ανάρτηση τους να πραγματοποιείται με ευθύνη των παραγωγών.

11. Τήρηση και έλεγχος της υποχρέωσης του εργολάβου για ανάρτηση σε επιλεγμένα και σταθερά σημεία των ανακοινώσεων ψεκασμού και για των δρομολογίωνπου θα ακολουθούν τα συνεργεία του.

12. Κινητοποίηση των τοπικών παραγόντων και πρωτίστως των ίδιων των παραγωγών για τον έλεγχο της διαδικασίας των ψεκασμών.

13. Τεκμηρίωση της αναγκαιότητας των επεμβάσεων και οι εγγραφές των παραμέτρων των επεμβάσεων πρέπει να είναι συμβατές με την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Καλλιεργειών και με τις διαδικασίες ιχνηλασιμότητας. Η δακοκτονία, ως η μεγαλύτερη δράση φυτοπροστασίας στην χώρα, δεν είναι πλέον ανεκτό να βρίσκεται εκτός διαδικασιών Ολοκληρωμένης Διαχείρισης.

14. Εκπαίδευση του προσωπικού και κατάρτιση όλων των καλλιεργητών σε θέματα αποτελεσματικότητας και ασφάλειας προσώπων και περιβάλλοντος (όπως απόρριψη πλεονασμάτων ψεκαστικού υγρού και κενών συσκευασίας, drift, κ.α.).