Πώς μπορεί να αισθάνεται ένας άνθρωπος που ακούει φωνές, που νομίζει ότι οι γύρω του τον κοιτάζουν περίεργα, που πιστεύει ότι μιλάνε γιʼ αυτόν, τον επικρίνουν και τον κοροϊδεύουν;
Και με ποιο τρόπο μπορεί να δώσει νόημα σε αυτές τις φωνές αποφεύγοντας τον στιγματισμό και την κοινωνική απομόνωση;
Για πρώτη φορά διοργανώνεται σήμερα και αύριο στον κοινωνικό χώρο των ιδρυμάτων Καλοκαιρινού στο Ηράκλειο σεμινάριο του Δικτύου Ανθρώπων που ακούνε φωνές και απευθύνεται σε ανθρώπους που ακούνε φωνές ή έχουν ασυνήθιστες πεποιθήσεις, σε συγγενείς και φίλους τους αλλά και ειδικούς της ψυχικής υγείας.
Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη και θα συμμετέχουν ένας ψυχίατρος που είναι εκπαιδευμένος στο εξωτερικό, ένας άνθρωπος που ακούει φωνές και ένα συγγενικό του πρόσωπο. Για το ιδιαίτερα ενδιαφέρον και ξεχωριστό αυτό σεμινάριο μιλά στην “Π” η ψυχίατρος Δώρα Αδρακτά, η οποία σημείωσε ότι περίπου το 1% του γενικού πληθυσμού ανήκει σε αυτή την κατηγορία των ανθρώπων ενώ στο Ηράκλειο ο αριθμός τους προσεγγίζει τους 1.500.
Ερωτ.: Σήμερα και αύριο διοργανώνεται στο Ηράκλειο για πρώτη φορά σεμινάριο από το Δίκτυο “Ακούγοντας φωνές”. Περιγράψτε μας τι είναι αυτό;
Απαντ.: Το δίκτυο “Ακούγοντας Φωνές” ξεκίνησε ως κοινωφελής οργανισμός σαν κίνημα λαϊκής βάσης στην Ολλανδία το 1988. Αντί της αντιμετώπισης των φωνών και άλλων ανάλογων εμπειριών ως σύμπτωμα ενός ψυχιατρικού συνδρόμου χωρίς νόημα, το Δίκτυο προτείνει το σεβασμό για το νόημα κάθε βιώματος. Εξελίχθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο με το όνομα Hearing Voices Network από και για ανθρώπους που ακούνε φωνές ή έχουν άλλες ασυνήθιστες εμπειρίες καθώς και φίλους, συγγενείς και εργαζόμενους στον χώρο της ψυχικής υγείας. Ομάδες υπάρχουν σήμερα σε όλο τον κόσμο από τη Βρετανία μέχρι τη Νέα Ζηλανδία και από την Ιαπωνία και την ΗΠΑ μέχρι Παλαιστίνη. Μέρος αυτού του δικτύου είναι το τμήμα της Ελλάδας που προσπαθεί να αναπτύξει παρόμοιες πρωτοβουλίες σε πόλεις της πατρίδας μας. Λειτουργεί ως μέλος του Intervoice (Διεθνές Δίκτυο Εκπαίδευσης, Μόρφωσης και Έρευνας για τις φωνές www.intervoiceline.org).
Οι θεμελιώδεις αρχές του ελληνικού δικτύου είναι αυτές του διεθνούς, δηλαδή οι αρχές της αυτοβοήθειας και της ομότιμης υποστήριξης.
Ερωτ.: Ποια είναι η φιλοσοφία του δικτύου “Ακούγοντας φωνές”;
Απαντ.: Η προσέγγιση του δικτύου είναι διαφορετική από την παραδοσιακή ψυχιατρική αλλά και συμπληρωματική στην κλασική ψυχιατρική. Αντιμετωπίζει τις φωνές ή τις παράξενες πεποιθήσεις σαν εμπειρίες οι οποίες έχουν κάποιο νόημα. Υπάρχουν μεταξύ μας άνθρωποι που έχουν την παράξενη εμπειρία του ακούσματος φωνών ή άλλων καταστάσεων που δεν είναι συνηθισμένες. Για παράδειγμα, ακούν φωνές που δεν ακούν οι άλλοι ή πιστεύουν ή νομίζουν πράγματα που δεν τα κατανοούν οι άλλοι γύρω τους. Λόγου χάρη ότι μιλάνε γιʼ αυτούς ή ότι τους κοιτάνε περίεργα οι άλλοι. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία στο περιεχόμενο των φωνών ή των παράξενων πεποιθήσεων. Το δίκτυο προσπαθεί να προσφέρει επιλογές χειραφέτησης που βασίζονται στην αυτοβοήθεια και αλληλοβοήθεια και αξιολογούν τη γνώση των ανθρώπων που έχουν εμβαθύνει πριν από αυτούς στις εμπειρίες τους.
Στοχεύει στην απαλλαγή των ανθρώπων από την κοινωνική απομόνωση και το στιγματισμό, στην ενθάρρυνση και στην ενδυνάμωσή τους.
Ερωτ.: Είναι δηλαδή μια πρόταση ψυχοθεραπείας;
Απαντ.: Όχι. Το δίκτυο δεν προσφέρει ιατρικές ή ψυχοθεραπευτικές υπηρεσίες. Τα μέλη μας συμμετέχουν στις ομάδες αυτοβοήθειας όπου ανταλλάσσουν ιδέες με κεντρικό άξονα τον αλληλοσεβασμό των ανθρώπων που έχουν ασυνήθιστες ψυχικές ή αντιληπτικές εμπειρίες.
Παρόλο που στο δίκτυο συμμετέχουν επαγγελματίες ψυχικής υγείας ουδέποτε κλήθηκαν να συμμετέχουν με αυτή τους την ιδιότητα. Επίσης το δίκτυο δεν συστάθηκε για να χρησιμοποιείται καθʼ οποιονδήποτε τρόπο ως δεξαμενή πελατών ή προσπορισμού οικονομικών οφειλών. Αντιθέτως βασίζεται στην αφιλοκερδή διάθεση πολύτιμου χρόνου και δυναμικού από ανθρώπους που εκτιμούν ότι το μοίρασμα του προσωπικού βιώματος αποτελεί γνώση και ωφελείστην αντιμετώπιση του ψυχικού πόνου. Για τις εκδηλώσεις μας συναποφασίζουμε, συνδιοργανώνουμε και συνδημιουργούμε.
Επαγγελματίες και μη εμπλέκονται με ισότιμη συμμετοχή στις δραστηριότητες του δικτύου. Μας ενδιαφέρει στις εκδηλώσεις μας, σεμινάρια ή συνεργασία, κατά κύριο λόγο, με ανθρώπους που οι ίδιοι ακούνε φωνές ή έχουν ασυνήθιστες ψυχικές εμπειρίες. Τα σεμινάρια έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα έτσι ώστε οι συμμετέχοντες να είναι ικανοί να στηρίξουν μια ομάδα αυτοβοήθειας.
Σύμφωνα με την κ. Αδρακτά, στην Ελλάδα έχουν πραγματοποιηθεί πολλά σεμινάρια από το 2009 με τη συνεργασία δομών ψυχικής υγείας και φορέων πολιτισμού.
Σήμερα λειτουργούν ομάδες αυτοβοήθειας σε σταθερή και μόνιμη βάση στην Αθήνα, ενώ σεμινάρια έχουν γίνει και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας μεταξύ των οποίων το Ρέθυμνο, τα Χανιά και τώρα το Ηράκλειο.
