Επιμέλεια: Νίκος Κολομβοτσάκης Συνταξιούχος οδοντίατρος

Τελευταίο Μέρος



14-2-1941: Πριν ξημερώσει οι Ιταλοί άρχισαν ολομέτωπη επίθεση. Διεξαγόταν μια πραγματική τιτανομαχία σώμα με σώμα. Τα Ελληνικό πυροβολικό κτυπούσε με επιτυχία είχαμε πολλές απώλειες. Τραυματίστηκε ο πολυβολητής Αριστείδης Μαλλιαράκης (Αμανίτης). Αυτή η κατάσταση επαναλαμβανόταν με συνεχή κύματα επιθέσεων. Κατά το μεσημέρι απωθήσαμε τους Ιταλούς με επικεφαλής τον Λοχαγό Πεδιαδίτη Με φώναξε ο λοχαγός και μου είπε ότι ο πέμπτος λόχος είχε διαλυθεί. Λίγοι στρατιώτες κρατούσαν το ύψωμα. Με διέταξε επικαλούμενος τον πατριωτισμό μου να μεταφέρω την εξής διαταγή του. Οι στρατιώτες να μην κινούνται όρθιοι, να χρησιμοποιούν σωστά το έδαφος και να κρατήσουν (όσο αντέξουν) όσο μπορούν γιατί υπάρχει κίνδυνος να συλληφθούμε αιχμάλωτοι. Φθάσαμε με άλλους στρατιώτες στο ύψωμα με μικρές απώλειες (δύο τραυματίες) Μετέφερα την διαταγή του Λοχαγού. Το θέαμα που αντίκρισα ήταν φοβερό. Σκοτωμένοι, τραυματίες ,σωστή κόλαση.

Ο Λοχαγός του πέμπτου λόχου Τσουμπέλης νεκρός πάνω στο πολυβόλο φορούσε μια μαύρη προβιά. Εδώ πληροφορήθηκα τον θάνατο του Αρχανιώτη φίλου μου Μανόλη Μπιμπάκη. Το πτώμα του βρισκόταν κοντά στις εχθρικές γραμμές. Μείναμε νηστικοί και άυπνοι όλη την νύκτα. Το πυροβολικό μας καθώς και το Ιταλικό ανέπτυξαν τρομερή δραστηριότητα όλη την νύκτα, τραυματίστηκε ο Ανθ/γός Γιάννης Σουσάμης. 15-16-2-1941: Το βράδυ της δεκάτης πέμπτης (15) ανέβηκε στο ύψωμα ο Ταγ/ρχης Κουρής και ο υπολοχαγός Κάβος. Μας προέτρεψαν να ασχοληθούμε όλη την νύκτα με το κτίσιμο μιας ξερολιθιάς. Το ύψωμα δεν είχε ελεύθερες πέτρες, είχε συνεχείς πλακούρες. Δεν μπορούσαμε να θάψομε τους νεκρούς μας γιατί δεν υπήρχε χώμα. Το πρωί της 16-2-41: δεχθήκαμε μεγάλη επίθεση αλλά την αποκρούσαμε χάρη στην ευστοχία του πυροβολικού μας. Την 16 του μηνός μας κτυπούσε όλη τη μέρα το εχθρικό πυροβολικό. Είχαμε να κοιμηθούμε τέσσερεις (4) μέρες και τροφή μηδαμινή. 17-18-19-2-41: Παραμείναμε στα χαρακώματα, η κατάσταση ήταν τραγική. Τρομερός βομβαρδισμός. Το πυροβολικό μας απαντά σκληρά. 20-21-2-41: Εξακολουθούσε η ίδια κατάσταση, καιρός βροχερός. Βρεγμένοι καθώς είμαστε κρυφτήκαμε όλη την μέρα σε απυρόβλητες γωνιές γιατί το εχθρικό πυροβολικό μας σφυροκοπούσε συνεχώς. Απώλειες ελάχιστες. Το άναμμα της φωτιάς απαγορευόταν αυστηρά. Το ήμισυ των ανδρών είχε προσβληθεί από κρυοπαγήματα. Έλαβα για πρώτη φορά 12 γράμματα και η χαρά μου ήταν μεγάλη. 22-2-41: Εξακολούθησε να μας κτυπά το εχθρικό πυροβολικό. Κρύο δυνατό. Σήμερα ήλθαν στρατιώτες από τα έμπεδα του Ηρακλείου για συμπλήρωση των κενών του λόχου. Την διοίκηση του λόχου έλαβε ο υπολοχαγός Γιάνναρης. Με κάλεσε να τον ενημερώσω για τις θέσεις που κατείχε ο λόχος. Η τροφή μας ήταν όλη την μέρα μια γαλέτα (διπυρίτις άρτος) 23-2-41 Ο λόχος μας (6) αντικατέστησε τον πρώτο στα χαρακώματα. Η νύκτα ήταν άγρια και θυελλώδης. 24-2-41: Η ομάδα μου εγκατέστησε φυλάκιο προ των εχθρικών γραμμών. Νύκτα άγρια και βροχερή βρεγμένοι μέχρι το κόκκαλο και με διεσταλμένα τα μάτια φιλούσαμε σκοπιά όλη την νύκτα. Κατά τις 12 τα μεσάνυκτα συγκρουστήκαμε με εχθρική περίπολο. Την απωθήσαμε. 25-26-2-41: Παραμένομε ακόμα στις πρώτες γραμμές. Τα κρύο η βροχή το χιόνι οι ψείρες η δυσεντερία μας είχαν κάνει ράκη. Τα πόδια μας ήταν παραμορφωμένα από τα κρυοπαγήματα. Κοιμούμαστε βρεγμένοι και την νύκτα παγώναμε. Το εχθρικό πυροβολικό εξακολουθούσε να μας κτυπά. Η δράση της εχθρικής αεροπορίας υπήρξε χαλαρή. Αναζήτησα στο πεδίο της μάχης το πτώμα του Αρχανιώτη φίλου μου Μανόλη Μπιμπάκη για να τον θάψω αλλά είχε ταφεί από άλλους. 27-28-2-41: Παραμείναμε στα χαρακώματα. Η δύναμη των τμημάτων έχει ελαττωθεί στο ήμισυ. 1-3-41: Μέρα ήρεμη. Ελαφρά δράση εχθρικού πυροβολικού και αεροπορίας. Ιταλικά αεροπλάνα έριξαν προκηρύξεις .Μας έλεγαν να καταθέσομε τα όπλα γιατί το μοιραίο έφθασε. Είκοσι γερμανικές μεραρχίες ήταν έτοιμες να εισέλθουν στη Βουλγαρία. 2-3-41: Σχετική ηρεμία βελτίωση του καιρού. Τα κρυοπαγήματα μας πονούσαν φοβερά. 3-4-5-3-41: Τις μέρες αυτές τις περάσαμε στα χαρακώματα. Η ζωή μας ήτα ανιαρή. Όλη μέρα στα χαρακώματα χωρίς να κινούμαστε. Το στομάχι μας είχε πάθει βλάβη, τα πόδια μας ήταν πρησμένα. Το νερό λίγο και ένα μήνα τρώγαμε ξηρά τροφή. 6-3-41: Καιρός χιονώδης. Δράση εχθρικού πυροβολικού ελαφρά. το απόγευμα ζωηρή. Το φαγητό μας ξερές φασόλες μας στέλνονται σε τρίχινα σακιά. 7-3-41: Δράση εχθρικού πυροβολικού ζωηρή. Στο δεξιό της παράταξης μας έγινε επίθεση από τον εχθρό αλλά αποκρούσθηκε με επιτυχία Είχε ειπωθεί ότι ο λόχος μας θα προέβαινε σε θεαματική επίδειξη αλλά αναβλήθηκε για άγνωστους λόγους.. 8-3-41: Ασθενής δράσης του εχθρικού πυροβολικού και ισχυρή της εχθρικής αεροπορίας. Η δεκάτη εβδόμη (17) Ελληνική Μεραρχία ενήργησε επίθεση και συνέλαβε αιχμαλώτους. Πληροφορηθήκαμε την αντικατάσταση του στρατηγού Καμπαλιέρου. 9-3-41: Πρωί πρωί το εχθρικό πυροβολικό άρχισε καταιγιστικά πυρά κατά των θέσεων μας και έδινε την εντύπωση ότι θα χαλάσει τα βουνά. Το δικό μας πυροβολικό πυροβολούσε με την ίδια σφοδρότητα. Ο εχθρός κινητοποίησε μεγάλες δυνάμεις. Διαδοχικά κύματα αεροπλάνων πέρασαν πάνω από τις θέσεις μας και βομβάρδιζαν. Τα περισσότερα αεροπλάνα ήταν στούκας. Κατά τις απογευματινές ώρες ο εχθρός επιτέθηκε με ένα τάγμα εναντίον του χωριού Αρτζα Ντι Σόμπρα αλλά αποδεκατίστηκε από τους Έλληνες. Συνελήφθησαν πολλοί Ιταλοί αιχμάλωτοι. Στο τομέα του Βερατίου παρατηρήθηκε πλήθος αυτοκινήτων και μεταγωγικών (μουλάρια). 10-3-41: Ο εχθρός επιχείρησε επίθεση εις το άκρο δεξιό της παράταξης μας αλλά τον αποκρούσαμε. Συλλάβαμε πολλούς αιχμαλώτους. Με απλές ενέργειες ο εχθρός προσπάθησε να μας κυκλώσει με σκοπό να μας αποκόψει. Δράση εχθρικού πυροβολικού και αεροπορίας ασθενής. 11-3-41 Έντονη δράση Ιταλικού και ελληνικού πυροβολικού. Στο δρόμο που οδηγεί στο Βεράτιο είδαμε κίνηση μεγάλων εχθρικών τμημάτων. Επικρατούσε η γνώμη ότι ο εχθρός θα ενεργούσε επίθεση στο τομέα μας. Σημειώθηκε ζωηρή περιπολιακή δράση. Πολλοί Ιταλοί αιχμάλωτοι και νεκροί -Μέρα φρίκης και αγωνίας. Το εχθρικό πυροβολικό μας σφυροκοπεί συνέχεια. Η Ντερμπεσίνα ανασκάπτεται Οι οβίδες σκούν πλάι μας και με αγωνία περιμένομε το μοιραίο. Μια οβίδα στο διπλανό αντίσκηνο σκοτώνει τον φίλο μου και συνάδελφο μου Γιάννη Κουτάντο, ακρωτηριάζει και σκοτώνει τον λοχία Μαυρικάκη. Σκοτώνει επίσης τρείς (3) στρατιώτες μεταξύ των ο ποίων και τον στρατιώτη της ομάδας μου Καραταράκη από την Αγία Βαρβάρα και τραυματίζει πολλούς άλλους .Νόμιζα ότι τραυματίστηκα και εγώ γιατί αιμορραγούσα στη στη μασχάλη στο σημείο όπου βρισκόταν ο λοχαγός μου. Αποσύρθηκα διαπιστώνεται ότι πρόκειται για ελαφρά τραύματα που είχαν προκληθεί από πέτρες (από τους βομβαρδισμούς σπούσαν τα βράχια της περιοχής) Περιποιήθηκα το τραύμα μου και επέστρεψα στη θέση μου. Την νύκτα πήγαμε για την ταφή των νεκρών. 13-3-41: Παραμείναμε στα χαρακώματα. Δράση του εχθρικού πυροβολικού ελαφρά και της αεροπορίας ζωηρή. Διαδοχικά σμήνη Ιταλικών αεροπλάνων διέσχιζαν τον ουρανό χωρίς αποτέλεσμα. Βαριά εχθρικά βομβαρδιστικά εβλήθησαν από το δικά μας αντιαεροπορικά και καιόμενα έπεσαν στη χιονισμένη πλαγιά Ντερμπεσίνας. Οι αεροπόροι δεν διασώθηκαν. 14-3-41 Ζωηρή δράση του εχθρικού πυροβολικού και αεροπορίας. Πολλά αεροπλάνα κάθετης εφόρμησης. Φαίνεται ότι η Ιταλία εφοδιάστηκε με αεροπλάνα από την Γερμανία. Ερίφθησαν αεροπλάνα . Οι αεροπόροι έπεσαν στο Ιταλικό έδαφος. 15-3-41: Ελαφρά δράση εχθρικού πυροβολικού και αεροπορίας. Άρχισα να φοβούμαι για την μελλοντική εξέλιξη των επιχειρήσεων στην Αλβανια. Ο εχθρός διέθεται όλα τα μέσα. Η έλλειψη νερού είναι φοβερή. 16-3-41: Εξαιρετική λιακάδα. Ασθενής δράση εχθρικού πυροβολικού. 17-3-41: Έντονη δράση του εχθρικού πυροβολικού. Τα εχθρικά αεροπλάνα δεν εμφανίστηκαν. Ακουγόταν διάφορες φήμες σχετικές με την διεθνή κατάσταση. Ελέγετο ότι η Γερμανία θα ζητούσε με τελεσίγραφο την αναχώρηση Ελληνικών και Ιταλικών τμημάτων από την Αλβανία. 18-3-41: Ελαφρά δράση του εχθρικού πυροβολικού. Άφιξη στρατιωτών κλάσεως 1926 από τα έμπεδα Ηρακλείου για συμπλήρωση των κενών που υπήρχαν στις μονάδες. 20-21-22-3-41: Είμαστε στα χαρακώματα. Δράση πυροβολικού και αεροπορίας ελαφρά. 23-24-3-41: Την νύκτα της 23 προς την 24-3-41 σημειώθηκε ζωηρή δράση του εχθρικού πυροβολικού. Έμεινα κοντά στον λοχαγό μου. Το γραφείο του λόχου ήταν ένα κασόνι όπου φύλασσα τα τρόφιμα και το βιβλίο κίνησης του λόχου. Κοντά μου έμεναν 2 (δύο) Αρχανιώτες. Ο Δημήτρης Λυδάκης και ο Γιώργος Χιλετζάκης ο οποίος μετέφερε τρόφιμα στη πολυβολαρχία. 25-3-41: Εορτάσαμε την Εθνική μας γιορτή. Ποια αντίθεση στη ζωή μας! Ο εχθρός μας σφυροκοπούσε με το πυροβολικό και όλμους από όλες τις κατευθύνσεις. Κυκλοφορούσαν φήμες για προσχώρηση της Σερβίας στον Άξονα. Ήλθαν δύο Αξιωματικοί στο λόχο. Ο λοχαγός Ευστάθιος Γιάνναρης υπέβαλε πρόταση προαγωγής μου. 26-3-41: Σφοδρή δράση του Ελληνικού και Ιταλικού πυροβολικού. Εχθρικό αεροπλάνο έριξε προκηρύξεις των οποίων το περιεχόμενο μας γνωστοποιούσε ότι η Σερβία προσχώρησε στον άξονα και ότι ο αγώνας μας έφθασε πλέον στο μοιραίο. 27-3-41: Ασθενής δράση του εχθρικού πυροβολικού. Το βράδυ σημειώθηκε περιπολιακή δράση στη δεξιά πλευρά του υψώματος. Βραδινές ώρες πήγα στο χωριό Άρτζα Ντι Σόμπρα με εντολή του λοχαγού, για να ενεργήσω ανακρίσεις για απώλεια τροφίμων. 28-3-41: Εγκαταστήσαμε προφυλακές .Ο εχθρός με βαρύ πυροβολικό μας κτυπούσε από το Τεπελένι. Η θέσης μας ήταν πολλή κακή. Οι οβίδες σκούσαν πολύ κοντά μας. Τις πρωινές ώρες δική μας περίπολος εισχώρησε στις εχθρικές γραμμές και επωφελούμενη της κακοκαιρίας περισυνέλεξε πολύτιμες πληροφορίες. 28- 29-30-31-41: Παραμείναμε στα χαρακώματα. Η δράση του εχθρικού πυρ/κού ήταν ζωηρή. Παρατήσαμε κινήσεις του εχθρού. Πιθανόν να ενεργήσει επίθεση. Ο δεκανέας Μπενετάκης Ελευθέριος από τις Κάτω Αρχάνες ανίχνευσε τις εχθρικές γραμμές και βρήκε άταφο το πτώμα του φίλου μου Μανόλη Ππιμπάκη. Είχαν περάσει πολλές μέρες από τον θάνατο του . Ο Μπενετάκης μου έδωσε τα προσωπικά αντικείμενα του Μπιμπάκη. Η ταφή του πτώματος ήταν αδύνατος γιατί ευρίσκετο κοντά στις εχθρικές γραμμές. Εχθρικές οβίδες ανέσκαπταν το έδαφος και ξέθαβαν τους νεκρούς. Παρακαλούσα τον θεό να μας σώσει από αυτή την κατάσταση. 1-4-41: Καιρός βροχερός. Η δράση του εχθρικού πυρ /κού ασθενής. Παρατηρήθηκαν μεγάλες συγκεντρώσεις του εχθρού στον τομέα μας 2-4-41: Δράση πυροβολικού ζωηρή. Δικό μας αεροπλάνο εκτέλεσε αναγνωριστική πτήση υπεράνω του Τεπελενίου. Ο καιρός έχει αρκετά βελτιωθεί. Οι ψείρες ήταν αρκετά ενοχλητικές κάθε στρατιώτης είχε εκατοντάδες. Δεν κοιμηθήκαμε είμαστε ρυπαροί. Είχα να πλυθώ από τις 17-1-41ʼ 3-4-41: Εξαιρετική λιακάδα. Το καταραμένο ύψωμα που βρισκόμαστε δεν είχε καθόλου νερό. Διψούσαμε φοβερά. Μόνο την νύκτα κατέβαιναν μερικοί στρατιώτες σε ένα ρυάκι υπό το πυρ του εχθρού και γέμιζαν τα παγούρια τους Από το πρωί είχαν εμφανισθεί πολλά Ιταλικά αεροπλάνα. Με αγωνία περιμέναμε την λήξη αυτής της κατάστασης. -4-4-41: Μέρα ήρεμη. Ωραία λιακάδα Την νύκτα οι Ιταλοί μας κάλεσαν χρησιμοποιώντας μεγάφωνα να καταθέσομε τα όπλα. Το ελληνικό πυροβολικό τους ανάγκασε να σιωπήσουν. 5-4-41: Καιρός καλός. Κάποια ομορφιά άρχισε να παρουσιάζεται στα Αλβανικά βουνά λόγω της άνοιξης. 6-4-41: Η Γερμανία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Ελλάδος. Οι πρώτες ειδήσεις έλεγαν ότι στρατός μας με ηρωισμό αποκρούει τον εχθρό. 7-4-41: Μέρα ήρεμη με ελαφρά δράση του εχθρικού πτρ/κού. Την νύκτα εξήλθα περιπολία με τον λοχαγό μου Γιάνναρη για συλλογή πληροφοριών και σύλληψη Ιταλών. Έρποντας και με τις τσέπες γεμάτες χειροβομβίδες σταμάτησε ακόμα και η αναπνοή μας. Μας αντιλήφθηκε ο Ιταλός σκοπός και φώναξε στα όπλα . Όλη η γραμμή των Ιταλών άναψε από πυκνούς πυροβολισμούς εναντίων μας. Γρήγορα και με πολλές προφυλάξεις επιστρέψαμε στη βάση μας. 8-4-41: Καμιά πληροφορία από το ανατολικό μέτωπο. 9-10-4-1941: Καιρός βροχερός έριξε αρκετό χιόνι. Καμιά πληροφορία για την εξέλιξη των επιχειρήσεων. Αυτό ήταν η αιτία που κατά καιρούς διαδιδόταν φήμες ότι οι Γερμανοί κατέλαβαν την Θεσσαλονίκη 11-4-1941: To τάγμα μας σταμάτησε από την δεύτερη μέρα του Ελληνογερμανικού πολέμου να δίδει ειδήσεις για πολεμικές επιχειρήσεις. Αυτό μας ανησυχούσε. Κυκλοφορούσαν φήμες για ταχεία προέλαση του γερμανικού στρατού στο Ελληνικό έδαφος. 12-13-4-1941: Οι ιταλοί χρησιμοποιώντας τα μεγάφωνα τους μας καλούσαν κάθε βράδυ να καταθέσομε τα όπλα και μας πληροφορούσαν ότι η συνέχιση του αγώνα ήταν μάταιη. Λόγω της προέλασης του γερμανικού στρατού, μας είπαν ότι οι γερμανοί κατέλαβαν την Θεσσαλονίκη και προχωρούσαν μέχρι την γέφυρα της Παπαδιάς. Επικράτησε προβληματισμός στις τάξεις των στρατιωτών. Κλείσαμε δύο μήνες στο καταραμένο ύψωμα. 14-4-1941: Η μοιραία στιγμή έφθασε. Πάρθηκε η απόφαση για εγκατάλειψη του υψώματος μόλις νύκτωνε. Ο λοχαγός με κάλεσε και μου είπε να παραμείνω με μια ομάδα στρατιωτών, μια ώρα μετά την αποχώρηση του λόχου μου (6) κάνοντας αραιές βολές κατά διαστήματα και αφού καταστρέψω τα οπλοπολυβόλα να αποχωρήσω. Μαζί μου βρισκόταν δύο Αρχανιώτες της πολυβολαρχίας. Ο Κώστας Κατσοπρινάκης και ο Γιώργης Χιλετζάκης τους οποίους προώθησα νωρίτερα. Η ψυχική μας κατάσταση δεν περιγράφεται. Πόσους γνωστούς θαμμένους και άθαφτους αφήσαμε στο καταραμένο αυτό ύψωμα! 15-4-1941: Η υποχώρηση συνεχίζεται. Βρεγμένοι και με τα πόδια πρησμένα βαδίζαμε με δυσκολία. Διανυκτερεύομε κοντά στην βρύση των Κενταύρων. Είχα χάσει τον λόχο μου. Άναψα φωτιά για να στεγνώσω κοντά μου ένας στρατιώτης. Μου συστήνεται ότι είναι ηθοποιός της Λυρική σκηνής. Ήταν εξουθενωμένος τον υποστήριξα ψυχολογικά και υλικά (του έδωσα τροφή) και του είπα να μας ακολουθήσει. Το θέαμα της υποχώρησης ήταν τρομερό. Υλικά πυρομαχικά κάρα αυτοκίνητα να υποχωρούν μέσα σε ένα λασπόδρομο. Διεδίδετο ότι θα κρατήσομε νέα αμυντικά γραμμή. 16-17-18-4-1941 Η υποχώρηση συνεχίζεται, βαδίζαμε μέρα νύκτα βρεχόμενοι δύο μέρες. Το βράδυ περάσαμε την γέφυρα του Αώου ποταμού και πατήσαμε το έδαφος της πατρίδας μας. Συνεχίζομε την πορεία μας όλη την μέρα και την νύκτα υπό βροχή και κατασκηνώσαμε σʼένα δάσος κοντά στη μονή Βελά. Τότε ήταν μεγάλη Παρασκευή .Συμμεριστήκαμε το μαρτύριο του Χριστού. 19-4-1941: Η εχθρική αεροπορία είχε κατακλείσει τον ουρανό. Γερμανικά και Ιταλικά αεροπλάνα βομβάρδιζαν και πυροβολούσαν συνεχώς. Η κατάσταση ήταν απελπιστική. Διαδίδεται ότι οι Γερμανοί κατέλαβαν την Καλαμπάκα και κοιτάζουν να μας αποκόψουν προς τα Iωάννινα. Κατά τις νυκτερινές ώρες διατάχθηκε συγκέντρωση για να μας μιλήσει ο Στρατηγός. Μας ανέπτυσε την κατάσταση και τελείωσε λέγοντας ότι χάσαμε τον πόλεμο…. Πάσχα κάτω από μια καρυδιά ψήσαμε ένα αρνί . Οι στρατιώτες συγκινημένοι επιθυμούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους. 20-4-41: Μέρα του Πάσχα γερμανικά και ιταλικά αεροπλάνα βομβάρδιζαν συνεχώς όλη τη μέρα. Τη μέρα αυτή την περάσαμε με τον φίλο μου Τσατσάκη γύρο από την Μονή Βελά. Κυκλοφορούσαν φήμες για σύναψη ανακωχής και ότι η μεραρχία μας θα κατέβαινε στην Κρήτη. Το βράδυ πήραμε διαταγή αναχώρησης με κατεύθυνση τα Γιάννενα. Ύστερα από πορεία τεσσάρων ωρών σε λασπώδες έδαφος κατασκηνώσαμε στο χωριό Ζήτα. 21-4-41: Παραμείναμε κρυμμένοι σε ένα δάσος. Μάθαμε την υπογραφή ανακωχής που η εφαρμογή της θα άρχιζε από τις έξι μ.μ. Ιταλικά αεροπλάνα μας επισκεπτόταν μας βομβάρδιζαν και μας μυδραλιοβολούσαν. Ανακοινώθηκαν οι εξής όροι της ανακωχής.

1)Όλες οι στρατιωτικές μονάδες θα επανέλθουν στις βάσεις τους θα αφοπλισθούν και θα αποστρατευθούν. 2) Η Ιταλία θα καταλάβει όλη την Αλβανία μέχρι τα Ελληνικά σύνορα όπου θα εγκατασταθούν γερμανικοί στρατιώτες. Αυτά είχαμε πληροφορηθεί. Το βράδυ της 20 προς την 21-4-1941: ξεκινήσαμε με κατεύθυνση τα Γιάννενα φθάσαμε σε ένα χωριό όπου παραμείναμε μέχρι 22-4-1941: Κατά το διάστημα της παραμονής μας στο χωριό διαδιδόταν επιστροφή μας στη Κρήτη. Μας δόθηκε διαταγή να παραδώσομε τον οπλισμό μας. Το θέαμα ήταν το ολιγότερο λυπηρό αν όχι τραγικό. Μαζί με τα όπλα μας καταθέταμε τις ψυχές και τα όνειρα μας. 23-4-1941: Εορτή του Αγίου Γεωργίου ξεκινήσαμε πρωί πρωί με κατεύθυνση τα Ιωάννινα. Οι στρατιώτες είχαν ξεχυθεί στους δρόμους έτρεχαν έτρεχαν προς τα κάτω προς τον νότο αλλά που να πάνε; Φημολογείται ότι η Ιταλία εισήλθε στο Ελληνικό έδαφος και οι στρατιώτες τρέχουν για να μη συλληφθούν αιχμάλωτοι Ετρέχαμε όλη την μέρα είχαμε τρομερά κουραστεί, διψούσαμε. Τις πρωινές ώρες μείναμε δεξιά των Ιωαννίνων μέσα σε ένα κτήμα. Με συγκίνηση βλέπαμε τα γύρω βουνά όπου πολέμησαν οι πατεράδες μας το 1912-1913 Μάθαμε ότι η ιταλική αεροπορία την ημέρα του Πάσχα βομβάρδισε το καλλιμάρμαρο κτίριο της Ακαδημίας που είχε μεταβληθεί σε νοσοκομείο. 24-25-41: Παραμείναμε στο ίδιο σημείο ,Μας μίλησε ο Στρατηγός και μας είπε ότι η Γερμανία θεωρούσε τα στρατεύματα της Ηπείρου αιχμάλωτα μέχρι την λήξη τις εμπόλεμης κατάσταση στην Ελλάδα. 26-4-41: Ξεκινήσαμε με κατεύθυνση προς νότο, και μετά πορεία λίγης ώρας σταματήσαμε στο χάνι του Εμί Αγά για να περάσει μηχανοκίνητος γερμανική φάλαγγα. Τι απογοήτευση τόσος αγώνας και τόσοι νεκροί πήγαν χαμένοι. Δεν νοιώθαμε όμως ταπείνωση αλλά υπερηφάνεια. Δυο αυτοκρατορίες πάλεψαν για να νικήσουν ένα τόσο μικρό αλλά τόσο γενναίο λαό που έμαθε να πολεμά να πεθαίνει και να νικά. Στις 11 την νύκτα βαδίζαμε προς νότο περνώντας πλησίον του ποταμού Αχέροντα και βαδίζοντας όλη την νύκτα στην κήτη ενός ξεροπόταμου φθάσαμε σε ένα χωριό όπου μείναμε. 27-4-41: Το απόγευμα της 27 φθάσαμε και κατασκηνώσαμε στο Κεράσεβο. 28-29-4-41: Παραμένομε στο Κεράσεβο τις απογευματινές ώρες διήλθε ιταλικό τμήμα της μεραρχίας αλπινιστών Τζουλια με κατεύθυνση την Πρέβεζα. Τους βλέπαμε με περιφρόνηση. Συνεχίζομε την πορεία μας προς νότο μαγευτική, δίπλα μας έρεε ο Αχέρων ποταμός. Φθάσαμε στην Φιλιππιάδα ωραία κωμόπολη με ωραίους πορτοκαλεώνες. Ο λόχος μας είχε βρει την συνοχή του. 30-4-41: Οι Γερμανοί έκοψαν τα συρματοπλέγματα των πορτοκαλεώνων και γέμισαν πορτοκάλια τα αυτοκίνητα των βλέπετε... είναι ιδιοκτησία τους! 1-5-41: Πρωτομαγιά παραμένομε στο ίδιο μέρος Ο Στρατηγός πήγε στην Αθήνα για να μελετήσει με άλλους παράγοντες το Κρητικό Ζήτημα (την τύχη της Κρητικής Μεραρχίας..) 3-5-41 Ξεκινήσαμε και φθάσαμε στην Άρτα ωραία πόλη αλλά κατεστραμμένη από τους βομβαρδισμούς. Περάσαμε από το χιλιοτραγουδισμένο γεφύρι της και τον ιστορικό πλάτανο του Αλή Πασά. 4-5-5-41: Εξακολουθήσαμε την πορεία μας προς νότο και φθάσαμε στον Αμφρακικό κόλπο. Περπατήσαμε αρκετά χιλιόμετρα κατά μήκος της θάλασσας και φθάσαμε στην Αμφιλοχία όπου σταματήσαμε για να περάσει γερμανική φάλαγγα αυτοκινήτων. Μετά πορεία 35 χιλιομέτρων και αφού περάσαμε την γέφυρα του Αχελώου ποταμού κατασκηνώσαμε αριστερά της. Σε αυτό το σημείο συνάντησα τον Αρχανιώτη Αρχιτέκτονα Γιάννη Τζομπανάκη που γύριζε από το μέτωπο. 6-7-5-1941: Παραμείναμε στο ίδιο σημείο. 8-5-41: Στις 9 το πρωί ξεκινήσαμε (6ος λόχος) με κατεύθυνση το Αγρίνιο. Στη διαδρομή συναντήσαμε πολλά κατεστραμμένα αυτοκίνητα τα είχαν καταστρέψει οι δικοί μας για να μην περιέλθουν στα χέρια των εχθρών . Περάσαμε το Αγρίνιο και συνεχίσαμε την πορεία μας προς το Μεσολόγγι. Όταν περάσαμε την τοποθεσία Κλεισούρα αντικρίσαμε ένα κάμπο με ελιές και αμπέλια και στο βάθος του κάμπου του Αιτωλικού με την λιμνοθάλασσα. 9-10-11-12-5-41: Στις 10-5-41, παραμένομε αριστερά του Αιτωλικού. Έκαμα το πρώτο μπάνιο και έπνιξα τις ψείρες μου. Διήλθε Ιταλική φάλαγγα Ξεκινήσαμε για Μεσολόγγι . Φθάσαμε στην πόλη του θρύλου και των ηρώων. Η συγκίνηση μας ήτα μεγάλη στο, δικαστήριο κυμάτιζε Ιταλική σημαία. 17-5-41: Κατευθυνθήκαμε προς Ναύπακτο που κατεχόταν από Ιταλούς. Επιβιβαστήκαμε σε βενζινάκατο και φθάσαμε στο Ψαθόπυργο. Έφθασε διαταγή που έλεγε να διαλυθεί η Μεραρχία μας και οι στρατιώτες να αποσταλούν στις Νομαρχίες για εργασία. Μεγάλη συγκίνηση και απογοήτευση τόσες αγώνες τόσοι νεκροί τόσοι τραυματίες όλα πήγαν χαμένα. 21-5-1941: Εγώ με τον λόχο μου θα πήγαινα στην Τρίπολη. Μάθαμε ότι η Γερμανία επιτέθηκε κατά της Κρήτης. Περάσαμε αγωνιώδεις στιγμές .Πόσο θα ήθελα να πολεμήσω και στην ιδιαίτερα πατρίδα μου. 23-24-5- 41: Παραμένομε στο Ψαθόπυργο και κατά τις μέρες αυτές εργαζόμουν πολύ οργανώνοντας αποστολές στις διάφορες Νομαρχίες. Με μεγάλη αγωνία παρακολουθούσαμε την εξέλιξη των επιχειρήσεων στο νησί μας. 24-5-41: Φύγαμε με αξιωματικούς της Μεραρχίας για ην Τρίπολη. Στις 25-5-41 φθάσαμε, στην Τρίπολη ωραία πόλη με καλά σπίτια. Παραμείναμε σε ένα αντίσκηνο κοντά στο σιδηροδρομικό σταθμό της Τρίπολης για να κλείσομε τα βιβλία του λόχου. η τελευταία υπηρεσία που προσφέρω στον λόχο μου..Η παράδοση του λόχου μου στο Σύνταγμα είχε τελειώσει. Μαζί και όλη μας η ψυχή. Ο λοχαγός μας Γιάνναρης μας χάρισε όλα τα τρόφιμα του λόχου και μου πρότεινε αν ήθελα να τον ακολουθήσω στην Καλαμάτα. Προτίμησα να παραμείνω με τους φίλους μου. Παρακολουθούσαμε το δράμα που παιζόταν στο ηρωικό νησί μας το οποίο άλλη μια φορά έδινε το υψηλότερο παράδειγμα ηρωισμού και αυτοθυσίας στον βάρβαρο εχθρό που θέλησε να μεταβάλει σε κόλαση πυρός και σιδήρου τα ειρηνικά του ακρογιάλια και τα θρυλικά του βουνά. Μάθαμε ότι η Κρήτη ύστερα από ισχυρή αντίσταση και πείσμονα αγώνα υπέκυψε στον βάρβαρο κατακτητή.

Συνεχίζει μέχρι την άφιξη του στην Κρήτη το ημερολόγιο του ο ήρωας Μίμης.

Μετά πολλών ταλαιπωριών και κινδύνων ο Μίμης φτάνει στην Ιθάκη του. Την βρίσκει όμως υπό τον γερμανικό ζυγό. Δεν μπορεί να χωνέψει, δεν μπορεί να το ανεχθεί. Μπαίνει από τις πρώτες μέρες στην αντίσταση και από το μετερίζι του καθʼ όλη την γερμανική κατοχή πάλεψε με το γνωστό του πάθος για την απελευθέρωση του τόπου του. Ετσι τελείωσε την προσφορά του στην πολυπόθητο πατρίδα του ο Μίμης. Ενας από τους ήρωες του αλβανικού έπους. Οσο για την Πατρίδα...

Από το βιβλίο οι Ποπολάροι των Αρχανών του Κων/νου Βορνιωτάκη, και από την πολυετή προσωπική μου φιλία με τον Μίμη.