Μιλήστε μας για την καταγωγή σας, τις σπουδές σας και την καριέρα σας στο εξωτερικό, αλλά και τη σχέση σας με την Κρήτη;

“Οι γονείς μου Γεώργιος Δαμιανάκης, ίσως μακρινής καταγωγής από την Κάντανο Χανίων και απόγονος των Καργιώτηδων που διακρίθηκαν στην ιεροσύνη και στα γράμματα, και η μητέρα μου Αριάδνη Δαμιανάκη, κόρη του ονομαστού δασκάλου και γενναίου πολεμιστή των Βαλκανικών πολέμων Μιχαήλ Μαρκουλάκη, ήταν από το Τζερμιάδων Λασιθίου.

Εγώ γεννήθηκα στον Πειραιά αλλά είχα, καθώς όλη η οικογένεια μου, την Κρήτη στο νου και στην καρδιά. Σπούδασα στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών με υποτροφία του Παπαδάκειου κληροδοτήματος για τους Κρήτες, και πήρα βεβαίωση παρακολούθησης μαθημάτων της Ιστορίας και Θεωρίας της Τέχνης επί τετραετία στη Σχολή Καλών Τεχνών με προτροπή του αείμνηστου δασκάλου μου Πρεβελάκη.

Συνέχισα τις σπουδές μου στην Αγγλία, εκπονώντας Μάστερ στην ιστορία της ιταλικής αναγεννησιακής τέχνης με υποτροφία του Σαριπώλειου Κληροδοτήματος, και αργότερα διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Κολλέγια University και Birkbeck), ως υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, με εξειδίκευση στην αναγεννησιακή γλυπτική και προσωπογραφία. Κατόπιν πήγα στην Αμερική, όπου διεξήγαγα έρευνα σε μουσεία και βιβλιοθήκης της Washington και της New York με επιχορήγηση από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου λόγω της προόδου των σπουδών μου (1989). Οι έρευνες αυτές συνεχίστηκαν στην Ευρώπη, και περισσότερο στα ιταλικά αρχεία και στις βιβλιοθήκες. Τιμήθηκα από το Κρατικό Συμβούλιο Έρευνας του ιταλικού κράτους (CNR) το 1997 με οικονομική αμοιβή για την δημοσίευση της διδακτορικής μου διατριβής στην αναγεννησιακή προσωπογραφία (2000), καθώς και από το περιώνυμο διεθνές Ινστιτούτο Τέχνης Warburg του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (2007). Το 2006 έλαβα επιχορήγηση από το Ιταλικό Υπουργείο Πανεπιστημίου και Έρευνας (PRIN) για τις έρευνες και τα δημοσιεύματά μου στη Μεταρρύθμιση, ειδικά τις επιδράσεις του Λουθήρου στην ιταλούς καλλιτέχνες του 16ου αιώνα. Τον Μάρτιο 2012 με την ευκαιρία της έκθεσης «Το αναγεννησιακό πορτραίτο από τον Ντονατέλλο στον Μπελλίνι» (Βerlin, Bode Museum, 25/8-20/11/2011, New York, Metropolitan Museum, 21/12/2011-18/3/2012) προσκλήθηκα από τον καθηγητή Keith Christiansen του Μητροπολιτικού Μουσείου να συμμετέχω στο «Scholars' Day» ως ιστορικός της τέχνης ειδικευμένη στην αναγεννησιακή προσωπογραφία. Δίδαξα επί πενταετία σε ελληνικά πανεπιστήμια (1995-2000), και το 2001 κατέλαβα την έδρα της ιστορίας της νεότερης τέχνης με το βαθμό αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Σαλέντο, ενώ το 2013 έγινα τακτική. Δεν θα επεκταθώ περισσότερο στο θέμα αυτό. Θα αρκεστώ να συμπληρώσω ότι συνεχίζω το έργο μου, ελπίζοντας ότι κάποτε θα μου δοθεί η δυνατότητα να προσφέρω στην πατρίδα μου κάτι από την πολυχρόνια οδύσσεια μου στον κόσμο.

Όσον αφορά στα συναισθήματά μου για τη Κρήτη, τούτα είναι άρρητα· δεν χωρούν σε λέξεις επειδή οι ρίζες της καταγωγής μου είναι βαθιές και με πονάνε. Στην Κρήτη αφιέρωσα τα χρόνια που κοπίασα να σπουδάσω στο εξωτερικό γαλουχώντας τον ευγενέστερο πόθο μου να ξαναγυρίσω στα χώματά της και να της προσφέρω ό,τι πνευματικό οικοδόμησα τόσα χρόνια, γονατιστή μπρος στη θεία μορφή της, καθώς οι δωρητές στις βυζαντινές τοιχογραφίες προσφέρουν στο Θεό το ομοίωμα της εκκλησιάς που αξιώθηκαν να κτίσουν προς δόξα Του. Κρατούσα για χρόνια σαν φυλαχτό τον λόγο που μου είχε παραγγείλει ο δάσκαλός μου Πρεβελάκης «να μείνω πιστή στη Κρήτη», και περίμενα ότι το 1994, όταν γύρισα και ανέλαβα να διδάξω στο Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, θάταν η αρχή της πραγμάτωσης του ονείρου μου. Aντίθετα, ήταν η αρχή μιας οδύσσειας που δεν δόθηκε όμως από τον Θεό χωρίς να μου αποκομίσει κάποιο όφελος. Βίωσα την «ξενητεία» (κατά το λόγο των Πατέρων της Εκκλησίας) διατηρώντας μέσα μου ακήρατη την εικόνα της «πάνω Κρήτης», όπως την αποκαλούσε ο αείμνηστος δάσκαλός μου Πρεβελάκης, την αγιασμένη από τους αγώνες των πατριωτών για την ελευθερία της, την Κρήτη των προσευχών των ασκητών στο Αγιοφάραγγο της Μεσσαράς, την Κρήτη των λίγων ταπεινών ανθρώπων της υπαίθρου, που εξαγοράζουν με τον τίμιο αγώνα τους τα άνομα έργα των πολλών, διατηρώντας έτσι ζωντανό το μύθο της. Θυμάμαι ότι την πικρή εκείνη ώρα που αναγκάστηκα να εκπατριστώ αναλογίστηκα ότι η σχέση του ανθρώπου με τις ρίζες του φανερώνεται σε κρίσιμες περιστάσεις. Έτσι κράτησα γερά το τιμόνι, και εμψυχωμένη από τις υποθήκες δασκάλων, γονέων και όλων εκείνων που θυσίασαν ή αφιέρωσαν τη ζωή τους για τα ιδανικά της φυλής μπόρεσα να πορευθώ στις ζοφερές θάλασσες του κόσμου χωρίς να χάσω τον προσανατολισμό μου, χωρίς να αφομοιωθώ. Έμαθα έτσι να αγρυπνώ και να είμαι έτοιμη να προσφέρω όλες τις πνευματικές μου δυνάμεις στον τόπο μου, εάν το θελήσει, χωρίς να αποβλέπω σε καμιά ανταπόδοση”.

Θα θέλατε να επιστρέψετε στην Ελλάδα και να διδάξετε σε κάποιο ελληνικό ΑΕΙ;

“Είμαι πρόθυμη να προσφέρω τις τεχνοϊστορικές μου γνώσεις στον τόπο μου, αλλά από τη θέση αυτή, ως τακτική καθηγήτρια του ιταλικού πανεπιστημίου στο οποίο βρίσκομαι και πρέπει να υπηρετήσω για δέκα περίπου ακόμα χρόνια. Όσο για την περιπόθητη πατρίδα Κρήτη, εκείνο που θάθελα να της προσφέρω είναι η λιγοστή πνευματική μου πείρα. Θάχα να διασπείρω τους σοφούς και συνετούς λόγους του Πρεβελάκη.