Μέρος 3ο - Τελευταίο
Καλοκαίρι 2013. Την εποχή του χρόνου που ο τουρισμός φτάνει στο ζενίθ του στη χώρα μας, επισκέφθηκα μία από τις πόλεις των παραλίων της Τουρκίας, το Bodrum. Πηγαίνοντας για πρώτη φορά, δεν ήξερα πώς θα ήταν η κατάσταση που θα αντίκριζα, καθώς η Τουρκία είναι μια χώρα που χαρακτηρίζεται για την ποικιλομορφία της και την πολυπολιτισμικότητά της, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται πολλές διαφορές από περιοχή σε περιοχή, λόγω του πληθυσμού και του μεγέθους της.
Από την πρώτη κιόλας στιγμή ωστόσο που ο επισκέπτης φτάνει στο Bodrum, συνειδητοποιεί ότι έχει μπροστά του μια τουριστικά ανεπτυγμένη περιοχή, προσαρμοσμένη στις ανάγκες των πολλών επισκεπτών της. Με ένα πλήθος εστιατορίων, καφέ, αλλά και τουριστικών καταστημάτων, η φυσιογνωμία της πόλης δεν θυμίζει πολύ εκείνη των προηγούμενων χρόνων.
Διαπιστώνει κανείς ότι η οικονομία της περιοχής βασίζεται κατά βάση στον τουριστικό τομέα, με τους ντόπιους να αναφέρουν μάλιστα ότι το Bodrum έχει αλλάξει ριζικά, καθώς στις αρχές του 20ου αιώνα δεν ήταν παρά ένα φτωχό χωριό, που η οικονομία του βασιζόταν κυρίως στη θάλασσα. Έτσι, τα παραδοσιακά επαγγέλματα όπως του ψαρά, του σφουγγαρά, που υπήρχαν παλιότερα, έχουν πλέον εκλείψει. Πολλοί, από τους παλιότερους μάλιστα κατοίκους, αναπολούν αυτές τις εποχές, όπως τονίζει και μια συγγραφέας που επισκέπτεται την περιοχή το καλοκαίρι και με την οποία συνομίλησα το διάστημα που βρισκόμουν εκεί.
Σήμερα, το πρώτο πράγμα που βλέπει κανείς κατά την άφιξή του μέσω Ελλάδας στην περιοχή -εκτός από το επιβλητικό κάστρο που λειτουργεί ως «Μουσείο Υποθαλάσσιας Αρχαιολογίας»- είναι ένα πλήθος ιδιωτικών γιοτ, μικρών και μεγάλων, τα περισσότερα από τα οποία είναι για ενοικίαση και πραγματοποιούν ημερήσιες εκδρομές στους τουρίστες. Έχει ενδιαφέρον μάλιστα το γεγονός ότι οι εκδρομές αυτές είναι κυρίως στα ελληνικά νησιά, αξιοποιώντας έτσι, όσο το δυνατόν περισσότερο, το προνόμιο της γειτνίασης με την Ελλάδα.
Φεύγοντας όμως από το λιμάνι και κατευθυνόμενος κανείς προς τα στενά σοκάκια της πόλης, έχει μπροστά του ένα πλήθος αποκλειστικά τουριστικών καταστημάτων με σουβενίρ, ρούχα, παπούτσια, κοσμήματα, αλλά και μαγαζιά με φαγητό, έτοιμα να υποδεχτούν τους Τούρκους και ξένους τουρίστες.
Όσον αφορά στα καταστήματα με είδη ρουχισμού που υπάρχουν σε εκείνη την πλευρά της πόλης, κυριαρχούν εκείνα με απομιμήσεις επώνυμων εταιρειών, τα οποία πωλούνται σε δελεαστικές τιμές. Μάλιστα, αν ο επισκέπτης γνωρίζει ότι μπορεί σε τέτοιου είδους καταστήματα να κάνει το γνωστό «παζάρι», τότε μπορεί εύκολα να κερδίσει κάποια επιπλέον έκπτωση στις αγορές του. Πόλο έλξης όμως, αποτελεί και το παζάρι ρούχων που γίνεται μία φορά την εβδομάδα, κάτι αντίστοιχο της λαϊκής αγοράς, που είναι γνωστή σε εμάς. Υπάρχουν βέβαια και τα άλλου είδους καταστήματα, σε περιοχές της πόλης που δεν είναι τόσο τουριστικές ή που προσελκύουν άλλου είδους τουρίστες, όπου βρίσκει κανείς επώνυμα και ακριβά προϊόντα της αρεσκείας του.
Ομοίως, στα μαγαζιά με φαγητό, υπάρχει μια ποικιλία ως προς τα φαγητά και τις τιμές. Στα παραλιακά εστιατόρια, οι τιμές και το μενού δε διαφέρει σχεδόν καθόλου από ένα αντίστοιχο ελληνικό, καθώς, εκτός από τοπικά φαγητά, περιλαμβάνει μεζέδες, κυρίως πιάτα με κρέας ή ψάρι, μακαρονάδες ή πίτσες. Αν και η κουζίνα των δύο περιοχών είναι πολύ κοντά, οι συχνές επαφές με κατοίκους των ελληνικών νησιών, έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχει επιπλέον εμπορευματοποίηση ελληνικών στοιχείων, όπως το φαγητό. Έχει ενδιαφέρον επομένως το γεγονός ότι σε ορισμένες ταβέρνες μπορεί να παραγγείλει κανείς και ελληνική σαλάτα!
Γενικά όμως, διαπιστώνει κανείς ότι ο τρόπος ζωής στη συγκεκριμένη περιοχή μοιάζει πολύ στον ελληνικό και πολλοί κάτοικοι του Bodrum αναφέρονται στις καλές σχέσεις με τους Έλληνες, καθώς όπως λένε έχουν φίλους στα ελληνικά νησιά.
Παράλληλα όμως το Bodrum είναι επηρεασμένο και από τις ανάγκες της εποχής, προσπαθώντας να συμβαδίσει με τις ανάγκες των νέων σε ηλικία τουριστών που προσελκύει. Περπατώντας στο κεντρικό, πολυσύχναστο σοκάκι της πόλης, ο επισκέπτης φτάνει στο μέρος που ήταν παλιότερα η ελληνική και μετέπειτα κρητική γειτονιά, το σημερινό Kumbahçe. Κατά μήκος της παραλίας υπάρχουν καφετέριες και μαγαζιά με φαγητό, καθώς και κάποια μικρά ξενοδοχεία ή πανσιόν. Εκεί βρίσκονται και τα πιο φημισμένα σημεία νυχτερινής διασκέδασης, το κλαμπ “Halikarnas” και το πλοίο “Catamaran”, πόλοι έλξης πλήθους τουριστών, οι οποίοι επιλέγουν να διασκεδάσουν με έναν πιο “ευρωπαϊκό” τρόπο. Τελικά, από την επίσκεψή του στη συγκεκριμένη παραλιακή πόλη της Τουρκίας, ο επισκέπτης φεύγει περισσότερο με μια γεύση που παραπέμπει στην εικόνα μιας πόλης που θέλει να εκμοντερνιστεί σύμφωνα με την εποχή αλλά και χάριν της οικονομικής της ανάπτυξης. Δεν αποτελεί τυχαία επομένως έναν από τους πιο δημοφιλείς καλοκαιρινούς προορισμούς της Τουρκίας.
* Η Ελένη Ψαραδάκη είναι υποψήφια διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Κρήτης.
