Του Γιάννη Ζωράκη
Τα λεφτά... κάτω από το μαξιλάρι κρατούν οι Κύπριοι μετά τις τελευταίες εξελίξεις που έπληξαν τη χώρα. Η πιθανότητα για κούρεμα των καταθέσεων, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα που δημιουργήθηκε, έχουν προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, οι οποίες έχουν αντίκτυπο ακόμα και στην Ελλάδα. Η αγορά στην Κύπρο έχει «παγώσει» ενώ οι Κύπριοι αναβάλλουν αγορές ακόμα και από το σούπερ μάρκετ. Ο φόβος για την επόμενη ημέρα, αλλά και ο διαφαινόμενος κίνδυνος για χρεοκοπία δημιούργησαν αναστάτωση στην αγορά, βάζοντας ταυτόχρονα «βόμβα» στα θεμέλια της οικονομίας.
Οι Κύπριοι μέσα σε μία νύχτα, σταμάτησαν οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα τους, ενώ έχουν πάψει να πληρώνουν τους λογαριασμούς τους. Αυτή η κατάσταση ανάγκασε τόσο την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, όσο και την Cyta να σταματήσουν τα προγράμματα διακοπής στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και τηλεφώνου, στις περιπτώσεις των λογαριασμών που έχουν μείνει απλήρωτοι. Είναι χαρακτηριστικό πως μέσα σε λιγότερες από είκοσι τέσσερις ώρες, η πτώση στους τζίρους των εισπράξεων ξεπέρασε το 25 %, κάτι που πραγματοποιήθηκε και στις ηλεκτρονικές πληρωμές. Η απόφαση των δύο εταιριών ελήφθη, με συνυπολογισμό του ότι, ακόμα και όσοι έχουν πληρώσει ηλεκτρονικά τους λογαριασμούς τους, μπορεί να φαίνεται ότι δεν έχουν καταβάλει το αντίστοιχο αντίτιμο λογαριασμών, αφού πολλές τράπεζες δεν έχουν ενημερώσει τα συστήματα τους. Χαρακτηριστικό επίσης είναι το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες πρατηρίων υγρών καυσίμων, σταμάτησαν να δέχονται πιστωτικές κάρτες κι εξυπηρετούν τους Κύπριους μόνο με μετρητά. Εκτός όμως από την εξυπηρέτηση, μεγάλο πρόβλημα δημιουργείται και στη διακίνηση των υγρών καυσίμων, αφού ορατός είναι ο κίνδυνος κάποια πρατήρια να βάλουν λουκέτο, αφού δεν υπάρχει ρευστότητα για νέες παραγγελίες τροφοδοσίας.
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο οι ιδιοκτήτες πρατηρίων δεν δέχονται μετρητά, είναι διότι οι λογαριασμοί στους οποίους πηγαίνουν τα συγκεκριμένα χρήματα είναι καταθετικοί, οπότε οι πρατηριούχοι φοβούνται την πιθανότητα κουρέματος των χρημάτων αυτών. Παρʼ όλα αυτά, ο Σύνδεσμος Πρατηριούχων Κύπρου διαβεβαιώνει ότι υπάρχουν καύσιμα στην αγορά και στα 280 πρατήρια της χώρας, τα οποία λειτουργούν κανονικά.
Προβλήματα έχουν αρχίσει να παρατηρούνται σε ελληνικές επιχειρήσεις που έχουν αναθέσει στις Τράπεζα Κύπρου και Cyprus Popular Bank Public την μισθοδοσία του προσωπικού τους.
Η Cyprus Popular Bank Public και η Τράπεζα Κύπρου λόγω των απαγορεύσεων που έχουν τεθεί από τις εποπτικές αρχές και οι οποίες απαγορευθούν συναλλαγές - πέραν αυτών που γίνονται μέσω ΑΤΜ- έχουν σταματήσεις τις εκκαθαρίσεις συναλλαγών και ως εκ τούτου έχουν μεταξύ άλλων παγώσει τις μισθοδοσίες υπαλλήλων που πληρώνονται με ηλεκτρονικό τρόπο. Ήδη υπάλληλοι επιχειρήσεων που τις μισθοδοσίες τους έχουν αναλάβει οι Cyprus Popular Bank Public και η Τράπεζα Κύπρου δεν πληρώθηκαν ηλεκτρονικά και οι καταβολές των αποδοχών τους γίνονται από τα λογιστήρια (ταμεία) των επιχειρήσεων, όπου αυτό είναι δυνατό.
Η κατάσταση αυτή έχει φέρει σε δυσχερή θέση πολλές επιχειρήσεις που δεν γνωρίζουν πώς θα κινηθούν στο προσεχές διάστημα. Κάποιες μάλιστα ζητούν να υπάρξει και θεσμική τους κατοχύρωση. Σήμερα ο νόμος προβλέπει πως τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι μήνες και χρηματική ποινή, της οποίας το ποσό δεν επιτρέπεται να ορίζεται κάτω του 25% ούτε πάνω του 50% του καθυστερούμενου χρηματικού ποσού, κάθε εργοδότης ή διευθυντής ή με οποιονδήποτε τίτλο εκπρόσωπος οποιασδήποτε επιχείρησης, εκμετάλλευσης ή εργασίας, ο οποίος δεν καταβάλλει εμπρόθεσμα στους απασχολούμενους σε αυτόν τις οφειλόμενες συνεπεία της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας πάσης φύσεως αποδοχές, που καθορίζονται είτε από τη σύμβαση εργασίας, είτε από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, είτε από αποφάσεις διαιτησίας, είτε από το νόμο.
