Του Γιάννη Σπανάκη
Φαρδιά πλατιά ανοίγει ο δρόμος για την έγκριση από το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης της αναθεώρησης του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Απορριμμάτων (ΠΕΣΔΑ), καθώς ξεπεράστηκε και το τελευταίο εμπόδιο που ήταν η έγκριση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) σε κεντρικό επίπεδο.
Μάλιστα, εξεδόθη η σχετική ΚΥΑ που δημοσιεύθηκε στη “Διαύγεια”.
Η ψήφιση του ΠΕΣΔΑΚ από το Περιφερειακό Συμβούλιο θα σημάνει και την έναρξη ενός επίπονου αγώνα δρόμου για την εξεύρεση των κονδυλίων που θα υλοποιήσουν το σχεδιασμό. Σε καιρούς σκληρής λιτότητας ο προσανατολισμός είναι στην αναζήτηση και ιδιωτικών κεφάλαιων και επενδύσεων, που θα έχουν άμεσο αντίκτυπο στη λειτουργία και την εκμετάλλευση των απαιτούμενων έργων, αλλά και στη μετακύλιση μέρους τους κόστους (λειτουργίας) στους πολίτες.
Το μείζον θέμα για την Κρήτη δεν αποκλείεται να φτάσει στο Περιφερειακό Συμβούλιο ακόμα και εντός του Ιουνίου, παρά τις αρχικές προβλέψεις περί τελικής έγκρισης στο τέλος του περασμένου καλοκαιριού.
Κάλλιο αργά παρά ποτέ, με δεδομένο ότι το πρόβλημα ταλανίζει την Κρήτη και τους φορείς της για τουλάχιστον μια εικοσαετία, η οποία συνοδεύτηκε με παλινωδίες, καταδίκες και πρόστιμα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μπόλικο στρουθοκαμηλισμό σε μια ανορθόδοξη λογική “ας πάνε τα απορρίμματα οπουδήποτε, αρκεί να είναι μακριά από την αυλή μου”. Είκοσι χρόνια με αποστολές στο εξωτερικό δήθεν για την απόκτηση τεχνογνωσίας, επεισόδια σε βάρος πολιτικών προσώπων και υπηρεσιακών παραγόντων, εμφάνισης σεναρίων και παγώματος σεναρίων και εκπονήσεις μελετών επί μελετών.
Πλέον η αιρετή Περιφέρεια Κρήτης και ύστερα από τη σοβαρή δουλειά (επί ενάμιση χρόνο) της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού που συνέταξε τη μελέτη αναθεώρησης θεωρεί ότι το πλήρωμα του χρόνου έχει φτάσει για την οριστική επίλυση του προβλήματος και άλλες αναβολές δεν χωρούν. Το γεγονός μάλιστα ότι η μελέτη αναθεώρησης έτυχε της αποδοχής της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Περιφερειας Κρήτης είναι καλός οιωνός για τις περαιτέρω εξελίξεις.
Η απόρριψη
της καύσης έφερε συναίνεση
Τη μελέτη της Περιφέρειας, την οποία σε όλες τις φάσεις συντόνισε ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης Νίκος Καλογερής, χαιρέτισαν ακόμα και οικολογικές οργανώσεις (παρά τις επιφυλάξεις που διατηρούν), καθώς εξαρχής είχε αποκλειστεί το σενάριο της καύσης, το οποίο και από μεγάλη μερίδα έχει δαιμονοποιηθεί.
Αρκεί και μόνο να υπενθυμίσουμε τη θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε η μελέτη του Πολυτεχνείου Κρήτης (ομάδα Αλέξανδρου Οικονομόπουλου), που έγινε το 2008 για λογαριασμό της (κρατικής) Περιφέρειας Κρήτης. Ήταν η μελέτη που προέβλεπε μια Κεντρική Μονάδα (καύσης) για όλη την Κρήτη και μάλιστα τη χωροθετούσε στην περιοχή της Αγίας Τριάδας του πρώην Δήμου Επισκοπής. Οι αντιδράσεις του μεγαλύτερου μέρους της Πεδιάδας ακόμα και σήμερα είναι νωπές, καθώς συνοδεύτηκαν με δυναμικές κινητοποιήσεις. Η ιστορία της μελέτης Οικονομόπουλου είναι γνωστή, μπήκε και αυτή στο συρτάρι.
Το πλαίσιο στο οποίο κινήθηκε ο τωρινός σχεδιασμός καθόρισαν η κοινωνική αποδοχή, η περιβαλλοντική προστασία, η οικονομική βιωσιμότητα και η τήρηση των απαιτήσεων της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας.
Ο σχεδιασμός της Περιφέρειας Κρήτης, που πέρασε και από Επιτροπή Διαβούλευσης, έχει υιοθετήσει το σύστημα “διαλογή στην πηγή” αλλά και το “πληρώνω όσο ρυπαίνω”, που είναι καθοριστικό προκειμένου κι οι πολίτες να γίνουν συμμέτοχοι στη λύση του προβλήματος.
Πριν από δέκα μήνες ο Περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, δήλωνε: “Θεωρώ ότι παράλληλα με την επίλυση του προβλήματος της διαχείρισης των υγρών αποβλήτων η Κρήτη μέχρι το 2015 θα έχει ξεπεράσει δύο μεγάλα αγκάθια για το περιβάλλον, προσφέροντας μια αναβαθμισμένη ποιότητα ζωής στους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού, με ότι αυτό συνεπάγεται για τον τουρισμό μας”.
Τι προβλέπει
Σύμφωνα με το σχεδιασμό, κάθε Περιφερειακή Ενότητα θα διαχειρίζεται τα απορρίμματά της, καθώς έχει απορριφθεί το σενάριο για μια Κεντρική Μονάδα (εργοστάσιο) που θα εξυπηρετεί τις ανάγκες όλης της Κρήτης.
Για την υλοποίηση του σχεδιασμού της Περιφέρειας Κρήτης απαιτείται η κατασκευή μονάδων (υφιστάμενων ή νέων), Σταθμών Μεταφόρτωσης (ΣΜΑ) και Πράσινων Σημείων.
Ειδικότερα τα μεγάλα έργα που απαιτούνται είναι: Αναβάθμιση Μονάδας Προεπεξεργασίας Ηρακλείου, Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και επεξεργασίας Χερσονήσου, Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας Κεντρικών και Δυτικών Περιοχών Ηρακλείου, Μονάδας Επεξεργασίας Προδιαλεγμένων Οργανικών (πρώην Δήμου Ν. Καζαντζάκη, αναβάθμιση ΕΜΑΚ Χανίων, Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και επεξεργασίας Ρεθύμνου, Μονάδα Μηχανικής Διαλογής και Επεξεργασίας Σητείας και Μονάδα Επεξεργασίας Προδιαλεγμένων Οργανικών Ιεράπετρας).
