«Η διαφορά με την εποχή τώρα είναι ότι τότε είχαμε ένα όραμα, ήμασταν όλοι μαζί και πιστεύαμε ότι κι εμείς συμβάλλουμε σε αυτό το όραμα και σίγουρα θα πραγματοποιηθεί»
Μία ενδοσκόπηση στα παιδικά και νεανικά της χρόνια και μέσω αυτών στον Πόλεμο, την Κατοχή και τα Δεκεμβριανά, πραγματοποιεί η κορυφαία συγγραφέας, Άλκη Ζέη, στην αυτοβιογραφία της «Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο», που παρουσιάστηκε χθες στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.
Η «θείτσα της», Διδώ Σωτηρίου, η κολλητή της φίλη, Ζωρζ Σαρρή, ο άντρας της, Γιώργος Σεβαστίκογλου, και άλλες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Νίκος Γκάτσος, ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Ανδρέας Εμπειρίκος, «παρελάζουν» στις σελίδες του βιβλίου της και αναδεικνύουν μια εποχή που, παρά την πείνα, ο πολιτισμός ανθούσε.
«Η διαφορά με την εποχή τώρα είναι ότι τότε είχαμε ένα όραμα, ήμασταν όλοι μαζί και πιστεύαμε ότι κι εμείς συμβάλλουμε σε αυτό το όραμα και σίγουρα θα πραγματοποιηθεί», αναφέρει η κ. Ζέη, σε συνέντευξή της στην «Π».
Πώς αποφασίσατε να γράψετε την αυτοβιογραφία σας;
«Κατ΄αρχήν το κίνητρο ήταν ότι τα χρόνια τρέχουν τώρα πια και δε θα ήθελα να γράψει κανείς άλλος τη βιογραφία μου. Ύστερα, ήθελα, ξέροντας αυτά τα πρώτα είκοσι χρόνια της ζωής μου που γνώρισα πολύ σημαντικούς ανθρώπους που έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στη ζωή μου κι έζησα κι εποχές πολύ σημαντικές σκέφτηκα έτσι, να τις γράψω και αρχίζοντας σαν παιδί και σιγά- σιγά μεγάλωνα κι εγώ όσο μεγάλωνε το βιβλίο.»
Η εποχή μας ήταν για σας ένα κίνητρο για να θυμηθούμε τότε τι συνέβη στην Ελλάδα;
«Όχι μόνο να θυμηθούμε αλλά ήθελα ακριβώς να πω ότι εγώ θυμώνω όταν λένε ότι έχουμε πόλεμο, πείνα, χούντα δε συγκρίνονται με τις εποχές εκείνες. Θέλω να πω, παρόλο που υπήρχε η πείνα και ο πόλεμος έγιναν πολύ σημαντικά πράγματα από την άποψη του πολιτισμού.»
Είναι ενδεικτικά τα ονόματα που αναφέρετε στο βιβλίο, Ελύτης, Γκάτσος, Κουν.. Πιστεύετε πως σήμερα έχουμε ανάλογες προσωπικότητες;
«Νομίζω ότι γενικά στην Ευρώπη, τουλάχιστον, δεν υπάρχουν οι μεγάλες προσωπικότητες που υπήρχαν όπως και οι μεγάλοι πολιτικοί που υπήρχαν, βλέπουμε τι γίνεται στη Γαλλία, την Ιταλία και στη χώρα μας, ανάλογα βέβαια.»
Αυτές οι καταστάσεις ήταν ένας μοχλός στον οποίο κινήθηκαν τα βιβλία σας και άλλα έργα, πιστεύετε πως σε άλλο βαθμό θα μπορούσε σήμερα να δημιουργηθεί ένα νεότερο κύμα για καλλιτέχνες;
«Δε νομίζω ότι τώρα είναι η εποχή που υπάρχουν κύματα, ήταν άλλη εποχή τελείως άλλη τότε. Αυτοί οι άνθρωποι όταν στη χειρότερη κατοχή και πείνα βγήκε το θέατρο του Κουν, τρώγανε μαύρες σταφίδες και φουντούκια αν υπήρχαν, βγήκε το πρώτο βιβλίο του Ελύτη, ο Ήλιος ο πρώτος, άνοιξε εκδοτικός οίκος και βιβλιοπωλείο, ο Ίκαρος σε μια τέτοια εποχή, του Γκάτσου το βιβλίο βγήκε και όλοι συζητούσαν πώς θα κάνουν κάποιο θέατρο, πώς να γράψουν κάτι, όχι αντιστασιακό αλλά κάτι που θα έδινε στον κόσμο μια ώθηση, μια ελπίδα. Η διαφορά με την εποχή τώρα είναι ότι τότε είχαμε ένα όραμα, ήμασταν όλοι μαζί και πιστεύαμε ότι κι εμείς συμβάλλουμε σε αυτό το όραμα και σίγουρα θα πραγματοποιηθεί.»
Είστε αισιόδοξη για το μέλλον της χώρας μας με τα δεδομένα που υπάρχουν;
«Είμαι αισιόδοξη αλλά όχι στο πολύ γρήγορα, σε βάθος χρόνου. Δεν μπορεί, κάπου θα πάει γιατί σα λαός κρύβουμε δυνάμεις μέσα μας.»
Για το χώρο του βιβλίου, του πολιτισμού, βλέπετε νέους τίτλους;
«Βλέπω για την κατάσταση που είμαστε τώρα γίνονται αρκετά πράγματα και στο θέατρο λίγοι – λίγοι προσπαθούν και χωρίς να πληρώνονται και ο ένας να βοηθάει τον άλλο. Τώρα στο γράψιμο, καθένας γράφει ό, τι μπορεί, δεν είναι ούτε ο κινηματογράφος ούτε το θέατρο που έτσι κι αλλιώς χρειάζονται πολλά λεφτά.»
Έχετε στα σκαριά κάποιο νέο βιβλίο;
«Όχι, εγώ δεν έχω στα σκαριά ποτέ πολύ γρήγορα κάτι άλλο γιατί θέλω να αποχωριστώ τους ήρωές μου και τους αποχωρίζομαι με μεγάλη δυσκολία, να αποχωριστώ, να τους ξεχάσω για να σκεφτώ κάτι άλλο.»
Στο βιβλίο λέτε πως κάποια γεγονότα μετά το 1945 αναφέρονται στην «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα», κατά πόσο είναι κι εκείνο αυτοβιογραφικό;
«Έχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία αλλά για να το κάνω μυθιστόρημα και να απομακρυνθεί το μυθιστόρημα από τη βιογραφία, έβαλα τον Αχιλλέα , που δεν έχει καμία σχέση με τον άντρα μου ώστε η πρωταγωνίστρια να είναι άλλη η σχέση της, άλλη η πορεία της. Έχει πολλά στοιχεία από μένα και τα γεγονότα όλα είναι γεγονότα πραγματικά που έχουν συμβεί.»
Μέσα από τα βιβλία σας ο αναγνώστης μαθαίνει για την ιστορία της χώρας και τα βλέπει, πολλές φορές με τα μάτια ενός μικρού παιδιού.
«Προσπάθησα στο βιβλίο να τα δω όλα με τη ματιά που τα έβλεπα τότε, να μην έχω τη σημερινή μου πείρα και προσπαθούσα να βάλω τον εαυτό μου στη θέση που ήμουν τότε και να αντιδράω όπως αντιδρούσα εγώ τότε κι όχι όπως θα αντιδρούσα τώρα, μπορεί να αντιδρούσα διαφορετικά.»
Πιστεύετε πως ο τρόπος που σκέφτεται ένα παιδί μπορεί να είναι και διδακτικός για τους μεγάλους;
«Πολλές φορές, ναι, γιατί είναι πιο αυθόρμητο.»
